WYBRANE DANE FINANSOWE DOTYCZĄCE SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

	w tys. PLN		w tys. EUR
WYBRANE DANE FINANSOWE	okres od 01.01.2020 do 31.12.2020	okres od 01.01.2019 do 31.12.2019	okres od 01.01.2020 do 31.12.2020	okres od 01.01.2019 do 31.12.2019

Wynik z tytułu odsetek	330 390	316 665	73 843	73 612
Wynik z tytułu prowizji i opłat	(5 264)	(5 888)	(1 177)	(1 369)
Wynik z działalności operacyjnej	126 846	135 123	28 351	31 411
Zysk brutto	126 846	135 123	28 351	31 411
Zysk netto	81 530	89 170	18 222	20 729
Dochody całkowite netto	93 182	163 271	20 827	37 954
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej	(821 731)	(4 326 317)	(183 660)	(1 005 700)
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej	20 447	(377 256)	4 570	(87 697)
Środki pieniężne netto z działalności finansowej	801 277	4 703 596	179 088	1 093 402
Przepływy pieniężne netto	(7)	23	(2)	5

	w tys. PLN		w tys. EUR
WYBRANE DANE FINANSOWE	stan na 31.12.2020	stan na 31.12.2019	stan na 31.12.2020	stan na 31.12.2019

Aktywa razem	27 310 492	27 253 301	5 918 023	6 399 742
Kapitał własny ogółem	2 093 205	2 000 023	453 585	469 654
Kapitał zakładowy	1 611 300	1 611 300	349 159	378 373
Liczba akcji (w tys.)	1 611 300	1 611 300	1 611 300	1 611 300
Wartość księgowa na jedną akcję (w PLN/EUR)	1,30	1,24	0,28	0,29
Rozwodniona liczba akcji (w tys.)	1 611 300	1 611 300	1 611 300	1 611 300
Rozwodniona wartość księgowa na jedną akcję (w PLN/EUR)	1,30	1,24	0,28	0,29
Łączny współczynnik kapitałowy (TCR)	18,7%	16,6%	18,7%	16,6%
Fundusze podstawowe Tier 1 (CET 1)	1 933 805	1 820 780	419 044	427 564
Fundusze własne	1 933 805	1 820 780	419 044	427 564

Wybrane pozycje sprawozdania finansowego przeliczono na EUR według następujących kursów

pozycje rachunku zysków i strat, sprawozdania z całkowitych dochodów i sprawozdania z przepływów pieniężnych - średnia kursów NBP na ostatni dzień każdego miesiąca okresu	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019
	4,4742	4,3018
pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej - kurs średni NBP na ostatni dzień danego okresu	31.12.2020	31.12.2019
	4,6148	4,2585

Sprawozdanie finansowe

PKO Banku Hipotecznego SA

za rok zakończony

31 grudnia 2020 roku

SPIS TREŚCI

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

SPRAWOZDANIE Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM

SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

NOTY DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT	Nota	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Przychody z tytułu odsetek i o charakterze zbliżonym do przychodów odsetkowych, w tym:	5	705 570	862 413
Przychody z tytułu odsetek obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej		701 336	860 820
Przychody o charakterze zbliżonym do odsetek od instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat		4 234	1 593
Koszty z tytułu odsetek i o charakterze zbliżonym do kosztów odsetkowych	5	(375 180)	(545 748)
Wynik z tytułu odsetek		330 390	316 665
Przychody z tytułu prowizji i opłat	6	8 699	15 495
Koszty z tytułu prowizji i opłat	6	(13 963)	(21 383)
Wynik z tytułu prowizji i opłat		(5 264)	(5 888)
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	7	86	65
Wynik z pozycji wymiany	8	5 893	(1 803)
Wynik z tytułu modyfikacji	9	(2 581)	455
Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe	10	(35 665)	(14 708)
Pozostałe przychody operacyjne	11	602	499
Pozostałe koszty operacyjne	11	(650)	(930)
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto		(48)	(431)
Ogólne koszty administracyjne	12	(50 957)	(51 385)
Koszty z tytułu obciążeń regulacyjnych	13	(25 551)	(24 745)
Podatek od niektórych instytucji finansowych	14	(89 457)	(83 102)
Wynik z działalności operacyjnej		126 846	135 123
Zysk brutto		126 846	135 123
Podatek dochodowy	15	(45 316)	(45 953)

Zysk netto		81 530	89 170

SPRAWOZDANIE Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

SPRAWOZDANIE Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW	Nota	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Zysk netto		81 530	89 170
Inne dochody całkowite		11 652	74 101
Pozycje, które mogą być przeklasyfikowane do rachunku zysków i strat		11 652	74 101
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych, brutto		8 351	92 542
Podatek odroczony		(1 586)	(17 583)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych, netto	18	6 765	74 959
Aktualizacja wartości aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, brutto		6 035	(1 059)
Podatek odroczony		(1 148)	201
Aktualizacja wartości aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, netto		4 887	(858)

Dochody całkowite netto, razem		93 182	163 271

SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ	Nota	31.12.2020	31.12.2019
AKTYWA
Kasa, środki w Banku Centralnym	16	21	20
Należności od banków	17	23	31
wyceniane według zamortyzowanego kosztu		23	31
Instrumenty pochodne zabezpieczające	18	1 154 692	173 275
Papiery wartościowe	19	1 241 821	1 240 161
wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite		1 241 821	1 240 161
Kredyty i pożyczki wobec klientów	20, 21	24 902 659	25 821 070
wyceniane według zamortyzowanego kosztu		24 902 659	25 821 070
Wartości niematerialne	22	1 050	2 395
Rzeczowe aktywa trwałe	22	3 747	5 271
Inne aktywa	23	6 479	11 078
SUMA AKTYWÓW		27 310 492	27 253 301

ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁ WŁASNY
Zobowiązania
Zobowiązania wobec banków	24	3 575 133	4 811 259
wyceniane według zamortyzowanego kosztu		3 575 133	4 811 259
Instrumenty pochodne zabezpieczające	18	541	46 084
Zobowiązania wobec klientów	25	6 641	4 885
wyceniane według zamortyzowanego kosztu		6 641	4 885
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	26	17 205 554	16 239 975
wyceniane według zamortyzowanego kosztu		17 205 554	16 239 975
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji	27	4 337 081	4 060 026
wyceniane według zamortyzowanego kosztu		4 337 081	4 060 026
Pozostałe zobowiązania	28	38 428	35 960
Zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego	15	4 055	11 373
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego		49 634	43 422
Rezerwy	29	220	294
SUMA ZOBOWIĄZAŃ		25 217 287	25 253 278

Kapitał własny
Kapitał zakładowy	30	1 611 300	1 611 300
Kapitał zapasowy		250 733	161 563
Skumulowane inne dochody całkowite		149 642	137 990
Wynik okresu bieżącego		81 530	89 170
KAPITAŁ WŁASNY OGÓŁEM		2 093 205	2 000 023

SUMA ZOBOWIĄZAŃ I KAPITAŁU WŁASNEGO		27 310 492	27 253 301

Łączny współczynnik kapitałowy (TCR)	49	18,7%	16,6%
Wartość księgowa (w tys. PLN)		2 093 205	2 000 023
Liczba akcji (w tys.)	30	1 611 300	1 611 300
Wartość księgowa na jedną akcję (w PLN)		1,30	1,24
Rozwodniona liczba akcji (w tys.)		1 611 300	1 611 300
Rozwodniona wartość księgowa na jedną akcję (w PLN)		1,30	1,24

SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM

ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Nota	Kapitał zakładowy	Kapitał zapasowy	Skumulowane inne dochody całkowite	w tym:		Niepodzielony wynik finansowy	Wynik okresu bieżącego	Kapitał własny ogółem
ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Nota	Kapitał zakładowy	Kapitał zapasowy	Skumulowane inne dochody całkowite	Zabezpieczenie przepływów pieniężnych	Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	Niepodzielony wynik finansowy	Wynik okresu bieżącego	Kapitał własny ogółem

1 stycznia 2020 roku		1 611 300	161 563	137 990	134 421	3 569	-	89 170	2 000 023
Przeniesienie wyniku z lat ubiegłych		-	-	-	-	-	89 170	(89 170)	-
Transfer zysku z przeznaczeniem na kapitał		-	89 170	-	-	-	(89 170)	-	-
Dochody całkowite razem, w tym:		-	-	11 652	6 765	4 887	-	81 530	93 182
Zysk netto		-	-	-	-	-	-	81 530	81 530
Inne dochody całkowite		-	-	11 652	6 765	4 887	-	-	11 652
				-
31 grudnia 2020 roku	30	1 611 300	250 733	149 642	141 186	8 456	-	81 530	2 093 205

ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2019 ROKU	Nota	Kapitał zakładowy	Kapitał zapasowy	Skumulowane inne dochody całkowite	w tym:		Niepodzielony wynik finansowy	Wynik okresu bieżącego	Kapitał własny ogółem
ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2019 ROKU	Nota	Kapitał zakładowy	Kapitał zapasowy	Skumulowane inne dochody całkowite	Zabezpieczenie przepływów pieniężnych	Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	Niepodzielony wynik finansowy	Wynik okresu bieżącego	Kapitał własny ogółem

31 grudnia 2018 roku		1 295 000	54 932	63 889	59 462	4 427	(11 787)	85 849	1 487 883
Emisja akcji serii I		100 000	-	-	-	-	-	-	100 000
Emisja akcji serii J		131 500	17 741	-	-	-	-	-	149 241
Emisja akcji serii K		84 800	14 828	-	-	-	-	-	99 628
Przeniesienie wyniku z lat ubiegłych		-	-	-	-	-	85 849	(85 849)	-
Transfer zysku z przeznaczeniem na kapitał		-	74 062	-	-	-	(74 062)	-	-
Dochody całkowite razem, w tym:		-	-	74 101	74 959	(858)	-	89 170	163 271
Zysk netto		-	-	-	-	-	-	89 170	89 170
Inne dochody całkowite		-	-	74 101	74 959	(858)	-	-	74 101

31 grudnia 2019 roku	30	1 611 300	161 563	137 990	134 421	3 569	-	89 170	2 000 023

SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH	Nota	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
Zysk brutto		126 846	135 123
Korekty razem:		(948 577)	(4 461 440)
Amortyzacja		2 730	3 249
Odsetki wykazywane w przepływach z działalności inwestycyjnej i w przepływach z działalności finansowej		239 286	249 306
Zmiana stanu:
pochodnych instrumentów finansowych (aktywo)		(981 417)	(4 986)
kredytów i pożyczek wobec klientów brutto		883 102	(4 765 054)
papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite		5 345	(4 712)
innych aktywów oraz prawa do użytkowania		4 816	4 935
zobowiązań wobec banków		(2 088 936)	(21 880)
pochodnych instrumentów finansowych (zobowiązanie)		(45 543)	30 830
zobowiązań wobec klientów		1 756	526
zobowiązań z tytułu wyemitowanych listów zastawnych		995 579	(106 181)
zobowiązań z tytułu wyemitowanych obligacji		36 466	72 690
odpisów na oczekiwane straty kredytowe i rezerw		35 235	14 479
pozostałych zobowiązań, z wyłączeniem zobowiązania z tytułu niezarejestrowanej emisji akcji własnych		3 805	9 822
Inne korekty (w tym zmiany wyceny instrumentów pochodnych odniesione na inne dochody całkowite)		8 354	92 538
Zapłacony podatek dochodowy		(49 155)	(37 002)
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej		(821 731)	(4 326 317)

Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Wpływy z działalności inwestycyjnej		370 392	641 620
Wykup papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite		370 392	641 620
Wydatki z działalności inwestycyjnej		(349 945)	(1 018 876)
Nabycie papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite		(349 865)	(1 018 758)
Nabycie wartości niematerialnych oraz rzeczowych aktywów trwałych		(80)	(118)
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej		20 447	(377 256)

Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Wpływy z tytułu emisji akcji własnych i wpłat na emisję akcji własnych		-	248 869
Wpływy z tytułu emisji listów zastawnych		-	3 504 656
Wykup wyemitowanych listów zastawnych		(30 000)	-
Wpływy z tytułu emisji obligacji		6 198 089	7 624 688
Wykup wyemitowanych obligacji		(5 957 500)	(6 948 500)
Wpływy z tytułu zaciągniętych kredytów w rachunku bieżącym		14 983 256	11 096 009
Wypływy z tytułu zaciągniętych kredytów w rachunku bieżącym		(14 180 447)	(10 555 156)
Wpływy z tytułu zaciągniętych kredytów terminowych		150 000	-
Wypływy z tytułu zaciągniętych kredytów terminowych		(100 000)	-
Spłata odsetek od wyemitowanych listów zastawnych, obligacji i zaciągniętych kredytów		(260 784)	(265 711)
Płatności zobowiązań z tytułu leasingu (MSSF 16)		(1 337)	(1 259)
Środki pieniężne netto z działalności finansowej		801 277	4 703 596

Przepływy pieniężne netto		(7)	23
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu		51	28
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu	34	44	51

NOTY DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO – SPIS TREŚCI

1. Informacje ogólne

2. Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego

3. Opis ważniejszych zasad rachunkowości

4. Zmiany zasad rachunkowości oraz objaśnienie różnic między wcześniej publikowanymi sprawozdaniami

NOTY DO RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT

5. Przychody i koszty z tytułu odsetek

6. Przychody i koszty z tytułu prowizji i opłat

7. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat

8. Wynik z pozycji wymiany

9. Wynik z tytułu modyfikacji

10. Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe

11. Pozostałe przychody i koszty operacyjne

12. Ogólne koszty administracyjne

13. Koszty z tytułu obciążeń regulacyjnych

14. Podatek od niektórych instytucji finansowych

15. Podatek dochodowy

NOTY DO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ

16. Kasa, środki w Banku Centralnym

17. Należności od banków

18. Instrumenty pochodne zabezpieczające

19. Papiery wartościowe

20. Kredyty i pożyczki wobec klientów

21. Oczekiwane straty kredytowe

22. Wartości niematerialne i rzeczowe aktywa trwałe

23. Inne aktywa

24. Zobowiązania wobec banków

25. Zobowiązania wobec klientów

26. Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych

27. Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji

28. Pozostałe zobowiązania

29. Rezerwy

30. Kapitały własne i akcjonariat Banku

POZOSTAŁE NOTY

31. Zobowiązania warunkowe udzielone oraz otrzymane

32. Sprawy sporne

33. Informacje dotyczące leasingu

34. Informacje uzupełniające do sprawozdania z przepływów pieniężnych

35. Transakcje z jednostkami powiązanymi

36. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych

CELE I ZASADY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

37. Zarządzanie ryzykiem w PKO Banku Hipotecznym SA

38. Zarządzanie ryzykiem kredytowym

39. Zarządzanie ryzykiem koncentracji

40. Zarządzanie ryzykiem rezydualnym

41. Zarządzanie ryzykiem płynności

42. Zarządzanie ryzykiem stopy procentowej

43. Zarządzanie ryzykiem walutowym

44. Zarządzanie ryzykiem modeli

45. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym

46. Zarządzanie ryzykiem biznesowym

47. Zarządzanie ryzykiem braku zgodności

48. Zarządzanie ryzykiem utraty reputacji

49. Adekwatność kapitałowa i zarządzanie ryzykiem kapitałowym

ZDARZENIA NASTĘPUJĄCE PO DNIU KOŃCZĄCYM OKRES SPRAWOZDAWCZY

50. Zdarzenia następujące po dniu kończącym okres sprawozdawczy

NOTY DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

PKO Bank Hipoteczny Spółka Akcyjna („PKO Bank Hipoteczny SA”, „Bank”) z siedzibą w Warszawie, przy ul. Puławskiej 15, 02-515 Warszawa zarejestrowany jest w Rejestrze Przedsiębiorców KRS prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000528469. Bank został wpisany do Rejestru Przedsiębiorców KRS w dniu 24 października 2014 roku. Do dnia 24 września 2020 roku, kiedy to w Krajowym Rejestrze Sądowym została zarejestrowana zmiana siedziby, siedzibą Banku była Gdynia przy ul. Jerzego Waszyngtona 17, 81-342 Gdynia. Bankowi nadano numer statystyczny REGON 222181030. Kapitał zakładowy na 31 grudnia 2020 roku wynosił 1 611 300 000 PLN i został w całości opłacony.

PKO Bank Hipoteczny SA jest bankiem specjalistycznym prowadzącym działalność na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 roku o listach zastawnych i bankach hipotecznych, ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe, Kodeksu spółek handlowych oraz innych powszechnie obowiązujących przepisów prawa, zasad dobrej praktyki bankowej oraz Statutu Banku.

Bank specjalizuje się w udzielaniu mieszkaniowych kredytów hipotecznych dla klientów indywidualnych, jak również nabywa wierzytelności z tytułu takich kredytów od PKO Banku Polskiego SA. Bank pozyskuje kredyty do swojego portfela w oparciu o strategiczną współpracę z PKO Bankiem Polskim SA.

Podstawowym celem Banku w zakresie finansowania jest emisja listów zastawnych, które mają stanowić główne źródło długoterminowego finansowania mieszkaniowych kredytów hipotecznych.

Wskazanie, czy Bank jest jednostką dominującą lub znaczącym inwestorem oraz czy sporządza skonsolidowane sprawozdanie finansowe

PKO Bank Hipoteczny SA nie jest jednostką dominującą ani znaczącym inwestorem dla jednostek stowarzyszonych i współzależnych. W związku z tym PKO Bank Hipoteczny SA nie sporządza skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Jednostką dominującą wobec PKO Banku Hipotecznego SA jest PKO Bank Polski SA, w którym Skarb Państwa posiada 29,43% udziału w kapitale zakładowym. PKO Bank Polski SA sporządza skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego.

Informacje dotyczące składu osobowego Rady Nadzorczej Banku oraz Zarządu Banku

Poniższa tabela przedstawia skład Rady Nadzorczej PKO Banku Hipotecznego SA w okresie objętym sprawozdaniem finansowym:

Lp.	Imię Nazwisko	Funkcja	Data powołania do Rady Nadzorczej	Data odwołania/ rezygnacji/ upływu kadencji
1	Jakub Papierski	Przewodniczący Rady Nadzorczej	06.10.2014 r.	-
2	Paweł Metrycki	Członek Rady Nadzorczej (od 30.03.2019 r. do 07.10.2019 r.) / Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej (od 07.10.2019 r.)	30.03.2019 r.	-
3	Justyna Borkiewicz	Członek Rady Nadzorczej	28.10.2016 r.	-
4	Lucyna Kopińska	Członek Rady Nadzorczej	01.09.2019 r.	-
5	Piotr Kwiecień	Członek Rady Nadzorczej (niezależny)	18.10.2017 r.	-
6	Jadwiga Lesisz	Członek Rady Nadzorczej (niezależny)	01.09.2019 r.	-
7	Dariusz Odzioba	Członek Rady Nadzorczej	01.09.2019 r.	-
8	Ilona Wołyniec	Członek Rady Nadzorczej	30.03.2019 r.	-

Poniższa tabela przedstawia skład Zarządu PKO Banku Hipotecznego SA w okresie objętym sprawozdaniem finansowym:

Lp.	Imię Nazwisko	Funkcja	Data powołania do Zarządu	Data odwołania/ rezygnacji
1	Paulina Strugała	Prezes Zarządu	16.04.2018 r.	-
2	Daniel Goska	Wiceprezes Zarządu	01.10.2020 r.	-
3	Piotr Kochanek	Wiceprezes Zarządu	01.01.2019 r.	-
4	Agnieszka Krawczyk	Wiceprezes Zarządu	01.01.2018 r.	30.09.2020 r.

W związku z rezygnacją z dniem 30 września 2020 roku Pani Agnieszki Krawczyk z pełnionej funkcji Wiceprezesa Zarządu Banku, 28 września 2020 roku Rada Nadzorcza PKO Banku Hipotecznego SA powołała z dniem 1 października 2020 roku Pana Daniela Goskę na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku.

2. Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego

Sprawozdanie finansowe PKO Banku Hipotecznego Spółki Akcyjnej obejmuje rok zakończony 31 grudnia 2020 roku oraz zawiera dane porównawcze za rok zakończony 31 grudnia 2019 roku. Dane finansowe prezentowane są w tysiącach złotych polskich (PLN), w zaokrągleniu do tysiąca złotych, chyba że wskazano inaczej.

2.1 Oświadczenie o zgodności

Niniejsze sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF), które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską według stanu na 31 grudnia 2020 roku, a w zakresie nieuregulowanym powyższymi standardami zgodnie z wymogami ustawy z 29 września 1994 roku o rachunkowości i wydanymi na jej podstawie przepisami wykonawczymi, jak również wymogami odnoszącymi się do emitentów papierów wartościowych dopuszczonych lub będących przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych.

2.2 Kontynuacja działalności

Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Bank w dającej się przewidzieć przyszłości (tj. w okresie co najmniej 12 miesięcy od końca okresu sprawozdawczego). Zarząd nie stwierdza na dzień podpisania sprawozdania finansowego istnienia faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenia dla możliwości kontynuacji działalności przez Bank w okresie co najmniej 12 miesięcy od końca okresu sprawozdawczego na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania, bądź istotnego ograniczenia przez Bank dotychczasowej działalności.

2.3 Podstawa sporządzania sprawozdania finansowego

W sprawozdaniu finansowym zastosowano koncepcję wartości godziwej dla aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat bądź inne dochody całkowite, w tym instrumentów pochodnych oraz papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Pozostałe składniki aktywów i zobowiązań finansowych (w tym kredyty i pożyczki) wykazywane są w wartości zamortyzowanego kosztu z wykorzystaniem metody efektywnej stopy procentowej pomniejszonej w przypadku aktywów finansowych o odpisy na oczekiwane straty kredytowe.

Bank ujmuje wszystkie pozycje kosztów i przychodów zgodnie z zasadami: memoriału, współmierności przychodów i kosztów, ujmowania i wyceny aktywów i zobowiązań, tworzenia odpisów z tytułu utraty wartości. Zasady rachunkowości dotyczące poszczególnych pozycji zostały przedstawione w poszczególnych notach do sprawozdania z sytuacji finansowej i rachunku zysków i strat.

Bank podczas sporządzania sprawozdania finansowego dokonuje pewnych szacunków i przyjmuje założenia, które bezpośrednio mają wpływ na sprawozdanie finansowe. Szacunki i założenia, które Bank przyjmuje do wykazywania wartości aktywów i zobowiązań oraz przychodów i kosztów dokonywane są przy wykorzystaniu danych historycznych oraz innych czynników, które są dostępne oraz uznawane za właściwe w danych okolicznościach.

Założenia co do przyszłości oraz dostępne dane służą do szacowania wartości księgowych aktywów oraz zobowiązań, których nie można jednoznacznie określić przy wykorzystaniu innych źródeł. Przy dokonywaniu szacunków Bank uwzględnia przyczyny oraz źródła niepewności, które są przewidywane na koniec okresu sprawozdawczego. Wyniki rzeczywiste mogą się różnić od wartości szacunkowych.

Dokonywane przez Bank szacunki oraz założenia są poddawane bieżącym przeglądom. Korekty szacunków są ujmowane w tym okresie, w którym dokonano zmiany szacunków, jeżeli korekty dotyczą tylko tego danego okresu. Natomiast, jeżeli korekty wpływają zarówno na okres, w którym dokonano zmiany, jak i na przyszłe okresy, są one ujmowane w okresie, w którym dokonano zmiany oraz w okresach przyszłych.

2.4 Oświadczenie Zarządu

Zarząd oświadcza, że wedle jego najlepszej wiedzy sprawozdanie finansowe i dane porównawcze zostały sporządzone zgodnie z obowiązującymi zasadami rachunkowości oraz że odzwierciedlają w sposób prawdziwy, rzetelny i jasny sytuację majątkową i finansową Banku oraz jego wynik finansowy.

2.5 Zatwierdzenie sprawozdania finansowego

Niniejsze sprawozdanie finansowe, podlegające przeglądowi oraz opiniowaniu przez Komitet Audytu i Finansów Rady Nadzorczej oraz ocenie Rady Nadzorczej 11 lutego 2021 roku, zostało zaakceptowane przez Zarząd Banku do publikacji 11 lutego 2021 roku.

3. Opis ważniejszych zasad rachunkowości

Najważniejsze zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny zastosowane przy sporządzaniu niniejszego sprawozdania przedstawione zostały w poszczególnych notach. Zasady te stosowane były we wszystkich prezentowanych latach w sposób ciągły.

Poniżej zaprezentowano wykaz zasad rachunkowości oraz ważniejszych szacunków i ocen dla poszczególnych pozycji rachunku zysków i strat oraz sprawozdania z sytuacji finansowej.

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT	Nota	Zasady rachunkowości 1)	Ważniejsze szacunki i oceny 1)
Przychody i koszty z tytułu odsetek	5	T	T
Przychody i koszty z tytułu prowizji i opłat	6	T
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	7	T	T
Wynik z pozycji wymiany	8	T	T
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów i zobowiązań finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat		T
Wynik z tytułu modyfikacji	9	T
Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe	10	T	T
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto	11	T
Ogólne koszty administracyjne	12	T
Koszty z tytułu obciążeń regulacyjnych	13	T
Podatek dochodowy	15	T

SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ	Nota	Zasady rachunkowości 1)	Ważniejsze szacunki i oceny 1)
Kasa, środki w Banku Centralnym	16	T
Należności od banków	17	T
Instrumenty pochodne zabezpieczające	18	T	T
Papiery wartościowe	19	T
Kredyty i pożyczki wobec klientów	20	T	T
Wartości niematerialne	22	T	T
Rzeczowe aktywa trwałe, w tym aktywa z tytułu prawa do użytkowania	22	T	T
Inne aktywa	23	T
Zobowiązania wobec banków	24	T
Zobowiązania wobec klientów	25	T
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	26	T
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji	27	T
Pozostałe zobowiązania	28	T
Rezerwy	29	T	T
Kapitały własne	30	T

1) Litera T oznacza występowanie danej polityki rachunkowości lub ważniejszych szacunków i ocen

3.1 Waluty obce

3.1.1. Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji

Sprawozdanie finansowe prezentowane jest w złotych (PLN), które są walutą funkcjonalną i walutą prezentacji Banku.

3.1.2. Transakcje i salda w walutach obcych

Transakcje wyrażone w walutach obcych przelicza się na walutę funkcjonalną według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Każdorazowo na koniec okresu sprawozdawczego Bank przelicza:

■ pozycje pieniężne w walucie obcej przy zastosowaniu kursu zamknięcia, tj. kursu średniego ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego,

■ pozycje niepieniężne wyceniane według historycznej ceny nabycia wyrażonej w walucie obcej przy zastosowaniu kursu wymiany z dnia transakcji,

■ pozycje niepieniężne wyceniane w wartości godziwej wyrażonej w walucie obcej przeliczane są przy zastosowaniu kursów wymiany, które obowiązywały w dniu, na który wartość godziwa została ustalona.

Zyski i straty kursowe z tytułu rozliczenia tych transakcji oraz wyceny księgowej aktywów i zobowiązań pieniężnych wyrażonych w walutach obcych ujmuje się w rachunku zysków i strat w wyniku z pozycji wymiany.

3.2 Ujmowanie transakcji w księgach

Aktywa finansowe oraz zobowiązania finansowe, w tym również transakcje terminowe, z których wynika zobowiązanie lub prawo do nabycia lub sprzedaży w przyszłym terminie ustalonej ilości określonych instrumentów finansowych po ustalonej cenie, wprowadza się do ksiąg rachunkowych pod datą zawarcia kontraktu, bez względu na przewidziany w umowie termin rozliczenia transakcji.

3.3 Wyłączenie ze sprawozdania z sytuacji finansowej instrumentów finansowych

Składnik aktywów finansowych zostaje usunięty ze sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy wygasają umowne prawa do przepływów pieniężnych z aktywów finansowych lub gdy Bank przenosi składnik aktywów finansowych na inny podmiot. Przeniesienie to ma miejsce wtedy, gdy Bank:

■ przenosi umowne prawa do otrzymania przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych lub

■ zatrzymuje umowne prawa do otrzymania przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych, ale przyjmuje umowny obowiązek przekazania tych przepływów jednostce spoza Banku.

Przenosząc składniki aktywów finansowych Bank ocenia, w jakim stopniu zachowuje ryzyko i korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych. W tym przypadku:

■ jeżeli Bank przenosi zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to wyłącza składnik aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej,

■ jeżeli Bank zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to w dalszym ciągu ujmuje składnik aktywów finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej,

■ jeżeli Bank nie przenosi, ani nie zachowuje zasadniczo całego ryzyka i wszystkich korzyści związanych z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to Bank ustala, czy zachował kontrolę nad tym składnikiem aktywów finansowych. W przypadku zachowania kontroli składnik aktywów finansowych jest ujmowany w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Banku do wysokości wynikającej z trwałego zaangażowania. Odpowiednio, w przypadku braku kontroli, jest ze sprawozdania z sytuacji finansowej wyłączany.

Bank wyłącza ze swojego sprawozdania z sytuacji finansowej zobowiązanie finansowe (lub jego część), gdy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.

3.4 Klasyfikacja i wycena instrumentów finansowych

3.4.1. Zasady klasyfikacji instrumentów finansowych

Bank klasyfikuje aktywa finansowe do jednej z następujących kategorii:

■ wyceniane według zamortyzowanego kosztu,

■ wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite,

■ wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

Klasyfikacja w dniu nabycia lub powstania zależy od modelu biznesowego przyjętego przez Bank do zarządzania daną grupą aktywów oraz od charakterystyki umownych przepływów pieniężnych wynikających z pojedynczego aktywa lub grupy aktywów. Bank wyodrębnia następujące modele biznesowe:

■ „utrzymywane dla przepływów pieniężnych” - model, w którym powstałe lub nabyte aktywa finansowe są utrzymywane w celu pozyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych – model typowy dla działalności kredytowej,

■ „utrzymywane dla przepływów pieniężnych i na sprzedaż” - model, w którym aktywa finansowe po powstaniu lub nabyciu są utrzymywane w celu pozyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych, ale mogą być również sprzedane - model typowy dla działalności zarządzania płynnością,

■ rezydualny - inny niż model „utrzymywane dla przepływów pieniężnych” oraz „utrzymywane dla przepływów pieniężnych i na sprzedaż”.

Klasyfikacji instrumentów finansowych dokonuje się w momencie ujęcia instrumentu lub jego istotnej modyfikacji. Zmiana klasyfikacji aktywów finansowych może wynikać ze zmiany modelu biznesowego. Zmiana modelu warunkowana jest zmianami zachodzącymi wewnątrz lub na zewnątrz Banku lub rozpoczęciem albo zakończeniem danego rodzaju działalności, dlatego też zmiany te występują niezwykle rzadko.

Model biznesowy

Wybór modelu biznesowego jest dokonywany przy początkowym ujęciu aktywów finansowych. Przeprowadzany jest na poziomie poszczególnych grup aktywów, w kontekście obszaru działalności, w związku z którym aktywa finansowe powstały lub zostały nabyte i następuje między innymi w oparciu o:

■ sposób oceny i raportowania wyników portfela aktywów finansowych,

■ sposób zarządzania ryzykiem związanym z tymi aktywami oraz zasad wynagradzania osób zarządzających tymi portfelami.

W modelu biznesowym „utrzymywanie dla przepływów pieniężnych” sprzedaż aktywów jest incydentalna i możliwa do realizacji w przypadku wzrostu poziomu ryzyka kredytowego, zmiany prawa lub regulacji - realizowana w celu utrzymania zakładanego poziomu kapitału regulacyjnego, na zasadach opisanych w strategii zarządzania takimi portfelami lub przy założeniu, iż następuje ona blisko daty zapadalności aktywa, w przypadku istotnego wzrostu poziomu ryzyka powyżej poziomu zakładanego dla danego portfela, istotnej wewnętrznej restrukturyzacji lub przejęcia innego biznesu, realizacji planu kryzysowego lub naprawy oraz innego niedającego się przewidzieć czynnika, na który Bank nie ma wpływu.

Ocena charakterystyk wynikających z umownych przepływów pieniężnych

Ocena charakterystyk wynikających z umownych przepływów pieniężnych polega na ustaleniu, poprzez przeprowadzenie testu SPPI, czy wynikające z umowy przepływy pieniężne z tego składnika aktywów są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty. Odsetki obejmują zapłatę za wartość pieniądza w czasie, za ryzyko kredytowe związane z kwotą główną pozostałą do spłaty w określonym czasie i za inne podstawowe ryzyka i koszty związane z udzieleniem lub nabyciem aktywa finansowego, a także marżę zysku.

Charakterystyka wynikająca z umownych przepływów pieniężnych pozostaje bez wpływu na klasyfikację składnika aktywów finansowych, jeśli:

■ mogłaby mieć tylko niewielki wpływ na wynikające z umowy przepływy pieniężne z tytułu tego składnika (cecha de minimis),

■ wpływa na wynikające z umowy przepływy pieniężne z tytułu instrumentu tylko w przypadku wystąpienia zdarzenia niezwykle rzadkiego, wyjątkowo nietypowego i bardzo mało prawdopodobnego (cecha non genuine).

W celu dokonania wyżej wymienionego ustalenia uwzględnia się potencjalny wpływ charakterystyk wynikających z umownych przepływów pieniężnych w każdym okresie sprawozdawczym i łącznie w całym okresie życia instrumentu finansowego.

Test SPPI jest przeprowadzany dla każdego aktywa finansowego w modelu „utrzymywane dla przepływów pieniężnych” lub „utrzymywane dla przepływów pieniężnych i na sprzedaż” na dzień początkowego ujęcia (w tym dla modyfikacji istotnej po ponownym ujęciu aktywa finansowego) oraz w przypadku zmiany warunków umowy mających wpływ na zmianę charakterystyki umownych przepływów pieniężnych.

Kategoria wyceny aktywów finansowych według zamortyzowanego kosztu

Składnik aktywów finansowych (dotyczy dłużnych aktywów finansowych) wycenia się według zamortyzowanego kosztu, jeśli spełnione są oba poniższe warunki:

■ składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym „utrzymywane dla przepływów pieniężnych”,

■ warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty (zdany test SPPI).

Wartość początkową składnika aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu korygują wszelkie prowizje i opłaty mające wpływ na jego efektywny zwrot i stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej tego aktywa (prowizje i opłaty zaistniałe w związku z realizacją czynności wykonywanych przez Bank, a prowadzących do powstania aktywów). Prowizje i opłaty mające wpływ na efektywny zwrot z aktywów zaistniałe po dacie powstania aktywów finansowych powodują zmiany harmonogramów przyszłych przepływów pieniężnych generowanych przez te aktywa.

Wartość bieżącą tej kategorii aktywów ustala się przy użyciu efektywnej stopy procentowej służącej do bieżącego ustalenia (naliczenia) przychodu odsetkowego wygenerowanego przez aktywa w danym okresie, korygując ją o odpisy na oczekiwane straty kredytowe.

Kategoria wyceny aktywów finansowych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite

Składnik aktywów finansowych (dotyczy dłużnych aktywów finansowych) jest wyceniany do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, jeżeli spełnione są oba poniższe warunki:

■ składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych, oraz

Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite wycenia się do wartości godziwej.

Skutki zmiany wartości godziwej tych aktywów finansowych do momentu zaprzestania ujmowania składnika aktywów finansowych lub jego przeklasyfikowania odnosi się do innych dochodów całkowitych, z wyjątkiem przychodów odsetkowych, wyniku z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe oraz zysków lub strat z tytułu różnic kursowych, które ujmuje się w rachunku zysków i strat. Jeśli zaprzestano ujmowania składnika aktywów finansowych, skumulowane zyski lub straty poprzednio ujęte w innych dochodach całkowitych zostają przeklasyfikowane z pozycji inne dochody całkowite do rachunku zysków i strat.

Kategoria wyceny aktywów finansowych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat

Jeśli aktywa finansowe nie spełniają wymienionych powyżej kryteriów kwalifikacji do wyceny według zamortyzowanego kosztu albo do wyceny do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, są one klasyfikowane jako aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

Dodatkowo, w momencie początkowego ujęcia, można nieodwołalnie wyznaczyć składnik aktywów finansowych jako wyceniany w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (opcja wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat) jeśli w ten sposób eliminuje się lub znacząco zmniejsza niespójność wyceny lub ujęcia (niedopasowanie księgowe). Opcja ta dostępna jest dla instrumentów dłużnych zarówno w modelu „utrzymywane dla przepływów pieniężnych” oraz „utrzymywane dla przepływów pieniężnych i na sprzedaż”.

Zgodnie z MSSF 9 prezentacja aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat jest następująca:

1) przeznaczone do obrotu - składniki aktywów finansowych które:

■ nabyto głównie w celu sprzedaży lub odkupienia w bliskim terminie, lub

■ w momencie początkowego ujęcia stanowią część portfela określonych instrumentów finansowych, którymi zarządza się łącznie i dla których istnieją dowody bieżącego faktycznego trybu generowania krótkoterminowych zysków, lub

■ są instrumentem pochodnym (z wyjątkiem instrumentów pochodnych będących umowami gwarancji finansowej lub wyznaczonymi i skutecznymi instrumentami zabezpieczającymi),

2) aktywa finansowe nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat - aktywa finansowe dla których warunki z testu charakterystyki przepływów pieniężnych (test SPPI) nie zostały spełnione (niezależnie od modelu biznesowego),

3) aktywa finansowe desygnowane do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat przy początkowym ujęciu (opcja wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat).

Zysk lub stratę na składniku aktywów finansowych wycenianym do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat ujmuje się w rachunku zysków i strat.

3.4.2. Zmiana klasyfikacji aktywów finansowych

Reklasyfikacja aktywów finansowych następuje jedynie w przypadku zmiany modelu biznesowego odnoszącego się do aktywa lub grupy aktywów, wynikającego z rozpoczęcia lub zakończenia istotnej części działalności. Zmiany takie mają charakter incydentalny. Zmiana klasyfikacji jest ujmowana prospektywnie, tj. bez zmiany ujętych dotychczas skutków wyceny do wartości godziwej, odpisów czy naliczonych odsetek.

Za zmianę modelu biznesowego nie uważa się:

■ zmiany zamiarów związanych z konkretnymi aktywami finansowymi (nawet w przypadku znacznych zmian warunków rynkowych),

■ tymczasowego zaniku określonego rynku aktywów finansowych,

■ przeniesienia aktywów finansowych między obszarami działalności stosującymi różne modele biznesowe.

3.4.3. Zmiana szacunku kontraktowych przepływów pieniężnych - Modyfikacje

Modyfikacja to zmiana przepływów kontraktowych składnika aktywów finansowych na podstawie aneksu do umowy lub zmian warunków umowy wynikających z zewnętrznych regulacji prawnych. Modyfikacja może być istotna lub nieistotna. Nie stanowi modyfikacji zmiana przepływów kontraktowych wynikająca z realizacji warunków umownych.

Jeśli wynikające z umowy przepływy pieniężne związane ze składnikiem aktywów finansowych podlegają renegocjacji lub jakiejkolwiek innej modyfikacji, a renegocjacja lub modyfikacja nie prowadzą do zaprzestania ujmowania danego składnika aktywów finansowych („Modyfikacja Nieistotna”) ustala się aktualną wartość bilansową brutto składnika aktywów finansowych i ujmuje zysk lub stratę z tytułu modyfikacji w rachunku zysków i strat. Korekta wartości bilansowej aktywa finansowego z tytułu modyfikacji podlega rozliczeniu w czasie w wynik odsetkowy metodą efektywnej stopy procentowej. Wartość bilansową brutto składnika aktywów finansowych oblicza się jako obecną wartość renegocjowanych lub zmodyfikowanych przepływów pieniężnych wynikających z umowy, dyskontowanych według pierwotnej efektywnej stopy procentowej składnika aktywów finansowych (lub efektywnej stopy procentowej skorygowanej o ryzyko kredytowe w przypadku zakupionych lub utworzonych składników aktywów finansowych z utratą wartości) bądź, w stosownych przypadkach (np. dla zysku lub straty z tytułu zabezpieczenia pozycji zabezpieczanej) według zaktualizowanej efektywnej stopy procentowej. Wszelkie koszty i opłaty korygują wartość bilansową zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych i są amortyzowane w okresie pozostającym do daty wymagalności zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych.

W pewnych okolicznościach renegocjacja lub modyfikacja wynikających z umowy przepływów pieniężnych związanych ze składnikiem aktywów finansowych może prowadzić do zaprzestania ujmowania istniejącego składnika aktywów finansowych. Jeżeli modyfikacja składnika aktywów finansowych powoduje zaprzestanie ujmowania istniejącego składnika aktywów finansowych, a następnie ujęcie zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych, zmodyfikowany składnik aktywów uznaje się za nowy składnik aktywów finansowych („Modyfikacja Istotna”). Następuje ujęcie nowego aktywa w wartości godziwej oraz kalkulacja nowej efektywnej stopy procentowej zastosowanej do nowego aktywa. W przypadku, gdy charakterystyka zmodyfikowanego nowego aktywa finansowego (po zawarciu aneksu) odpowiada warunkom rynkowym, wartość bilansowa tego aktywa finansowego stanowi wartość godziwą.

Ocena czy dana modyfikacja aktywów finansowych jest modyfikacją istotną czy nieistotną zależy od spełnienia kryteriów jakościowych oraz ilościowych.

Przyjęte Kryteria Jakościowe są następujące:

■ zmiana dłużnika, za wyjątkiem zmiany wynikającej ze śmierci dłużnika,

■ wprowadzenie do umowy cechy umownej powodującej naruszenie testu charakterystyk przepływów pieniężnych lub usunięcie tej cechy,

■ przewalutowanie,

■ zwiększenie zaangażowania dłużnika, które obejmuje wartość zwiększenia kapitału i udzielonych zobowiązań pozabilansowych powyżej 10% w stosunku do kapitału i zobowiązań pozabilansowych sprzed podwyższenia dla każdej pojedynczej ekspozycji.

Wystąpienie przynajmniej jednego z tych kryteriów skutkuje wystąpieniem modyfikacji istotnej.

Przyjęte Kryterium Ilościowe stanowi test 10% polegający na analizie zmiany warunków umownych składnika aktywa finansowego skutkującej powstaniem różnicy między wartością przyszłych przepływów pieniężnych wynikających ze zmienionego aktywa finansowego, zdyskontowanych oryginalną efektywną stopą procentową a wartością analogicznych przyszłych przepływów wynikających z pierwotnego składnika aktywa finansowego zdyskontowanych tą samą stopą procentową.

Wystąpienie kryterium ilościowego powyżej 10% skutkuje uznaniem modyfikacji za istotną, natomiast wystąpienie kryterium ilościowego na poziomie równym lub poniżej 10% skutkuje uznaniem modyfikacji za nieistotną.

3.4.4. Wycena aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości (POCI)

Aktywa nabyte lub udzielone z utratą wartości (dalej „POCI” - ang. purchased or originated credit-impaired asset) dotyczą aktywów finansowych o charakterze dłużnym, wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, tj. kredytów oraz dłużnych papierów wartościowych, które na moment nabycia lub udzielenia miały już utratę wartości. Ujęcie początkowe tych aktywów następuje w wartości netto (tj. bez odpisów aktualizujących) odpowiadającej wartości godziwej. Przychody odsetkowe od aktywów POCI oblicza się od wartości bilansowej netto przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej, skorygowanej o ryzyko kredytowe rozpoznane w okresie całego życia aktywa. Skorygowaną o ryzyko kredytowe efektywną stopę procentową liczy się poprzez uwzględnienie przyszłych przepływów pieniężnych skorygowanych o efekt ryzyka kredytowego rozpoznawanego w całym okresie życia aktywa. Zmiana szacunków w kolejnych okresach sprawozdawczych w zakresie przyszłych odzysków odnoszona jest jako strata lub zysk z tytułu utraty wartości do rachunku zysków i strat.

3.4.5. Ujmowanie zysków lub strat z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat oraz wyniku na modyfikacji

Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów i zobowiązań finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (w tym z tytułu sprzedaży lub istotnej modyfikacji) ujmuje się w pozycji „Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów i zobowiązań finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat”.

Wynik z tytułu modyfikacji nieistotnej aktywów finansowych ujmuje się w pozycji „Wynik z tytułu modyfikacji”.

Obie powyższe pozycje rachunku zysków i strat prezentuje się w podziale na instrumenty finansowe:

■ wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite,

■ wyceniane według zamortyzowanego kosztu.

4. Zmiany zasad rachunkowości oraz objaśnienie różnic między wcześniej publikowanymi sprawozdaniami

4.1 Nowe standardy oraz zmiany do opublikowanych standardów i interpretacji, które weszły w życie od 1 stycznia 2020 roku

4.1.1. Zmiany do MSSF 9, MSR 39 oraz MSSF 7 związane z reformą IBOR

Opublikowane w 2019 r. zmiany do MSSF 9 Instrumenty Finansowe, MSR 39 Instrumenty Finansowe oraz MSSF 7 Instrumenty Finansowe: Ujawnienie Informacji modyfikują niektóre szczegółowe wymogi w zakresie rachunkowości zabezpieczeń, w głównej mierze, aby oczekiwana reforma stóp referencyjnych (reforma IBOR) zasadniczo nie powodowała zakończenia rachunkowości zabezpieczeń. Kluczowe zwolnienia wynikające ze zmian dotyczą:

■ wymogu żeby przepływy były „wysoce prawdopodobne”,

■ komponentów ryzyka,

■ oceny prospektywnej,

■ retrospektywnego testu efektywności (dotyczy MSR 39),

■ przeklasyfikowania rezerwy z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych.

W związku z powyższym w ramach prospektywnej weryfikacji efektywności relacji zabezpieczających Bank nie uwzględnił testach efektywności wpływu niepewności dotyczącej wskaźników IBOR po 31 grudnia 2021 r.

Reforma IBOR może mieć wpływ na wszystkie stosowane w Banku powiązania zabezpieczające. Ich charakter oraz wartość nominalna kwot desygnowanych do nich instrumentów zabezpieczających, według stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku, zostały opisane w Nocie 18 „Instrumenty pochodne zabezpieczające”.

4.1.2. Pozostałe zmiany

Wprowadzenie nowych standardów i interpretacji oraz zmian do nich, które weszły w życie od 1 stycznia 2020 roku, związanych z:

■ definicją pojęcia „istotny” do MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych, MSR 8 Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów;

■ definicją przedsięwzięcia do MSSF 3 Połączenia jednostek gospodarczych;

■ oraz modyfikacjami do Założeń Koncepcyjnych zawartych w MSSF;

nie miało istotnego wpływu na niniejsze sprawozdanie finansowe.

4.2 Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane, a także zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie weszły jeszcze w życie i nie zostały jeszcze zastosowane przez Bank

Bank nie identyfikuje nowych standardów oraz zmian do standardów i interpretacji, które zostały opublikowane oraz zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie obowiązują jeszcze dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2020 roku i nie zostały zastosowane w sprawozdaniu finansowym, a które będą miały istotny wpływ na sprawozdanie finansowe.

4.3 Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez Unię Europejską

W odpowiedzi na oczekiwaną reformę stóp referencyjnych (reforma IBOR) Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości opublikowała drugą część zmian do MSSF 9, MSR 39, MSSF 7, MSSF 4 i MSSF 16. Zmiany te dotyczą m.in. ujęcia księgowego zmian w przepływach pieniężnych, rachunkowości zabezpieczeń oraz ujawnień związanych z reformą IBOR. Jako że Bank posiada istotne aktywa finansowe i zobowiązania finansowe oparte na zmiennych stopach IBOR, analiza wpływu standardu na sprawozdanie finansowe nie została jeszcze zakończona.

Zmiany do: MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych, w zakresie klasyfikacji zobowiązań jako krótkoterminowych lub długoterminowych oraz wprowadzenie MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe nie będą miały istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Banku.

4.4 Objaśnienie różnic między wcześniej publikowanymi sprawozdaniami a niniejszym sprawozdaniem finansowym

W sprawozdaniu finansowym PKO Banku Hipotecznego SA za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku Bank nie dokonał zmian w ujęciu i prezentacji.

NOTY DO RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT

5. Przychody i koszty z tytułu odsetek

Zasady rachunkowości

Przychody i koszty z tytułu odsetek obejmują odsetki, w tym premię i dyskonto z tytułu instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz instrumentów wycenianych do wartości godziwej. W przychodach i kosztach odsetkowych ujmowane są również rozliczane w czasie z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej opłaty i prowizje otrzymane i zapłacone, wchodzące w skład wyceny instrumentu finansowego.

Przychody i koszty z tytułu odsetek ujmowane są na zasadzie memoriałowej i z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej, która dyskontuje oszacowane przyszłe przepływy pieniężne w ciągu całego oczekiwanego okresu życia składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego do wartości bilansowej brutto składnika aktywów lub do zamortyzowanego kosztu zobowiązania finansowego, za wyjątkiem:

■ aktywów finansowych zakupionych lub udzielonych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (tzw. aktywa POCI). Przychody odsetkowe od tych aktywów oblicza się od wartości bilansowej netto przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej skorygowanej o ryzyko kredytowe rozpoznane dla całego okresu życia aktywa,

■ składników aktywów finansowych niebędących zakupionymi lub udzielonymi składnikami aktywów finansowych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, które następnie stały się składnikami aktywów finansowych dotkniętymi utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. Przychody odsetkowe od tych aktywów oblicza się od wartości bilansowej netto przy zastosowaniu pierwotnej efektywnej stopy procentowej z momentu rozpoznania przesłanki utraty wartości tego aktywa.

Wyliczenie efektywnej stopy obejmuje wszelkie płacone i otrzymywane przez strony umowy prowizje.

Przychody i koszty z tytułu sprzedaży produktów ubezpieczeniowych powiązanych z kredytami i pożyczkami

Bank nie oferuje produktów ubezpieczeniowych powiązanych z kredytami i pożyczkami.

Informacje finansowe

PRZYCHODY Z TYTUŁU ODSETEK I O CHARAKTERZE ZBLIŻONYM DO PRZYCHODÓW ODSETKOWYCH	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Przychody z tytułu odsetek obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej, w tym:	701 336	860 820
od instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu, w tym:	685 183	839 704
kredytów i pożyczek wobec klientów	685 131	839 611
należności od banków oraz od utrzymywania rezerwy obowiązkowej	52	93
od instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, w tym:	16 153	21 116
dłużnych papierów wartościowych	16 153	21 116
Przychody o charakterze zbliżonym do przychodów odsetkowych od instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym:	4 234	1 593
transakcji zabezpieczających IRS (netto)	4 234	1 593

Razem	705 570	862 413
w tym: przychody z tytułu odsetek od instrumentów finansowych z rozpoznaną utratą wartości	882	576

KOSZTY Z TYTUŁU ODSETEK I O CHARAKTERZE ZBLIŻONYM DO KOSZTÓW ODSETKOWYCH	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Koszty z tytułu odsetek od instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu, w tym:	(259 364)	(331 445)
otrzymanych kredytów oraz wykorzystania limitu w rachunku	(65 561)	(44 507)
zobowiązań z tytułu nabycia wierzytelności	(6 187)	(43 473)
wyemitowanych listów zastawnych	(140 043)	(161 784)
wyemitowanych obligacji	(47 463)	(81 523)
zobowiązań z tytułu leasingu	(110)	(158)
Koszty o charakterze zbliżonym do odsetek od instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym:	(115 816)	(214 303)
transakcji zabezpieczających CIRS (netto)	(115 816)	(214 303)

Razem	(375 180)	(545 748)

6. Przychody i koszty z tytułu prowizji i opłat

Zasady rachunkowości

Przychody z tytułu prowizji i opłat ujmuje się z chwilą wykonania usługi.

Do przychodów zaliczane są jednorazowo opłaty pobierane przez Bank za wykonanie czynności niezwiązanych bezpośrednio z powstaniem kredytów, pożyczek i innych należności.

Do kosztów prowizyjnych zalicza się opłaty i prowizje rozliczane w czasie metodą liniową, zapłacone w związku z pozyskanym przez Bank finansowaniem o nieustalonym harmonogramie przyszłych przepływów pieniężnych, dla których nie można ustalić efektywnej stopy procentowej oraz związane z programami emisji, jak również koszty poniesione przez Bank w związku ze sporządzeniem przez rzeczoznawców majątkowych ekspertyz Bankowo-Hipotecznej Wartości Nieruchomości (BHWN) dla kredytów udzielanych.

Informacje finansowe

PRZYCHODY Z TYTUŁU PROWIZJI I OPŁAT	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019
Opłata za wycenę nieruchomości	1 014	5 659
Opłata za kontrolę nieruchomości	1 668	2 573
Prowizja z tytułu wcześniejszej całkowitej lub częściowej spłaty kredytu	4 699	5 503
Pozostałe	1 318	1 760

Razem	8 699	15 495

KOSZTY Z TYTUŁU PROWIZJI I OPŁAT	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019
Sporządzanie przez rzeczoznawców majątkowych ekspertyz Bankowo-Hipotecznej Wartości Nieruchomości (BHWN)	(1 187)	(8 463)
Koszty związane z programami emisji obligacji	(3 676)	(4 151)
Koszty związane z liniami kredytowymi	(4 264)	(3 339)
Koszty związane z programami emisji listów zastawnych	(1 313)	(1 219)
Koszty ubezpieczenia kredytów	(3 264)	(3 971)
Prowizje za inne usługi operacyjne	(229)	(213)
Koszty windykacji i pośrednictwa sprzedaży zabezpieczeń	(30)	(27)

Razem	(13 963)	(21 383)

7. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat

Zasady rachunkowości oraz klasyfikacja

Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat zawiera zyski i straty powstałe w wyniku zbycia instrumentów finansowych zaliczonych do aktywów/zobowiązań finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (zarówno przeznaczonych do obrotu jak i wyznaczonych przy początkowym ujęciu jako wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat) oraz efekt ich wyceny do wartości godziwej.

W pozycji tej ujmowana jest również część nieefektywna zabezpieczenia zmienności przepływów pieniężnych dla strategii zabezpieczających, w których instrumentem zabezpieczającym są kontrakty Interest Rate Swap (IRS).

Informacje finansowe

WYNIK NA INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WYCENIANYCH DO WARTOŚCI GODZIWEJ PRZEZ RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Wynik z tytułu instrumentów pochodnych	86	65
Wynik z tytułu instrumentów pochodnych IRS z tytułu nieefektywności rachunkowości zabezpieczeń	86	65

Razem	86	65

Bank zawiera i utrzymuje instrumenty pochodne IRS wyłącznie w celach zabezpieczających.

8. Wynik z pozycji wymiany

Zasady rachunkowości oraz klasyfikacja

Wynik z pozycji wymiany obejmuje dodatnie i ujemne różnice kursowe, zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane, wynikające z wyceny aktywów i zobowiązań walutowych według obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski oraz z wyceny do wartości godziwej instrumentów pochodnych, tj. Cross Currency Interest Rate Swap (CIRS) oraz Foreign Exchange Forward (FX-Forward), w tym części nieefektywnej zabezpieczenia przepływów pieniężnych dla strategii zabezpieczających, w których instrumentem zabezpieczającym są kontrakty CIRS oraz FX-Forward.

Informacje finansowe

WYNIK Z POZYCJI WYMIANY	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Wynik z rewaluacji	792	34
Wynik z tytułu instrumentów pochodnych (CIRS, FX-Forward) przed desygnacją do rachunkowości zabezpieczeń	(3)	(388)
Wynik z tytułu instrumentów pochodnych (CIRS, FX-Forward) z tytułu nieefektywności rachunkowości zabezpieczeń	5 104	(1 449)

Razem	5 893	(1 803)

Bank zawiera i utrzymuje instrumenty pochodne CIRS i FX-Forward wyłącznie w celach zabezpieczających.

9. Wynik z tytułu modyfikacji

Zasady rachunkowości

Zasady ujmowania wyniku z tytułu modyfikacji zostały opisane w Nocie 3.4 „Klasyfikacja i wycena instrumentów finansowych”.

Informacje finansowe

WYNIK Z TYTUŁU MODYFIKACJI	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite (instrumenty dłużne)	-	-
Instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu	(2 581)	455

Razem	(2 581)	455

AKTYWA FINANSOWE KTÓRE PODLEGAŁY MODYFIKACJI	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Wartość bilansowa według zamortyzowanego kosztu przed modyfikacją (Koszyk 2)	117 155	4 909
Zysk/(strata) rozpoznana na modyfikacji (Koszyk 2) w okresie	(193)	7

Wartość bilansowa według zamortyzowanego kosztu przed modyfikacją (Koszyk 3)	4 570	1 939
Zysk/(strata) rozpoznana na modyfikacji (Koszyk 3) w okresie	(3)	(3)

Wartość brutto aktywów finansowych dla których strata była kalkulowana w okresie dożywotnim i które podlegały modyfikacji od momentu początkowego ujęcia, dla których odpis na oczekiwane straty kredytowe uległ w trakcie okresu sprawozdawczego zmianie na kwotę równą 12-miesięcznym oczekiwanym stratom kredytowym wyniosła 3 851 tys. PLN na 31 grudnia 2020 roku oraz 2 567 tys. PLN na 31 grudnia 2019 roku.

10. Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe

Zasady rachunkowości

Zasady rachunkowości dotyczące rozpoznania wyniku z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe zostały opisane dla poszczególnych pozycji odpowiednio w Notach: 21 oraz 38.3. Na wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe składają się utworzenia oraz rozwiązania odpisów na kredyty i pożyczki wobec klientów i rezerw na udzielone zobowiązania finansowe związane z nieuruchomionymi w całości kredytami mieszkaniowymi.

Informacje finansowe

WYNIK Z TYTUŁU ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE	Nota	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Wynik z tytułu odpisów na kredyty i pożyczki wobec klientów	21	(35 754)	(14 712)
Wynik z tytułu rezerw na udzielone zobowiązania finansowe związane z nieuruchomionymi w całości kredytami mieszkaniowymi	29	89	4

Razem		(35 665)	(14 708)

Wpływ pandemii COVID-19 na wysokość odpisów na oczekiwane straty kredytowe został opisany w Nocie 38.4.4.

11. Pozostałe przychody i koszty operacyjne

Zasady rachunkowości

Do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych zalicza się przychody i koszty niezwiązane bezpośrednio z działalnością bankową.

Informacje finansowe

POZOSTAŁE PRZYCHODY OPERACYJNE	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Przychody uboczne	569	485
Inne	33	14

Razem	602	499

POZOSTAŁE KOSZTY OPERACYJNE	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Koszty uboczne	(505)	(396)
Inne	(145)	(534)

Razem	(650)	(930)

12. Ogólne koszty administracyjne

Zasady rachunkowości

Świadczenia pracownicze

Świadczenia pracownicze obejmują koszty wynagrodzeń oraz ubezpieczeń społecznych (w tym z tytułu rezerw na świadczenia emerytalno – rentowe, które szczegółowo opisano w Nocie 29 „Rezerwy”).

Bank tworzy również w ciężar kosztów wynagrodzeń rezerwę na rozliczenia okresowe z tytułu kosztów przypadających na bieżący okres, które wypłacone zostaną w przyszłym okresie, w tym premii oraz z tytułu niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych po uwzględnieniu wszystkich pozostających do wykorzystania zaległych dni urlopów.

Świadczenia pracownicze obejmują również program zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze, którego część ujmowana jest jako zobowiązanie z tytułu płatności na bazie wartości księgowej netto akcji fantomowych rozliczonych w środkach pieniężnych. Program jest ujmowany na podstawie MSR 19 Świadczenia pracownicze i został opisany w Rozdziale 6.6 Sprawozdania Zarządu z działalności PKO Banku Hipotecznego SA za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku.

Koszty rzeczowe

Ujmuje się tu m.in. następujące pozycje: koszty usług z tytułu czynności wspomagających oraz obsługi kredytów świadczonych w ramach Umowy Outsourcingowej (opisanej w Nocie 35.1 „Transakcje z jednostkami powiązanymi kapitałowo”), koszty usług obcych wynikających z innych umów oraz koszty informatyczne.

Amortyzacja

Zasady amortyzacji szczegółowo opisano w Nocie 22 „Wartości niematerialne i rzeczowe aktywa trwałe”

Informacje finansowe

OGÓLNE KOSZTY ADMINISTRACYJNE	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Świadczenia pracownicze	(14 977)	(17 471)
Koszty rzeczowe	(33 250)	(30 665)
Amortyzacja, w tym:	(2 730)	(3 249)
rzeczowe aktywa trwałe	(155)	(221)
aktywa z tytułu prawa do użytkowania, w tym:	(1 230)	(1 206)
nieruchomości	(1 008)	(1 018)
samochodów	(222)	(188)
wartości niematerialne	(1 345)	(1 822)

Razem	(50 957)	(51 385)

ŚWIADCZENIA PRACOWNICZE	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Wynagrodzenia, w tym:	(12 958)	(14 951)
rezerwa na świadczenia emerytalno-rentowe	(15)	(30)
koszty składek Pracowniczego Programu Emerytalnego	(330)	(22)
Narzuty na wynagrodzenia	(1 735)	(1 961)
Inne świadczenia na rzecz pracowników	(284)	(559)

Razem	(14 977)	(17 471)

KOSZTY RZECZOWE	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Usługi z tytułu czynności wspomagających świadczonych w ramach Umowy Outsourcingowej 1)	(4 220)	(3 861)
Obsługa kredytów udzielonych oraz nabytych wierzytelności świadczona w ramach Umowy Outsourcingowej 1)	(23 049)	(19 957)
Usługi obce z tytułu innych umów	(2 136)	(2 558)
Koszty informatyczne	(1 821)	(1 802)
Koszty ubezpieczeń majątkowych i osobowych	(397)	(375)
Koszty związane z krótkoterminowymi umowami leasingowymi	-	(88)
Koszty związane z umowami leasingowymi aktywów o niskiej wartości, które nie są umowami krótkoterminowymi, koszty z tytułu podatku od towarów i usług nie podlegającego odliczeniu oraz koszty opłat eksploatacyjnych	(703)	(753)
Pozostałe	(924)	(1 271)

Razem	(33 250)	(30 665)

1) Umowa Outsourcingowa została opisana w Nocie 35.1 „Transakcje z jednostkami powiązanymi kapitałowo”

13. Koszty z tytułu obciążeń regulacyjnych

Wybrane zasady rachunkowości

Składka i wpłaty na BFG

Zgodnie z Interpretacją Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF) nr 21 „Opłaty publiczne” - opłaty ponoszone przez Bank na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG) są ujmowane w rachunku zysków i strat w momencie zajścia zdarzenia obligującego.

Bank wnosi składkę na fundusz przymusowej restrukturyzacji banków raz do roku. Składka ta nie stanowi kosztów uzyskania przychodów.

Opłaty na rzecz KNF

Opłaty ponoszone przez Bank na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego zgodnie z KIMSF 21 „Opłaty publiczne” ujmowane są w rachunku zysków i strat w momencie zajścia zdarzenia obligującego.

Obie opłaty (opłata na pokrycie kosztów nadzoru bankowego oraz opłata wnoszona przez emitenta innych niż akcje papierów wartościowych) wnoszone są raz do roku. Opłaty na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego stanowią koszt uzyskania przychodu.

Informacje finansowe

KOSZTY Z TYTUŁU OBCIĄŻEŃ REGULACYJNYCH	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Składka i wpłaty na Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG), w tym:	(22 507)	(22 058)
na fundusz przymusowej restrukturyzacji	(22 507)	(22 058)
Opłaty na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego	(2 132)	(2 239)
Opłaty na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców (potencjalne)	(243)	-
Pozostałe podatki i opłaty	(669)	(448)

Razem	(25 551)	(24 745)

14. Podatek od niektórych instytucji finansowych

1 lutego 2016 roku weszła w życie ustawa z 15 stycznia 2016 roku o podatku od niektórych instytucji finansowych. Podstawę opodatkowania, w przypadku banków, stanowi nadwyżka sumy aktywów podmiotu ponad 4 miliardy PLN wynikająca z zestawienia obrotów i sald na koniec każdego miesiąca. Banki są uprawnione do pomniejszenia podstawy opodatkowania m.in. o wartość funduszy własnych, a także wartość posiadanych skarbowych papierów wartościowych. Stawka podatku wynosi 0,0366% miesięcznie, a podatek jest płacony miesięcznie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu którego dotyczy. Zapłacony podatek nie stanowi kosztu uzyskania przychodu na potrzeby podatku dochodowego od osób prawnych. Wysokość kosztu z tytułu podatku od niektórych instytucji finansowych za rok 2020 wyniosła 89 457 tys. PLN, natomiast za 2019 rok 83 102 tys. PLN.

15. Podatek dochodowy

Zasady rachunkowości

Ujęcie

Podatek dochodowy obejmuje podatek bieżący oraz podatek odroczony. Podatek dochodowy bieżący ujmowany jest w rachunku zysków i strat. Podatek dochodowy odroczony w zależności od źródła pochodzenia różnic przejściowych, ujmowany jest w rachunku zysków i strat lub w innych dochodach całkowitych.

Podatek bieżący

Podatek dochodowy bieżący obliczany jest na podstawie zysku księgowego brutto skorygowanego o przychody, które zgodnie z przepisami podatkowymi nie są zaliczane do przychodów podatkowych, przychody podatkowe niebędące przychodami księgowymi, koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów i koszty podatkowe niebędące kosztami księgowymi, zgodnie z właściwymi przepisami prawa podatkowego. Pozycje te obejmują m.in.: przychody i koszty z tytułu odsetek naliczonych do otrzymania i zapłacenia, odpisy na straty kredytowe, rezerwy na zobowiązania, koszty z tytułu podatku od niektórych instytucji finansowych czy opłaty na rzecz BFG.

Podatek odroczony

Podatek dochodowy odroczony ujmowany jest metodą bilansową na bazie różnicy pomiędzy wartością podatkową aktywów i zobowiązań a ich wartością księgową. Zmiana stanu rezerwy oraz aktywa z tytułu podatku dochodowego odroczonego zaliczana jest do obowiązkowych obciążeń wyniku finansowego, z wyjątkiem skutków wyceny aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite oraz wyceny instrumentów zabezpieczających odnoszonych na inne dochody całkowite, w przypadku których zmiany stanu rezerwy oraz aktywa z tytułu podatku dochodowego odroczonego są również rozliczane z innymi dochodami całkowitymi. Przy ustalaniu podatku dochodowego odroczonego uwzględnia się wartość aktywa i rezerwy na odroczony podatek dochodowy na początek i koniec okresu sprawozdawczego.

Wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego jest weryfikowana każdorazowo na koniec okresu sprawozdawczego i ulega stosownemu obniżeniu o tyle, o ile przestało być prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego zrealizowania składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego oraz rezerwy na podatek odroczony wyceniane są z zastosowaniem stawek podatkowych, które według przewidywań będą obowiązywać w okresie, gdy składnik aktywów zostanie zrealizowany lub rezerwa rozwiązana, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe) obowiązujące na koniec okresu sprawozdawczego lub takie, których obowiązywanie w przyszłości jest pewne.

Bank kompensuje ze sobą aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności ze zobowiązaniami z tytułu bieżącego podatku i odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym.

Informacje finansowe

OBCIĄŻENIE PODATKOWE	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Bieżące obciążenie podatkowe	(41 838)	(45 216)
Odroczony podatek dochodowy związany z powstaniem i odwróceniem się różnic przejściowych	(3 478)	(737)
Obciążenie podatkowe wykazane w rachunku zysków i strat	(45 316)	(45 953)
Obciążenie podatkowe wykazane w innych dochodach całkowitych związane z powstaniem i odwróceniem się różnic przejściowych	(2 734)	(17 382)

Razem	(48 050)	(63 335)

UZGODNIENIE EFEKTYWNEJ STOPY PODATKOWEJ	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Wynik finansowy brutto przed opodatkowaniem	126 846	135 123
Podatek dochodowy według ustawowej stawki podatkowej obowiązującej w Polsce, wynoszącej (19%)	(24 101)	(25 673)
Wpływ trwałych różnic pomiędzy wynikiem finansowym brutto a dochodem do opodatkowania podatkiem dochodowym, w tym:	(21 215)	(20 035)
podatek od niektórych instytucji finansowych	(16 997)	(15 789)
opłaty BFG	(4 276)	(4 191)
koszty PFRON	(14)	(19)
wpływ pozostałych różnic trwałych	72	(36)
Wpływ innych różnic pomiędzy wynikiem finansowym brutto a dochodem do opodatkowania podatkiem dochodowym, w tym korekty wcześniejszych okresów	-	(245)
Obciążenie podatkowe wykazane w rachunku zysków i strat	(45 316)	(45 953)

Efektywna stopa podatkowa	35,73%	34,01%

AKTYWA / (REZERWA) Z TYTUŁU PODATKU ODROCZONEGO NETTO	31.12.2019	Rachunek zysków i strat	Inne dochody całkowite	31.12.2020

Rezerwa z tytułu podatku odroczonego
Odsetki naliczone od kredytów i pożyczek wobec klientów	9 082	(1 429)	-	7 653
Odsetki naliczone i dyskonto od papierów wartościowych	1 563	(1 088)	-	475
Korekta wyceny metodą liniową i ESP portfela kredytowego	25 194	(1 206)	-	23 988
Korekta wyceny metodą liniową i ESP emisji własnych	3 017	(2 089)	-	928
Koszty zapłacone rozliczane w czasie	819	(125)	-	694
Różnica między wartością bilansową i podatkową rzeczowego majątku trwałego i wartości niematerialnych	6	(2)	-	4
Wycena papierów wartościowych	890	-	1 095	1 985
Wycena instrumentów pochodnych	40 876	612	1 743	43 231
Rezerwa brutto z tytułu podatku odroczonego	81 447	(5 327)	2 838	78 958

Aktywa z tytułu podatku odroczonego
Odsetki naliczone od zobowiązań wobec banków	6 878	(6 869)	-	9
Odsetki naliczone oraz dyskonto od zobowiązań z tytułu emisji	13 396	(3 176)	-	10 220
Odpisy na straty kredytowe	7 482	6 156	-	13 638
Koszty do zapłacenia	1 885	(126)	-	1 759
Wycena papierów wartościowych	53	-	(53)	-
Wycena instrumentów pochodnych	8 311	(4 884)	157	3 584
Różnica między amortyzacją aktywa z tytułu prawa do użytkowania oraz kosztu finansowania leasingu (MSSF 16)	20	(1)	-	19
Ujęcie ulgi podatkowej z Art. 15cb	-	95	-	95
Aktywa brutto z tytułu podatku odroczonego	38 025	(8 805)	104	29 324

Aktywa/(Rezerwa) z tytułu odroczonego podatku dochodowego (prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej)	(43 422)	(3 478)	(2 734)	(49 634)

Podatkowa grupa kapitałowa

Na podstawie umowy z dnia 5 listopada 2018 roku PKO Bank Polski SA, jako spółka dominująca, łącznie z dwoma spółkami zależnymi: PKO Bankiem Hipotecznym SA oraz PKO Leasing SA, utworzył Podatkową Grupę Kapitałową Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej („PGK PKO Banku Polskiego SA” oraz „PGK”). Umowa ta została zarejestrowana przez Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie. PGK PKO Banku Polskiego SA została powołana na okres 3 lat podatkowych. Pierwszy rok podatkowy rozpoczął się 1 stycznia 2019 roku.

Podatkowa grupa kapitałowa jest instytucją prawa podatkowego przewidzianą przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Jej utworzenie oznacza konsolidację dochodów spółek wchodzących w jej skład dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym oraz umożliwia skorzystanie z innych, zapewniających w szczególności ułatwienia operacyjne, przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, które dedykowane są podatkowym grupom kapitałowym.

W związku z wejściem od 1 stycznia 2019 roku PKO Banku Hipotecznego SA do PGK PKO Banku Polskiego SA, zobowiązanie z tytułu bieżącego podatku dochodowego według stanu na 31 grudnia 2020 roku jest zobowiązaniem wobec spółki dominującej w PGK, tj. wobec PKO Banku Polskiego SA.

NOTY DO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ

16. Kasa, środki w Banku Centralnym

Zasady rachunkowości

Pozycja „Kasa, środki w Banku Centralnym” obejmuje środki na rachunku bieżącym i lokaty w Banku Centralnym wyceniane w kwocie wymaganej zapłaty obejmującej również ewentualne odsetki od tych środków.

Informacje finansowe

KASA, ŚRODKI W BANKU CENTRALNYM	31.12.2020	31.12.2019

Rachunek bieżący w Banku Centralnym	21	20

Razem	21	20

Rezerwa obowiązkowa

W okresie od 31 grudnia 2020 roku do 31 stycznia 2021 roku oraz w okresie od 31 grudnia 2019 roku do 30 stycznia 2020 roku Bank utrzymywał rezerwę obowiązkową odpowiednio w wysokości 15 381 tys. PLN oraz 10 226 tys. PLN. Na 31 grudnia 2020 roku oprocentowanie środków na rachunku rezerwy obowiązkowej wynosiło 0,1%, natomiast na 31 grudnia 2019 roku 0,5%.

Bank może wykorzystywać w ciągu dnia środki na rachunku rezerwy obowiązkowej do bieżących rozliczeń pieniężnych na podstawie dyspozycji złożonej do Narodowego Banku Polskiego, musi jednak zapewnić utrzymanie średniego miesięcznego salda na tym rachunku w odpowiedniej wysokości wynikającej z deklaracji rezerwy obowiązkowej.

17. Należności od banków

Zasady rachunkowości

Należności od banków są to aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej pomniejszone o odpisy na oczekiwane straty kredytowe. Jeżeli dla należności nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, należność wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty.

Informacje finansowe

NALEŻNOŚCI OD BANKÓW	31.12.2020	31.12.2019

Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
rachunki bieżące	23	31

Razem	23	31

Informacje w zakresie ekspozycji na ryzyko kredytowe związane z należnościami od banków zostało opisane w Nocie 38 „Zarządzanie ryzykiem kredytowym”.

Całość salda należności od banków na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku była klasyfikowana do Koszyka 1. W okresach zakończonych w tych dniach nie wystąpiły transfery między koszykami dotyczące należności od banków.

18. Instrumenty pochodne zabezpieczające

Zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny

Stosowanie rachunkowości zabezpieczeń	Bank podjął decyzję o dalszym stosowaniu przepisów MSR 39 i nie zastosował standardu MSSF 9 w zakresie rachunkowości zabezpieczeń. W ramach swojej działalności Bank wykorzystuje instrumenty pochodne: CIRS, IRS oraz FX-Forward wyłącznie do celów zabezpieczających zgodnie ze strategią zarządzania ryzykiem opisaną szerzej w Notach 42 oraz 43. Transakcje te zawierane są wyłącznie z PKO Bankiem Polskim SA i jako transakcje wewnątrzgrupowe zostały zwolnione z obowiązku wymiany zabezpieczeń. Wszystkie instrumenty pochodne podlegają desygnacji do rachunkowości zabezpieczeń. Rachunkowość zabezpieczeń stosowana jest przez Bank, gdy spełnione są wszystkie poniższe warunki: ■ w momencie ustanowienia zabezpieczenia formalnie wyznaczono i udokumentowano powiązanie zabezpieczające, jak również cel zarządzania ryzykiem przez jednostkę oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia. Dokumentacja zawiera identyfikację instrumentu zabezpieczającego, zabezpieczanej pozycji lub transakcji, charakter zabezpieczanego ryzyka, a także sposób, w jaki jednostka będzie oceniała efektywność instrumentu zabezpieczającego w kompensowaniu zagrożenia zmianami wartości godziwej pozycji zabezpieczanej lub przepływów pieniężnych związanych z zabezpieczanym ryzykiem, ■ oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce efektywne w kompensowaniu zmian wartości godziwej lub przepływów pieniężnych wynikających z zabezpieczanego ryzyka, zgodnie z udokumentowaną pierwotnie strategią zarządzania ryzykiem, dotyczącą tego konkretnego powiązania zabezpieczającego, ■ w przypadku zabezpieczeń przepływów pieniężnych, planowana transakcja będąca przedmiotem zabezpieczenia, musi być wysoce prawdopodobna oraz musi podlegać ryzyku zmienności przepływów pieniężnych, które w rezultacie mogą wpływać na rachunek zysków i strat, ■ efektywność zabezpieczenia można wiarygodnie ocenić tj. wartość godziwa lub przepływy pieniężne związane z pozycją zabezpieczaną wynikające z zabezpieczanego ryzyka oraz wartość godziwa instrumentu zabezpieczającego mogą być wiarygodnie wycenione, ■ zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zabezpieczenie zostało ustanowione.
Zaprzestanie stosowania rachunkowości zabezpieczeń	Bank zaprzestaje stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń gdy: ■ instrument zabezpieczający wygasa, zostaje sprzedany, rozwiązany lub wykonany (zastąpienia jednego instrumentu zabezpieczającego drugim lub przedłużenia terminu ważności danego instrumentu zabezpieczającego nie uważa się za wygaśnięcie lub rozwiązanie, jeśli takie zastąpienie lub przedłużenie terminu stanowi część udokumentowanej strategii zabezpieczania przyjętej przez jednostkę). W takim przypadku skumulowane zyski lub straty związane z instrumentem zabezpieczającym odnoszone bezpośrednio na inne dochody całkowite przez okres, w którym zabezpieczenie było efektywne, ujmuje się dalej w odrębnej pozycji w innych dochodach całkowitych oraz rozlicza do rachunku zysków i strat przez okres, w którym pozycja zabezpieczana trafia do rachunku zysków i strat, ■ zabezpieczenie przestaje spełniać kryteria rachunkowości zabezpieczeń. W takim przypadku skumulowane zyski lub straty związane z instrumentem zabezpieczającym odnoszone bezpośrednio na inne dochody całkowite przez okres, w którym zabezpieczenie było efektywne, ujmuje się dalej w odrębnej pozycji w innych dochodach całkowitych oraz rozlicza do rachunku zysków i strat przez okres, w którym pozycja zabezpieczana trafia do rachunku zysków i strat, ■ zaprzestano oczekiwać realizacji planowanej transakcji, wobec tego wszystkie skumulowane zyski lub straty związane z instrumentem zabezpieczającym odnoszone bezpośrednio na inne dochody całkowite przez okres, w którym zabezpieczenie było efektywne, ujmuje się w rachunku zysków i strat, ■ powiązanie zabezpieczające zostało unieważnione.
Zabezpieczenie wartości godziwej	Bank nie stosuje rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej.
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych	Zabezpieczenie przepływów pieniężnych jest to zabezpieczenie przed zmiennością przepływów pieniężnych, które przypisać można konkretnemu rodzajowi ryzyka związanemu z ujętym składnikiem aktywów lub zobowiązaniem (takim jak całość lub część przyszłych płatności odsetkowych od zadłużenia o zmiennym oprocentowaniu) lub z wysoce prawdopodobną planowaną transakcją i które mogłyby wpływać na rachunek zysków i strat. Zmiany wartości godziwej pochodnego instrumentu zabezpieczającego wyznaczonego jako zabezpieczenie przepływów pieniężnych ujmowane są bezpośrednio w innych dochodach całkowitych w części stanowiącej efektywną część zabezpieczenia. Część nieefektywną zabezpieczenia ujmuje się w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej” lub „Wynik z pozycji wymiany”. Ponadto kwoty odniesione bezpośrednio na inne dochody całkowite przenoszone są do rachunku zysków i strat odpowiednio do pozycji „Wynik z tytułu odsetek” oraz „Wynik z pozycji wymiany” w tym samym okresie lub okresach, w których wpływ zabezpieczanej transakcji jest odnoszony do rachunku zysków i strat. Testy efektywności obejmują wycenę transakcji zabezpieczających po pomniejszeniu o wartość odsetek naliczonych oraz różnice kursowe od nominału transakcji zabezpieczających (w przypadku transakcji CIRS oraz FX-Forward). Efektywność zabezpieczenia jest weryfikowana poprzez zastosowanie prospektywnych i retrospektywnych testów efektywności. Testy wykonywane są z częstotliwością miesięczną.
Potencjalne źródła nieefektywności	Głównymi źródłami nieefektywności zabezpieczenia mogą być: ■ uwzględnienie korekty CVA/DVA jedynie po stronie instrumentu zabezpieczającego, ■ występujące minimalne różnice w zakresie sposobu konstrukcji oraz podstawowych parametrów transakcji zabezpieczających oraz pozycji zabezpieczanych. Przeprowadzane w okresach miesięcznych testy wykazują niezmiennie wysoką efektywność stosowanych strategii zabezpieczających.
Szacunki i oceny	Wartość godziwą instrumentów pochodnych wyznacza się stosując modele wyceny bazujące na zdyskontowanych przyszłych przepływach pieniężnych z danego instrumentu finansowego. Zmienne w modelu oraz założenia używane do wyceny obejmują, w miarę dostępności, dane pochodzące z możliwych do obserwacji rynków (np. stawki depozytów na rynku międzybankowym, kursy wymiany walut, kwotowania transakcji IRS). Wartość godziwa instrumentów pochodnych uwzględnia własne ryzyko kredytowe DVA (debit value adjustment), jak i ryzyko kredytowe kontrahenta CVA (credit value adjustment). Proces kalkulacji korekt CVA i DVA obejmuje wybór metody wyznaczenia spreadu na ryzyko kredytowe kontrahenta lub Banku (np. metoda ceny rynkowej oparta na płynnych notowaniach cen instrumentów dłużnych wyemitowanych przez kontrahenta, metoda spreadu implikowanego z kontraktów Credit Default Swap), oszacowanie prawdopodobieństwa niewypłacalności kontrahenta lub Banku oraz stopy odzysku.

Rodzaje strategii zabezpieczających stosowanych przez bank

Strategia 1	Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych generowanych przez kredyty hipoteczne w PLN z tytułu zmian referencyjnych stóp procentowych oraz listy zastawne denominowane w walucie wymienialnej z tytułu zmian kursu walutowego z wykorzystaniem instrumentów zabezpieczających CIRS oraz FX-Forward
Opis relacji zabezpieczającej	Eliminacja zmienności przepływów pieniężnych generowanych przez kredyty hipoteczne w PLN z tytułu zmian referencyjnych stóp procentowych oraz listy zastawne denominowane w walucie wymienialnej (EUR) z tytułu zmian kursu walutowego, z wykorzystaniem instrumentów zabezpieczających CIRS oraz serii transakcji FX-Forward w walucie wymienialnej stanowiących zabezpieczenie ekspozycji walutowej o zapadalności w terminach płatności kuponów z listów zastawnych w walucie wymienialnej.
Zabezpieczane ryzyko	Ryzyko walutowe i ryzyko stóp procentowych.
Instrumenty zabezpieczające	■ transakcje CIRS, w których Bank płaci kupon oparty o zmienną stopę PLN, a otrzymuje kupon oparty o stałą stopę właściwą dla waluty wymienialnej (EUR). W przypadku ogłoszenia przez sąd upadłości PKO Banku Hipotecznego SA następuje automatyczne wydłużenie transakcji CIRS o 12 miesięcy na warunkach określonych w dniu zawarcia transakcji, ■ opcjonalnie seria transakcji FX-Forward w walucie wymienialnej stanowiących zabezpieczenie ekspozycji walutowej o zapadalności w terminach płatności kuponów z listów zastawnych w walucie wymienialnej.
Pozycja zabezpieczana	■ część portfela kredytów mieszkaniowych ujętych w rejestrze zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych o zmiennym oprocentowaniu w PLN. Oprocentowanie kredytów jest indeksowane do stopy WIBOR 3M. Marża na kredytach hipotecznych jest wyłączona z zabezpieczenia, ■ listy zastawne wyemitowane w walucie wymienialnej o stałym oprocentowaniu.
Okres w którym oczekuje się wystąpienia przepływów	Okres, w którym oczekuje się wystąpienia przepływów pieniężnych oraz kiedy należy oczekiwać wywarcia przez nie wpływu na wyniki: styczeń 2021 roku – sierpień 2024 roku.

INSTRUMENTY POCHODNE ZABEZPIECZAJĄCE	WARTOŚĆ NOMINALNA INSTRUMENTÓW POCHODNYCH ZABEZPIECZAJĄCYCH		WARTOŚĆ BILANSOWA (WARTOŚĆ GODZIWA) INSTRUMENTÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH		NIEEFEKTYWNA CZĘŚĆ ZABEZPIECZENIA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ROZPOZNANA W RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT	ZMIANA WARTOŚCI GODZIWEJ INSTRUMENTU ZABEZPIECZAJĄCEGO OD DESYGNACJI
			Aktywa	Zobowiązania
31.12.2020
CIRS EUR/PLN	noga stała EUR	2 775 514	1 139 378	-	5 054	1 135 861
	noga zmienna PLN	11 863 682
FX-Forward	kupno EUR	2 799	111	541	50
	sprzedaż EUR	937
31.12.2019
CIRS EUR/PLN	noga stała EUR	2 775 514	163 676	45 237	(1 423)	114 888
	noga zmienna PLN	11 863 682
FX-Forward	kupno EUR	2 852	382	847	(26)
	sprzedaż EUR	1 654

Średnia stała stopa procentowa ważona nominałem dla transakcji CIRS wynosiła 0,504% na 31 grudnia 2020 roku, natomiast 0,502% na 31 grudnia 2019 roku.

POZYCJE ZABEZPIECZANE	WARTOŚĆ BILANSOWA POZYCJI ZABEZPIECZANYCH	POZYCJA W SPRAWOZDANIU Z SYTUACJI FINANSOWEJ	ZMIANA WARTOŚCI GODZIWEJ POZYCJI ZABEZPIECZANYCH OD DESYGNACJI
31.12.2020
kredyty w PLN o zmiennym oprocentowaniu	11 863 682	Kredyty i pożyczki wobec klientów	(1 150 592)
listy zastawne wyemitowane w walucie wymienialnej o stałym oprocentowaniu	12 817 035	Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	(1 150 592)
31.12.2019
kredyty w PLN o zmiennym oprocentowaniu	11 863 682	Kredyty i pożyczki wobec klientów	(125 679)
listy zastawne wyemitowane w walucie wymienialnej o stałym oprocentowaniu	11 824 628	Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	(125 679)

Strategia 2	Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych kredytów PLN o zmiennym oprocentowaniu wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych z wykorzystaniem transakcji IRS
Opis relacji zabezpieczającej	Eliminacja zmienności przepływów pieniężnych generowanych przez portfel kredytów w PLN o zmiennym oprocentowaniu wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych w ciągu okresu objętego zabezpieczeniem z wykorzystaniem transakcji IRS.
Zabezpieczane ryzyko	Ryzyko stóp procentowych.
Instrumenty zabezpieczające	Transakcje IRS (Interest Rate Swap), w których Bank płaci kupon oparty na zmiennej stopie WIBOR 3M, a otrzymuje kupon oparty na stałej stopie od kwoty nominalnej, na którą został zawarty.
Pozycja zabezpieczana	Część portfela złotowych kredytów mieszkaniowych indeksowanych do stopy zmiennej WIBOR 3M. Marża na kredytach hipotecznych jest wyłączona z zabezpieczenia.
Okres w którym oczekuje się wystąpienia przepływów	Okres, w którym oczekuje się wystąpienia przepływów pieniężnych oraz kiedy należy oczekiwać wywarcia przez nie wpływu na wyniki: styczeń 2021 roku – sierpień 2028 roku.

INSTRUMENTY POCHODNE ZABEZPIECZAJĄCE	WARTOŚĆ NOMINALNA INSTRUMENTÓW POCHODNYCH ZABEZPIECZAJĄCYCH		WARTOŚĆ BILANSOWA (WARTOŚĆ GODZIWA) INSTRUMENTÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH		NIEEFEKTYWNA CZĘŚĆ ZABEZPIECZENIA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ROZPOZNANA W RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT	ZMIANA WARTOŚCI GODZIWEJ INSTRUMENTU ZABEZPIECZAJĄCEGO OD DESYGNACJI
INSTRUMENTY POCHODNE ZABEZPIECZAJĄCE	WARTOŚĆ NOMINALNA INSTRUMENTÓW POCHODNYCH ZABEZPIECZAJĄCYCH		Aktywa	Zobowiązania
31.12.2020
IRS PLN	PLN	325 000	15 203	-	86	15 416
31.12.2019
IRS PLN	PLN	325 000	9 217	-	65	9 430

Średnia stała stopa procentowa ważona nominałem dla transakcji IRS wynosiła 2,84% zarówno na 31 grudnia 2020 roku, jak również 31 grudnia 2019 roku.

	WARTOŚĆ BILANSOWA POZYCJI ZABEZPIECZANYCH	POZYCJA W SPRAWOZDANIU Z SYTUACJI FINANSOWEJ	ZMIANA WARTOŚCI GODZIWEJ POZYCJI ZABEZPIECZANYCH OD DESYGNACJI
31.12.2020
kredyty w PLN o zmiennym oprocentowaniu	325 000	Kredyty i pożyczki wobec klientów	(15 644)
31.12.2019
kredyty w PLN o zmiennym oprocentowaniu	325 000	Kredyty i pożyczki wobec klientów	(9 371)

Informacje finansowe

WARTOŚĆ BILANSOWA/WARTOŚĆ GODZIWA INSTRUMENTÓW POCHODNYCH STANOWIĄCYCH ZABEZPIECZENIE PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH	31.12.2020		31.12.2019
	Aktywa	Zobowiązania	Aktywa	Zobowiązania

IRS	15 203	-	9 217	-
CIRS	1 139 378	-	163 676	45 237
FX-Forward	111	541	382	847

Razem	1 154 692	541	173 275	46 084

Bank zawiera i utrzymuje instrumenty pochodne wyłącznie w celach zabezpieczających.

WARTOŚĆ NOMINALNA INSTRUMENTÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH W PODZIALE NA TERMINY DO REALIZACJI NA 31 GRUDNIA 2020 ROKU	do 1 miesiąca	powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	powyżej 3 miesięcy do 1 roku	powyżej 1 roku do 5 lat	powyżej 5 lat	Razem

IRS
PLN fixed-float	-	-	265 000	-	60 000	325 000
CIRS
float PLN sprzedaż	-	-	2 576 564	9 287 118	-	11 863 682
fixed EUR zakup (waluta oryginalna)	-	-	599 665	2 175 849	-	2 775 514
FX-Forward
PLN sprzedaż	-	-	1 232	12 374	-	13 606
EUR zakup (waluta oryginalna)	-	-	270	2 529	-	2 799
PLN zakup	519	-	2 269	1 600	-	4 388
EUR sprzedaż (waluta oryginalna)	115	-	483	339	-	937

WARTOŚĆ NOMINALNA INSTRUMENTÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH W PODZIALE NA TERMINY DO REALIZACJI NA 31 GRUDNIA 2019 ROKU	do 1 miesiąca	powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	powyżej 3 miesięcy do 1 roku	powyżej 1 roku do 5 lat	powyżej 5 lat	Razem

IRS
PLN fixed-float	-	-	-	265 000	60 000	325 000
CIRS
float PLN sprzedaż	-	-	-	11 863 682	-	11 863 682
fixed EUR zakup (waluta oryginalna)	-	-	-	2 775 514	-	2 775 514
FX-Forward
PLN sprzedaż	-	-	238	13 606	-	13 844
EUR zakup (waluta oryginalna)	-	-	53	2 799	-	2 852
PLN zakup	507	-	2 747	4 388	-	7 642
EUR sprzedaż (waluta oryginalna)	115	-	602	937	-	1 654

ZMIANA INNYCH DOCHODÓW CAŁKOWITYCH Z TYTUŁU ZABEZPIECZENIA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ORAZ NIEEFEKTYWNA CZĘŚĆ ZABEZPIECZENIA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Skumulowane inne dochody całkowite z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych na początek okresu brutto	165 953	73 411
Zyski /(Straty) odniesione na inne dochody całkowite w okresie	886 452	(233 934)
Kwota przeniesiona w okresie z innych dochodów całkowitych do rachunku zysków i strat	(878 101)	326 476
- przychody odsetkowe	(4 234)	(1 593)
- koszty odsetkowe	115 816	214 303
- wynik z pozycji wymiany	(989 683)	113 766
Skumulowane inne dochody całkowite z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych na koniec okresu brutto	174 304	165 953
Efekt podatkowy	(33 118)	(31 532)
Skumulowane inne dochody całkowite z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych na koniec okresu netto	141 186	134 421

Nieefektywna część zabezpieczenia przepływów pieniężnych rozpoznana w rachunku zysków i strat	5 190	(1 384)

Wpływ w okresie na inne dochody całkowite brutto	8 351	92 542
Podatek odroczony z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych	(1 586)	(17 583)
Wpływ w okresie na inne dochody całkowite netto	6 765	74 959

Kalkulacje szacunków

Bank przeprowadził symulację w celu ustalenia możliwego wpływu zmian krzywych dochodowości na wycenę transakcji.

SZACUNKOWA ZMIANA WYCENY PRZY PRZESUNIĘCIU RÓWNOLEGŁYM KRZYWYCH DOCHODOWOŚCI:	31.12.2020		31.12.2019
	scenariusz +50 pb.	scenariusz -50 pb.	scenariusz +50 pb.	scenariusz -50 pb.
IRS	(2 744)	2 744	(4 024)	4 024
CIRS	(133 010)	133 010	(183 184)	183 184
FX-Forward	3	(3)	6	(6)

19. Papiery wartościowe

Zasady rachunkowości

Zasady klasyfikacji i wyceny dłużnych papierów wartościowych zostały opisane w Nocie 3.4 „Klasyfikacja i wycena instrumentów finansowych”.

Informacje finansowe

PAPIERY WARTOŚCIOWE	31.12.2020	31.12.2019

Wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, w tym:	1 241 821	1 240 161
emitowane przez Skarb Państwa, obligacje skarbowe PLN	1 241 821	1 240 161

Razem	1 241 821	1 240 161

PAPIERY WARTOŚCIOWE WEDŁUG TERMINÓW ZAPADALNOŚCI	31.12.2020	31.12.2019

Emitowane przez Skarb Państwa, obligacje skarbowe PLN
do 1 miesiąca	173 211	159 745
powyżej 1 roku do 5 lat	689 771	704 465
powyżej 5 lat	378 839	375 951

Razem	1 241 821	1 240 161

PAPIERY WARTOŚCIOWE WEDŁUG WARTOŚCI NOMINALNEJ ORAZ ŚREDNIA RENTOWNOŚĆ	31.12.2020	31.12.2019

Emitowane przez Skarb Państwa, obligacje skarbowe PLN	1 238 000	1 236 480
Średnia rentowność	0,27%	1,79%

Informacje w zakresie ekspozycji na ryzyko kredytowe związane z papierami wartościowymi zostało opisane w Nocie 38 „Zarządzanie ryzykiem kredytowym”.

Całość salda papierów wartościowych na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku była klasyfikowana do Koszyka 1. W okresach zakończonych w tych dniach nie wystąpiły transfery między koszykami dotyczące papierów wartościowych.

Papiery wartościowe stanowiące zabezpieczenie zobowiązań

Środki stanowiące zabezpieczenie zobowiązań do zapłaty składek wnoszonych do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego

Na 31 grudnia 2020 roku wartość składki na fundusz przymusowej restrukturyzacji banków wnoszonej w formie zobowiązań do zapłaty na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego ("BFG") wynosiła 14 581 tys. PLN, a Bank utrzymywał na pokrycie składki obligacje skarbowe o wartości 17 114 tys. PLN. Na 31 grudnia 2019 roku było to odpowiednio 7 984 tys. PLN oraz 9 059 tys. PLN.

Środki te traktowane są jako aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań własnych, nie mogą być przedmiotem zastawu, nie mogą być obciążane w jakikolwiek sposób, nie podlegają egzekucji sądowej i administracyjnej ani nie wchodzą do masy upadłości.

Zabezpieczenie hipotecznych listów zastawnych

Wartość dodatkowego zabezpieczenia w rejestrze zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych utrzymywanego w postaci papierów wartościowych wyemitowanych przez Skarb Państwa denominowanych w PLN wynosiła 250 000 tys. PLN zarówno na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku. Ujawnienie w zakresie aktywów w rejestrze zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych zostało opisane w Nocie 26.

20. Kredyty i pożyczki wobec klientów

Zasady rachunkowości

Zasady klasyfikacji i wyceny kredytów i pożyczek udzielonych klientom zostały opisane w Nocie 3.4 „Klasyfikacja i wycena instrumentów finansowych”.

Informacje finansowe

KREDYTY I POŻYCZKI WOBEC KLIENTÓW	31.12.2020	31.12.2019

Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Kredyty mieszkaniowe, wartość brutto, w tym:	24 980 694	25 863 796
kredyty udzielone	12 261 768	12 090 010
nabyte wierzytelności	12 718 926	13 773 786

Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	(78 035)	(42 726)

Kredyty i pożyczki wobec klientów, wartość netto	24 902 659	25 821 070

Zaprezentowany w powyższej tabeli podział na kredyty udzielone oraz nabyte wierzytelności wynika wyłącznie ze źródła pozyskania kredytu. Bank zarządza całym portfelem kredytowym w sposób jednorodny.

W 2020 roku Bank zakupił na podstawie podpisanej 17 listopada 2015 roku z PKO Bankiem Polskim SA Umowy Ramowej Sprzedaży Wierzytelności portfele wierzytelności z tytułu kredytów mieszkaniowych zabezpieczonych hipotecznie w kwocie 342 417 tys. PLN, natomiast w 2019 roku w kwocie 2 745 544 tys. PLN. Cena nabycia została ustalona na poziomie wartości rynkowej w oparciu o wycenę dokonaną przez niezależnego rzeczoznawcę. Nabyte wierzytelności zostały ujawnione w księgach Banku w uzgodnionych w Umowach Sprzedaży Wierzytelności datach przeniesienia, w których Bank nabywał prawa do wpływów z poszczególnych portfeli oraz przejmował odpowiedzialność za wszelkie koszty i ryzyka ekonomiczne związane z wierzytelnościami wchodzącymi w ich skład. Zakup portfeli wierzytelności został sfinansowany zobowiązaniem, którego charakter został opisany w Nocie 24 „Zobowiązania wobec banków”. Docelowo Bank refinansuje nabywane portfele wierzytelności głównie poprzez emisję hipotecznych listów zastawnych.

Kredyty udzielone oraz nabyte wierzytelności, które zostały wpisane do Rejestru zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych, stanowią zabezpieczenie wyemitowanych przez Bank listów zastawnych, co zostało opisane w Nocie 26 „Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych”.

Informacje w zakresie ekspozycji na ryzyko kredytowe dla kredytów i pożyczek wobec klientów wycenianych według zamortyzowanego kosztu zostały opisane w Nocie 21 „Oczekiwane straty kredytowe”.

Informacje o jakości portfela kredytowego zostały przedstawione w Nocie 38.4 „Prognozowanie i monitorowanie ryzyka kredytowego”.

21. Oczekiwane straty kredytowe

Szacunki i oceny

Odpis na oczekiwane straty kredytowe jest ujmowany w sprawozdaniu finansowym w następujący sposób:

■ Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu: odpis pomniejsza wartość bilansową brutto aktywa finansowego; zmiany wysokości odpisów odnoszone są do rachunku zysków i strat;

■ Zobowiązania pozabilansowe o charakterze kredytowym oraz gwarancje finansowe: odpis prezentowany jest jako rezerwa po stronie zobowiązań; zmiany wysokości odpisów odnoszone są do rachunku zysków i strat;

■ Instrumenty finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite: wartość bilansowa aktywa ujętego w wartości godziwej nie jest dodatkowo pomniejszana o wysokość odpisów; zmiana wyceny jest każdorazowo rozdzielana jednak na komponent związany z utratą wartości – ujmowany w rachunku wyników i komponent związany z pozostałymi zmianami wyceny do wartości godziwej – ujmowany w innych dochodach całkowitych.

Informacje w zakresie metodolgii szacowania oczekiwanych strat kredytowych kalkulacji utraty wartości ekspozycji kredytowych zostały opisane w Nocie 38.3 „Utrata wartości ekspozycji kredytowych”.

Informacje finansowe

Odpisy na oczekiwane straty kredytowe

AKTYWA FINANSOWE I ODPISY NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE NA 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Wartość brutto aktywów, w przypadku których nie nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia (Koszyk 1)	Odpisy na oczekiwane straty kredytowe (Koszyk 1)	Wartość brutto aktywów, w przypadku których nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia, lecz które nie są z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (Koszyk 2)	Odpisy na oczekiwane straty kredytowe (Koszyk 2)	Wartość brutto aktywów z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (Koszyk 3)	Odpisy na oczekiwane straty kredytowe (Koszyk 3)	Razem wartość brutto	Razem odpisy na oczekiwane straty kredytowe

Wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
papiery wartościowe	1 241 821	-	-	-	-	-	1 241 821	-
emitowane przez Skarb Państwa, obligacje skarbowe PLN	1 241 821	-	-	-	-	-	1 241 821	-
Razem	1 241 821	-	-	-	-	-	1 241 821	-

Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
należności od banków	23	-	-	-	-	-	23	-
kredyty i pożyczki wobec klientów	23 079 938	(9 651)	1 874 060	(55 822)	26 696	(12 562)	24 980 694	(78 035)
kredyty mieszkaniowe	23 079 938	(9 651)	1 874 060	(55 822)	26 696	(12 562)	24 980 694	(78 035)
kredyty udzielone	11 082 641	(5 200)	1 168 965	(35 723)	10 162	(4 694)	12 261 768	(45 617)
nabyte wierzytelności	11 997 297	(4 451)	705 095	(20 099)	16 534	(7 868)	12 718 926	(32 418)
inne aktywa finansowe	31	-	-	-	-	-	31	-
Razem	23 079 992	(9 651)	1 874 060	(55 822)	26 696	(12 562)	24 980 748	(78 035)

Wpływ pandemii COVID-19 na wysokość odpisów na oczekiwane straty kredytowe został opisany w Nocie 38.4.4. „Kredyty i pożyczki wobec klientów”

UDZIELONE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE I WARTOŚĆ REZERW NA 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Wartość nominalna udzielonych zobowiązań finansowych, w przypadku których nie nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia (Koszyk 1)	Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe (Koszyk 1)	Wartość nominalna udzielonych zobowiązań finansowych, w przypadku których nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia, lecz które nie są z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (Koszyk 2)	Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe (Koszyk 2)	Wartość nominalna udzielonych zobowiązań finansowych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (Koszyk 3)	Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe (Koszyk 3)	Razem wartość nominalna	Razem rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe

Udzielone zobowiązania finansowe	114 179	(36)	1 277	(15)	-	-	115 456	(51)

AKTYWA FINANSOWE I ODPISY NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE NA 31 GRUDNIA 2019 ROKU	Wartość brutto aktywów, w przypadku których nie nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia (Koszyk 1)	Odpisy na oczekiwane straty kredytowe (Koszyk 1)	Wartość brutto aktywów, w przypadku których nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia, lecz które nie są z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (Koszyk 2)	Odpisy na oczekiwane straty kredytowe (Koszyk 2)	Wartość brutto aktywów z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (Koszyk 3)	Odpisy na oczekiwane straty kredytowe (Koszyk 3)	Razem wartość brutto	Razem odpisy na oczekiwane straty kredytowe

Wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
papiery wartościowe	1 240 161	-	-	-	-	-	1 240 161	-
emitowane przez Skarb Państwa, obligacje skarbowe PLN	1 240 161	-	-	-	-	-	1 240 161	-
Razem	1 240 161	-	-	-	-	-	1 240 161	-

Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
należności od banków	31	-	-	-	-	-	31	-
kredyty i pożyczki wobec klientów	25 504 795	(9 333)	341 078	(25 895)	17 923	(7 498)	25 863 796	(42 726)
kredyty mieszkaniowe	25 504 795	(9 333)	341 078	(25 895)	17 923	(7 498)	25 863 796	(42 726)
kredyty udzielone	11 881 240	(5 283)	202 712	(16 334)	6 058	(2 951)	12 090 010	(24 568)
nabyte wierzytelności	13 623 555	(4 050)	138 366	(9 561)	11 865	(4 547)	13 773 786	(18 158)
inne aktywa finansowe	217	-	-	-	-	-	217	-
Razem	25 505 043	(9 333)	341 078	(25 895)	17 923	(7 498)	25 864 044	(42 726)

UDZIELONE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE I WARTOŚĆ REZERW NA 31 GRUDNIA 2019 ROKU	Wartość nominalna udzielonych zobowiązań finansowych, w przypadku których nie nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia (Koszyk 1)	Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe (Koszyk 1)	Wartość nominalna udzielonych zobowiązań finansowych, w przypadku których nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia, lecz które nie są z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (Koszyk 2)	Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe (Koszyk 2)	Wartość nominalna udzielonych zobowiązań finansowych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (Koszyk 3)	Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe (Koszyk 3)	Razem wartość nominalna	Razem rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe

Udzielone zobowiązania finansowe	482 236	(111)	450	(29)	-	-	482 686	(140)

Zmiany wartości bilansowej brutto instrumentów finansowych oraz zmiany w odpisach na oczekiwane straty kredytowe

ZMIANY WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH W 2020 ROKU	Wartość bilansowa brutto na 01.01.2020 roku	Zwiększenia w związku z udzieleniem i nabyciem	Zmiany wynikające z wypłat transz i kapitalizacji odsetek	Zmniejszenia w związku ze spłatami / wykupem	Zmiany wynikające z modyfikacji nieistotnej (netto)	Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania (derecognition)	Zmiany z tytułu wydłużenia horyzontu rozpoznania strat z 12 miesięcy na okres do daty zapadalności	Zmiany z tytułu skrócenia horyzontu rozpoznania strat z okresu do daty zapadalności na 12 miesięcy	Zmniejszenie stanu wartości brutto w związku z częściowym spisaniem	Transfery do koszyka 1 (K1)	Transfery do koszyka 2 (K2)	Transfery do koszyka 3 (K3)	Inne zmiany	Wartość bilansowa brutto na 31.12.2020 roku

Wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
papiery wartościowe (K1)	1 240 161	349 865	-	(370 392)	-	-	-	-	-				22 187	1 241 821
Razem	1 240 161	349 865	-	(370 392)	-	-	-	-	-				22 187	1 241 821

Wycenianych według zamortyzowanego kosztu
należności od banków (K1)	31	22	-	(31)	-	-	-	-	-				-	22
kredyty i pożyczki wobec klientów	25 863 796	1 107 314	378 486	(2 255 842)	(2 568)	(78 190)	(8 826)	(23 032)	(444)				-	24 980 694
kredyty mieszkaniowe	25 863 796	1 107 314	378 486	(2 255 842)	(2 568)	(78 190)	(8 826)	(23 032)	(444)				-	24 980 694
koszyk 1 (K1)	25 504 795	1 104 892	374 196	(2 236 022)	(2 338)	(75 768)	(8 826)	-	(5)	846 397	(2 423 864)	(3 519)	-	23 079 938
koszyk 2 (K2)	341 078	2 422	4 277	(19 428)	(226)	(2 422)	-	(21 155)	-	(846 397)	2 430 966	(15 055)	-	1 874 060
koszyk 3 (K3)	17 923	-	13	(392)	(4)	-	-	(1 877)	(439)	-	(7 102)	18 574	-	26 696
inne aktywa finansowe (K1)	217	31	-	(217)	-	-	-	-	-				-	31
Razem	25 864 044	1 107 367	378 486	(2 256 090)	(2 568)	(78 190)	(8 826)	(23 032)	(444)				-	24 980 747

ZMIANY W ODPISACH NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE DLA AKTYWÓW FINANSOWYCH W 2020 ROKU	Wartość na 01.01.2020 roku	Zwiększenia w związku z udzieleniem i nabyciem	Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego (netto), w tym całkowitej spłaty	Zmiany wynikające z modyfikacji nieistotnej (netto)	Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania (derecognition)	Zmiany z tytułu wydłużenia horyzontu rozpoznania strat z 12 miesięcy na okres do daty zapadalności	Zmiany z tytułu skrócenia horyzontu rozpoznania strat z okresu do daty zapadalności na 12 miesięcy	Zmniejszenie w związku z częściowym spisaniem	Transfery do koszyka 1 (K1)	Transfery do koszyka 2 (K2)	Transfery do koszyka 3 (K3)	Inne zmiany	Wartość na 31.12.2020 roku

Wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
papiery wartościowe (K1)	-	-	-	-	-	-	-	-				-	-
Razem	-	-	-	-	-	-	-	-				-	-

Wycenianych według zamortyzowanego kosztu
należności od banków (K1)	-	-	-	-	-			-				-	-
kredyty i pożyczki wobec klientów	42 726	546	(3 164)	1 925	(268)	70 657	(33 943)	(444)				-	78 035
kredyty mieszkaniowe	42 726	546	(3 164)	1 925	(268)	70 657	(33 943)	(444)				-	78 035
koszyk 1 (K1)	9 333	305	5 278	2 846	(27)	70 657	-	(5)	2 760	(80 268)	(1 228)	-	9 651
koszyk 2 (K2)	25 895	241	(9 150)	(338)	(241)	-	(33 199)	-	(2 760)	80 784	(5 410)	-	55 822
koszyk 3 (K3)	7 498	-	708	(583)	-	-	(744)	(439)	-	(516)	6 638	-	12 562
inne aktywa finansowe (K1)	-	-	-	-	-	-	-	-				-	-
Razem	42 726	546	(3 164)	1 925	(268)	70 657	(33 943)	(444)				-	78 035

ZMIANY WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH W 2019 ROKU	Wartość bilansowa brutto na 01.01.2019 roku	Zwiększenia w związku z udzieleniem i nabyciem	Zmiany wynikające z wypłat transz i kapitalizacji odsetek	Zmniejszenia w związku ze spłatami / wykupem	Zmiany wynikające z modyfikacji nieistotnej (netto)	Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania (derecognition)	Zmiany z tytułu wydłużenia horyzontu rozpoznania strat z 12 miesięcy na okres do daty zapadalności	Zmiany z tytułu skrócenia horyzontu rozpoznania strat z okresu do daty zapadalności na 12 miesięcy	Zmniejszenie stanu wartości brutto w związku z częściowym spisaniem	Transfery do koszyka 1 (K1)	Transfery do koszyka 2 (K2)	Transfery do koszyka 3 (K3)	Inne zmiany	Wartość bilansowa brutto na 31.12.2019 roku

Wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
papiery wartościowe (koszyk 1 dalej: K1)	842 965	1 018 758	-	(641 620)	-	-			-				20 058	1 240 161
Razem	842 965	1 018 758	-	(641 620)	-	-			-				20 058	1 240 161

Wycenianych według zamortyzowanego kosztu
należności od banków (K1)	22	31	-	(22)	-	-								31
kredyty i pożyczki wobec klientów	21 098 742	5 977 214	766 964	(1 904 946)	454	(56 299)	(3 359)	(14 715)	(259)				-	25 863 796
kredyty mieszkaniowe	21 098 742	5 977 214	766 964	(1 904 946)	454	(56 299)	(3 359)	(14 715)	(259)				-	25 863 796
koszyk 1 (K1)	20 823 722	5 976 036	763 439	(1 891 233)	450	(55 121)	(3 359)	-	(4)	690 867	(799 417)	(585)	-	25 504 795
koszyk 2 (K2)	266 928	1 178	3 519	(13 403)	7	(1 178)	-	(13 824)	(13)	(690 867)	802 616	(13 885)	-	341 078
koszyk 3 (K3)	8 092	-	6	(310)	(3)	-	-	(891)	(242)	-	(3 199)	14 470	-	17 923
inne aktywa finansowe (K1)	449	217	-	(449)	-	-	-	-	-				-	217
Razem	21 099 213	5 977 462	766 964	(1 905 417)	454	(56 299)	(3 359)	(14 715)	(259)				-	25 864 044

ZMIANY W ODPISACH NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE DLA AKTYWÓW FINANSOWYCH W 2019 ROKU	Wartość na 01.01.2019 roku	Zwiększenia w związku z udzieleniem i nabyciem	Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego (netto), w tym całkowitej spłaty	Zmiany wynikające z modyfikacji nieistotnej (netto)	Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania (derecognition)	Zmiany z tytułu wydłużenia horyzontu rozpoznania strat z 12 miesięcy na okres do daty zapadalności	Zmiany z tytułu skrócenia horyzontu rozpoznania strat z okresu do daty zapadalności na 12 miesięcy	Zmniejszenie w związku z częściowym spisaniem	Transfery do koszyka 1 (K1)	Transfery do koszyka 2 (K2)	Transfery do koszyka 3 (K3)	Inne zmiany	Wartość na 31.12.2019 roku

Wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
papiery wartościowe (K1)	-	-	-	-	-	-	-	-				-	-
Razem	-	-	-	-	-	-	-	-				-	-

Wycenianych według zamortyzowanego kosztu
należności od banków (K1)	-	-	-	-	-			-				-	-
kredyty i pożyczki wobec klientów	28 273	1 542	(808)	182	(68)	41 987	(28 123)	(259)				-	42 726
kredyty mieszkaniowe	28 273	1 542	(808)	182	(68)	41 987	(28 123)	(259)				-	42 726
koszyk 1 (K1)	7 108	1 490	1 342	140	(16)	41 987	-	(4)	1 806	(44 336)	(184)	-	9 333
koszyk 2 (K2)	17 979	52	(2 315)	33	(52)	-	(27 760)	(13)	(1 806)	44 515	(4 738)	-	25 895
koszyk 3 (K3)	3 186	-	165	9	-	-	(363)	(242)	-	(179)	4 922	-	7 498
inne aktywa finansowe (K1)	-	-	-	-	-	-	-	-				-	-
Razem	28 273	1 542	(808)	182	(68)	41 987	(28 123)	(259)				-	42 726

Kalkulacje szacunków

Bank przeprowadził symulację zmiany poziomu odpisów na oczekiwane straty kredytowe na skutek pogorszenia bądź poprawy parametrów ryzyka.

SZACUNKOWA ZMIANA POZIOMU ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE Z TYTUŁU KREDYTÓW NA SKUTEK POGORSZENIA BĄDŹ POPRAWY PARAMETRÓW RYZYKA, W TYM:1	31.12.2020		31.12.2019
	scenariusz +10%	scenariusz -10%	scenariusz +10%	scenariusz -10%

zmiany prawdopodobieństwa defaultu	10 125	(12 807)	3 173	(3 540)
zmiany stóp odzysku	(17 034)	17 045	(9 206)	9 214

1 in plus - wzrost odpisów, in minus - spadek odpisów

Aktywa finansowe z utratą wartości w momencie początkowego ujęcia - POCI

Według stanu na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku Bank nie posiadał aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości (POCI).

22. Wartości niematerialne i rzeczowe aktywa trwałe

Zasady rachunkowości oraz szacunki

Wartości niematerialne

Składnik wartości niematerialnych to możliwy do zidentyfikowania niepieniężny składnik aktywów nieposiadający postaci fizycznej.

Ujęcie wartości niematerialnych:

■ oprogramowanie - nabyte licencje na oprogramowanie komputerowe są ujmowane w wysokości poniesionych kosztów nabycia i przygotowania do użytkowania, z uwzględnieniem umorzeń i odpisów z tytułu utraty wartości,

■ pozostałe wartości niematerialne nabywane przez Bank wykazuje się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie i łączną kwotę odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości,

■ koszty zakończonych prac rozwojowych zalicza się do wartości niematerialnych w związku z uzyskaniem korzyści ekonomicznych oraz spełnieniem określonych warunków, tj. jeżeli istnieje możliwość i zamiar ukończenia oraz użytkowania wytwarzanego składnika, dostępne są stosowne środki techniczne i finansowe służące ukończeniu prac i użytkowania wytwarzanego składnika oraz istnieje możliwość wiarygodnego ustalenia wysokości nakładów poniesionych w czasie prac rozwojowych, które można przyporządkować wytworzeniu składników wartości niematerialnych.

Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są na koniec okresu sprawozdawczego według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia, po pomniejszeniu o umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości.

W tej kategorii wykazywane są również aktywa z tytułu prawa do użytkowania, które wycenia się według kosztu. Koszt składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania obejmuje:

■ kwotę początkowej wyceny zobowiązania z tytułu leasingu,

■ wszelkie opłaty leasingowe zapłacone w dacie rozpoczęcia lub przed tą datą, pomniejszone o wszelkie otrzymane zachęty leasingowe,

■ początkowe koszty bezpośrednie poniesione przez leasingobiorcę w związku z zawarciem umowy leasingu,

■ szacunek kosztów, które mają zostać poniesione zgodnie z umową przez leasingobiorcę w związku z obowiązkiem demontażu i usunięcia bazowego składnika aktywów lub przeprowadzenia renowacji.

Nakłady

Wartość bilansową rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych powiększa się o dodatkowe nakłady poniesione w okresie ich użytkowania.

Odpisy amortyzacyjne

Amortyzacja naliczana jest od wszystkich rzeczowych aktywów trwałych, w tym z tytułu z tytułu prawa do użytkowania, oraz wartości niematerialnych, których wartość ulega obniżeniu na skutek używania lub upływu czasu metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego aktywa. Co najmniej raz w roku weryfikowana jest przyjęta metoda amortyzacji oraz okresy użytkowania.

Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości niefinansowych aktywów trwałych

Każdorazowo na koniec okresu sprawozdawczego Bank ocenia istnienie przesłanek, które wskazują, czy nastąpiła utrata wartości któregoś ze składników niefinansowych aktywów trwałych (lub ośrodków wypracowujących środki pieniężne). W momencie rozpoznania takich przesłanek oraz corocznie w przypadku wartości niematerialnych niepodlegających amortyzacji Bank dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej, stanowiącej wyższą z dwóch kwot: wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży lub wartości użytkowej składnika aktywów trwałych (lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne), i w przypadku gdy wartość księgowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, Bank ujmuje w rachunku zysków i strat odpis z tytułu utraty wartości. Oszacowanie powyższych wartości wymaga przyjęcia założeń dotyczących m.in. przyszłych prognozowanych przepływów pieniężnych, które Bank może uzyskać z tytułu dalszego użytkowania lub sprzedaży danego składnika aktywów trwałych (lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne). Przyjęcie odmiennych założeń dotyczących wyceny przyszłych przepływów pieniężnych może mieć wpływ na wartość bilansową składników aktywów trwałych.

W przypadku gdy istnieją przesłanki, że nastąpiła utrata wartości majątku wspólnego, czyli aktywów, które nie wypracowują wpływów pieniężnych niezależnie od innych aktywów lub zespołów aktywów oraz nie można ustalić wartości odzyskiwalnej pojedynczego składnika aktywów zaliczanego do majątku wspólnego, Bank ustala wartość odzyskiwalną na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego dany składnik należy.

Odpis ten podlega odwróceniu, jeżeli nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania.

Szacunki i oceny

Przy szacowaniu długości okresu użytkowania poszczególnych rodzajów rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych uwzględniane są następujące czynniki:

■ oczekiwane zużycie fizyczne szacowane w oparciu o dotychczasowe przeciętne okresy użytkowania, odzwierciedlające tempo zużycia fizycznego, intensywność wykorzystania, itp.,

■ utrata przydatności z przyczyn technologicznych lub rynkowych,

■ prawne i inne ograniczenia dotyczące wykorzystania składnika aktywów,

■ oczekiwane wykorzystanie składnika aktywów oceniane na podstawie oczekiwanej zdolności produkcyjnej lub wielkości produkcji,

■ inne okoliczności mające wpływ na okres użytkowania tego rodzaju aktywów.

W przypadku gdy okres korzystania ze składnika aktywów wynika z tytułów umownych okres użytkowania odpowiada okresowi wynikającemu z tych tytułów umownych.

Dla rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych przyjmuje się, że wartość końcowa wynosi zero, chyba że istnieje zobowiązanie strony trzeciej do ich odkupienia lub gdy istnieje i będzie istniał pod koniec używania składnika aktywny rynek i można określić wartość tych aktywów na tym rynku.

Okresy amortyzacyjne

Okresy amortyzacyjne dla podstawowych grup rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych stosowane w PKO Banku Hipotecznym SA:

RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE	OKRESY
Ulepszenia w obcych środkach trwałych (budynkach, lokalach)	nie dłuższy niż okres umowy leasingu 1)
Maszyny i urządzenia	od 2 do 5 lat
Zespoły komputerowe	3 lata
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania	okres umowy leasingu 1)

WARTOŚCI NIEMATERIALNE	OKRESY
Oprogramowanie	od 2 do 5 lat
1) W przypadku umów na czas nieokreślony szacowany okres wykorzystania przedmiotu leasingu

Informacje finansowe

Wartości niematerialne

ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2020 ROKU DO 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Wartości niematerialne w budowie	Oprogramo- wanie	Ogółem

Wartość bilansowa brutto na początek okresu	274	8 372	8 646
Transfery	(274)	274	-
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	-	8 646	8 646

Skumulowana amortyzacja na początek okresu	-	(6 251)	(6 251)
Amortyzacja	-	(1 345)	(1 345)
Skumulowana amortyzacja na koniec okresu	-	(7 596)	(7 596)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	274	2 121	2 395
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	-	1 050	1 050

ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2019 ROKU DO 31 GRUDNIA 2019 ROKU	Wartości niematerialne w budowie	Oprogramo- wanie	Ogółem

Wartość bilansowa brutto na początek okresu	229	8 580	8 809
Zakupy	45	7	52
Likwidacja	-	(215)	(215)
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	274	8 372	8 646

Skumulowana amortyzacja na początek okresu	-	(4 644)	(4 644)
Amortyzacja	-	(1 822)	(1 822)
Likwidacja	-	215	215
Skumulowana amortyzacja na koniec okresu	-	(6 251)	(6 251)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	229	3 936	4 165
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	274	2 121	2 395

Rzeczowe aktywa trwałe

ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2020 ROKU DO 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Inwestycje w obce środki trwałe	Maszyny i urządzenia	Aktywa z tytułu prawa do użytkowania, w tym:		Inne	Ogółem
ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2020 ROKU DO 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Inwestycje w obce środki trwałe	Maszyny i urządzenia	nierucho- mości	samocho- dów	Inne	Ogółem

Wartość bilansowa brutto na początek okresu	34	960	5 433	750	403	7 580
Zakupy	-	80	-	-	-	80
Zawarcie umowy leasingu	-	-	-	77	-	77
Modyfikacja umowy leasingu / indeksacja	-	-	(441)	(1)	-	(442)
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	34	1 040	4 992	826	403	7 295

Skumulowana amortyzacja na początek okresu	(14)	(720)	(1 018)	(188)	(369)	(2 309)
Amortyzacja	(4)	(121)	(1 008)	(222)	(30)	(1 385)
Modyfikacja umowy leasingu	-	-	146	-	-	146
Skumulowana amortyzacja na koniec okresu	(18)	(841)	(1 880)	(410)	(399)	(3 548)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	20	240	4 415	562	34	5 271
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	16	199	3 112	416	4	3 747

ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2019 ROKU DO 31 GRUDNIA 2019 ROKU	Inwestycje w obce środki trwałe	Maszyny i urządzenia	Aktywa z tytułu prawa do użytkowania, w tym:		Inne	Ogółem
ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2019 ROKU DO 31 GRUDNIA 2019 ROKU	Inwestycje w obce środki trwałe	Maszyny i urządzenia	nierucho- mości	samocho- dów	Inne	Ogółem

Wartość bilansowa brutto na koniec poprzedniego okresu	34	894			403	1 331
Zmiany wynikające z wdrożenia MSSF 16	-	-	5 361	66	-	5 427
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	34	894	5 361	66	403	6 758
Zakupy	-	66	-	-	-	66
Zawarcie umowy leasingu	-	-	-	684	-	684
Modyfikacja umowy leasingu / indeksacja	-	-	72	-	-	72
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	34	960	5 433	750	403	7 580

Skumulowana amortyzacja na początek okresu	(11)	(582)			(289)	(882)
Amortyzacja	(3)	(138)	(1 018)	(188)	(80)	(1 427)
Skumulowana amortyzacja na koniec okresu	(14)	(720)	(1 018)	(188)	(369)	(2 309)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	23	312	5 361	66	114	5 876
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	20	240	4 415	562	34	5 271

W pozycji „Inne” zaprezentowano głównie wartość wyposażenia biur Banku w meble.

Ograniczenia prawa dotyczące tytułu prawnego banku

W 2020 roku i 2019 roku nie występowały wartości niematerialne ani rzeczowe aktywa trwałe, do których tytuł prawny Banku podlegał ograniczeniu oraz stanowiące zabezpieczenie zobowiązań.

23. Inne aktywa

Zasady rachunkowości

Aktywa finansowe ujęte w tej pozycji wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, obejmującej również ewentualne odsetki od tych aktywów, z uwzględnieniem odpisów na oczekiwane straty kredytowe. Aktywa niefinansowe wycenia się zgodnie z zasadami wyceny obowiązującymi dla poszczególnych kategorii aktywów ujętych w tej pozycji.

Informacje finansowe

INNE AKTYWA	31.12.2020	31.12.2019

Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów, w tym:	6 446	7 656
nierozliczone koszty związane z kredytami odnawialnymi w rachunku bieżącym	2 176	1 753
nierozliczone koszty związane z programami emisji obligacji 1)	588	891
nierozliczone koszty związane z programami emisji listów zastawnych 1)	1 042	1 667
pozostałe rozliczenia międzyokresowe kosztów	2 640	3 345
Nierozliczone prowizje i koszty związane z udzielaniem kredytów w części odpowiadającej niewypłaconemu kapitałowi oraz korekta rozliczenia przychodów z tytułu prowizji za udzielenie kredytu	-	3 194
Rozliczenia z tytułu ekspertyz Bankowo-Hipotecznej Wartości Nieruchomości (BHWN) *	25	208
Rozliczenia publiczno-prawne	2	11
Pozostałe *	6	9

Razem	6 479	11 078
w tym aktywa finansowe - oznaczone powyżej *	31	217

* Tym symbolem oznaczono zobowiązania finansowe.

1) Koszty związane z programami emisji dotyczą w całości programów emisji i nie można ich przyporządkować do poszczególnych emisji realizowanych w ramach programów.

24. Zobowiązania wobec banków

Zasady rachunkowości

Zobowiązania wobec banków wyceniane są według zamortyzowanego kosztu przy wykorzystaniu metody efektywnej stopy procentowej. Jeżeli dla zobowiązania finansowego nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, zobowiązanie to wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty.

Informacje finansowe

ZOBOWIĄZANIA WOBEC BANKÓW	31.12.2020	31.12.2019

Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
overdraft w ramach dostępnego limitu	14 275	10 081
zobowiązanie z tytułu kredytów w rachunku bieżącym	3 222 246	2 422 408
zobowiązanie z tytułu kredytów terminowych	149 864	100 007
zobowiązanie z tytułu nabycia wierzytelności	188 748	2 278 763

Razem	3 575 133	4 811 259

Zobowiązania z tytułu kredytów

KREDYTODAWCA	Data wejścia w życie umowy	Data wymagalności zobowiązania	Kwota przyznanego kredytu na 31 grudnia 2020 roku	Kwota udostępnionego kredytu na 31 grudnia 2020 roku	Zobowiązanie na 31 grudnia 2020 roku

PKO Bank Polski SA	29.10.2015 r.	29.10.2022 r.	2 000 000	2 000 000	621 517
PKO Bank Polski SA	02.02.2017 r.	03.02.2023 r.	2 000 000	2 000 000	-
PKO Bank Polski SA	10.07.2019 r.	01.07.2022 r.	2 500 000	2 500 000	2 450 726
PKO Bank Polski SA	10.09.2020 r.	10.09.2026 r.	300 000	300 000	149 864
Inny bank 1	10.06.2019 r.	13.06.2021 r.	150 000	150 000	150 003

Razem			6 950 000	6 950 000	3 372 110

KREDYTODAWCA	Data wejścia w życie umowy	Data wymagalności zobowiązania	Kwota przyznanego kredytu na 31 grudnia 2019 roku	Kwota udostępnionego kredytu na 31 grudnia 2019 roku	Zobowiązanie na 31 grudnia 2019 roku

PKO Bank Polski SA	29.10.2015 r.	29.10.2022 r.	2 000 000	2 000 000	1 579 996
PKO Bank Polski SA	02.02.2017 r.	03.02.2023 r.	1 500 000	1 500 000	692 404
PKO Bank Polski SA	10.07.2019 r.	08.07.2022 r.	1 000 000	1 000 000	-
Inny bank 1	10.06.2019 r.	12.06.2020 r.	150 000	150 000	150 008
Inny bank 2	27.12.2018 r.	28.12.2020 r.	100 000	100 000	100 007

Razem			4 750 000	4 750 000	2 522 415

Zobowiązanie z tytułu nabycia wierzytelności

W pozycji zobowiązanie z tytułu nabycia wierzytelności prezentuje się zobowiązanie wynikające z przeprowadzonych transakcji nabycia od PKO Banku Polskiego SA portfeli wierzytelności z tytułu kredytów mieszkaniowych zabezpieczonych hipotecznie opisanych w Nocie 20 „Kredyty i pożyczki wobec klientów’. Termin płatności zobowiązania z tytułu nabycia wierzytelności jest każdorazowo uzgadniany przez strony w Umowie Sprzedaży Wierzytelności. Dla wierzytelności nabytych w 2020 roku oraz 2019 roku strony uzgodniły, że płatność nastąpi najpóźniej w terminie 18 miesięcy od dnia przeniesienia. W przypadku braku uregulowania zobowiązania w przeciągu 1 miesiąca od dnia przeniesienia cena jest powiększana o odsetki. Docelowo Bank refinansuje nabywane portfele wierzytelności głównie poprzez emisję hipotecznych listów zastawnych. Zobowiązanie z tytułu nabycia wierzytelności według stanu na 31 grudnia 2020 roku dotyczy portfeli nabytych w III kwartale 2020 roku, natomiast na 31 grudnia 2019 roku zobowiązanie dotyczyło portfeli nabywanych w 2019 roku.

25. Zobowiązania wobec klientów

Zasady rachunkowości

Zobowiązania wobec klientów, ze względu na brak możliwości ustalenia harmonogramu, wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty. Zobowiązania stanowią wyłącznie środki z tytułu nadpłaty kredytów. Bank nie prowadzi działalności depozytowej.

Informacje finansowe

ZOBOWIĄZANIA WOBEC KLIENTÓW	31.12.2020	31.12.2019

Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
zobowiązania wobec ludności - środki z tytułu nadpłaty kredytów	6 641	4 885

Razem	6 641	4 885

26. Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych

Zasady rachunkowości

Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych wyceniane są według zamortyzowanego kosztu przy wykorzystaniu metody efektywnej stopy procentowej.

Informacje finansowe

ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU WYEMITOWANYCH LISTÓW ZASTAWNYCH	31.12.2020	31.12.2019

Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
hipoteczne listy zastawne, w tym wyemitowane w ramach:	17 205 554	16 239 975
Międzynarodowego Programu Emisji Listów Zastawnych	12 847 883	11 847 023
Krajowego Programu Emisji Listów Zastawnych	4 357 671	4 392 952

Razem	17 205 554	16 239 975

OKRES SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ Z TYTUŁU WYEMITOWANYCH LISTÓW ZASTAWNYCH	31.12.2020	31.12.2019

od 3 miesięcy do 1 roku	4 035 687	30 020
od 1 roku do 5 lat	13 109 240	15 417 600
powyżej 5 lat	60 627	792 355

Razem	17 205 554	16 239 975

W 2020 roku Bank nie przeprowadzał emisji listów zastawnych oraz wykupił listy zastawne o wartości 30 000 tys. PLN. Natomiast w 2019 roku Bank przeprowadził 2 emisje zielonych listów zastawnych denominowanych w PLN o łącznej wartości 500 000 tys. PLN oraz 3 emisje listów zastawnych denominowanych w EUR o łącznej wartości 700 000 tys. EUR oraz nie dokonywał wykupu listów zastawnych.

Emisje krajowe listów zastawnych są notowane na rynku równoległym Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie i BondSpot, a emisje zagranicznych listów zastawnych na giełdzie w Luxemburgu oraz w Warszawie (rynek równoległy Giełdy Papierów Wartościowych).

Na 31 grudnia 2020 roku wyemitowane listy zastawne denominowane w PLN oraz w EUR posiadały rating agencji ratingowej Moody’s Investors Service na poziomie Aa1, tj. najwyższym możliwym do osiągnięcia przez polskie papiery wartościowe. Ograniczeniem poziomu ratingu polskich papierów wartościowych jest country ceiling Polski (tj. najwyższy możliwy do uzyskania w Polsce poziom ratingu) dla instrumentów dłużnych, obecnie na poziomie Aa1. Na 31 grudnia 2019 roku wyemitowane listy zastawne PKO Banku hipotecznego SA posiadały rating Aa3, który na tamtą datę był obowiązującym poziomem country ceiling Polski dla instrumentów dłużnych.

Łączna wartość nominalna wyemitowanych hipotecznych listów zastawnych na 31 grudnia 2020 roku wynosiła 17 179 529 tys. PLN, natomiast na 31 grudnia 2019 roku 16 219 372 tys. PLN. Wzrost wartości wynikał głównie ze zmiany kursu EUR/PLN.

Wyemitowane i pozostające w obrocie na 31 grudnia 2020 roku listy zastawne

ISIN	Waluta	Wartość nominalna	Oprocentowanie na 31.12.2020	Stopa + marża / stała stopa	Data emisji	Data wykupu	Rynek notowań

PLPKOHP00025	PLN	500 000	0,87%	WIBOR3M + 0,65 p.p.	27.04.2016	28.04.2021	Bondspot, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00033	PLN	500 000	0,80%	WIBOR3M + 0,59 p.p.	17.06.2016	18.06.2021	Bondspot, rynek równoległy GPW
XS1508351357	EUR	500 000	0,13%	stała stopa	24.10.2016	24.06.2022	LuxSE, rynek równoległy GPW
XS1559882821	EUR	25 000	0,82%	stała stopa	02.02.2017	02.02.2024	LuxSE
XS1588411188	EUR	500 000	0,63%	stała stopa	30.03.2017	24.01.2023	LuxSE, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00041	PLN	500 000	0,91%	WIBOR3M + 0,69 p.p.	28.04.2017	18.05.2022	Bondspot, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00058	PLN	265 000	2,69%	stopa stała	22.06.2017	10.09.2021	Bondspot, rynek równoległy GPW
XS1690669574	EUR	500 000	0,75%	stała stopa	27.09.2017	27.08.2024	LuxSE, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00066	PLN	500 000	0,81%	WIBOR3M + 0,60 p.p.	27.10.2017	27.06.2023	Bondspot, rynek równoległy GPW
XS1709552696	EUR	54 000	0,47%	stała stopa	02.11.2017	03.11.2022	LuxSE
XS1795407979	EUR	500 000	0,75%	stała stopa	22.03.2018	24.01.2024	LuxSE, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00074	PLN	700 000	0,71%	WIBOR3M + 0,49 p.p.	27.04.2018	25.04.2024	Bondspot, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00082	PLN	100 000	0,54%	WIBOR3M + 0,32 p.p.	18.05.2018	29.04.2022	Bondspot, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00090	PLN	500 000	0,84%	WIBOR3M + 0,62 p.p.	27.07.2018	25.07.2025	Bondspot, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00108	PLN	60 000	3,49%	stała stopa	24.08.2018	24.08.2028	Bondspot, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00116	PLN	230 000	0,88%	WIBOR3M + 0,66 p.p.	26.10.2018	28.04.2025	Bondspot, rynek równoległy GPW
XS1935261013	EUR	500 000	0,25%	stała stopa	28.01.2019	23.11.2021	LuxSE, rynek równoległy GPW
XS1935261013 (transza 2)	EUR	100 000	0,25%	stała stopa	01.03.2019	23.11.2021	LuxSE, rynek równoległy GPW
XS1508351357 (transza 2)	EUR	100 000	0,13%	stała stopa	08.03.2019	24.06.2022	LuxSE, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00132	PLN	250 000	0,81%	WIBOR3M + 0,60 p.p.	10.06.2019	30.09.2024	Bondspot, rynek równoległy GPW
PLPKOHP00199	PLN	250 000	0,73%	WIBOR3M + 0,51 p.p.	02.12.2019	02.12.2024	Bondspot, rynek równoległy GPW

Zabezpieczenie hipotecznych listów zastawnych

Zabezpieczeniem hipotecznych listów zastawnych są wierzytelności zabezpieczone hipoteką na nieruchomości wpisanej na pierwszym miejscu w księdze wieczystej. Dodatkowo podstawą emisji hipotecznych listów zastawnych mogą być także środki Banku:

■ ulokowane w papierach wartościowych emitowanych lub gwarantowanych przez Narodowy Bank Polski, Europejski Bank Centralny, rządy i banki centralne państw członkowskich Unii Europejskiej, Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, z wyłączeniem państw, które restrukturyzują lub restrukturyzowały swoje zadłużenie zagraniczne w ciągu ostatnich 5 lat,

■ ulokowane w Narodowym Banku Polskim,

■ posiadane w gotówce.

Wartość nominalna kredytów wpisanych do rejestru zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych i stanowiących zabezpieczenie emisji hipotecznych listów zastawnych na 31 grudnia 2020 roku wynosiła 23 106 628 tys. PLN, natomiast wartość nominalna dodatkowego zabezpieczenia w postaci papierów wartościowych wyemitowanych przez Skarb Państwa denominowanych w PLN wynosiła 250 000 tys. PLN. Na 31 grudnia 2019 roku było to odpowiednio 21 662 027 tys. PLN oraz 250 000 tys. PLN. W rejestrze zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych zostały również ujęte transakcje CIRS oraz FX-Forward zabezpieczające ryzyko walutowe oraz stopy procentowej wyemitowanych listów zastawnych denominowanych w EUR oraz transakcje IRS zabezpieczające ryzyko stopy procentowej wyemitowanych listów zastawnych w PLN, których oprocentowanie jest stałe.

Rejestr zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych w 2020 roku oraz w latach poprzednich nie zawierał papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami (ABS), które nie spełniają wymagań określonych w paragrafie 1 artykułu 80 Wytycznych (UE) 2015/510 Europejskiego Banku Centralnego z 19 grudnia 2014 roku w sprawie implementacji ram prawnych polityki pieniężnej Eurosystemu (EBC/2014/60) (wersja przekształcona).

27. Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji

Zasady rachunkowości

Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji wyceniane są według zamortyzowanego kosztu przy wykorzystaniu metody efektywnej stopy procentowej.

Informacje finansowe

ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU WYEMITOWANYCH OBLIGACJI	31.12.2020	31.12.2019

Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
obligacje, w tym wyemitowane w ramach:	4 337 081	4 060 026
Programu Emisji Obligacji	3 771 812	3 380 932
Publicznego Programu Emisji Obligacji	214 969	328 148
indywidualnej umowy	350 300	350 946

Razem	4 337 081	4 060 026

OKRES SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ Z TYTUŁU WYEMITOWANYCH OBLIGACJI	31.12.2020	31.12.2019

do 1 miesiąca	849 222	796 324
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	1 450 883	652 153
od 3 miesięcy do 1 roku	1 812 931	2 446 519
od 1 roku do 5 lat	224 045	165 030

Razem	4 337 081	4 060 026

Program Emisji Obligacji

W 2020 roku w ramach Programu Emisji Obligacji Bank wyemitował obligacje o łącznej wartości nominalnej 5 822 500 tys. PLN (tj. 11 645 sztuk o wartości nominalnej 500 000 PLN każda) oraz wykupił obligacje o łącznej wartości nominalnej 5 446 000 tys. PLN (tj. 1 020 sztuk o wartości nominalnej 100 000 PLN każda oraz 10 688 sztuk o wartości nominalnej 500 000 PLN każda). Natomiast w 2019 roku Bank wyemitował 47 317 sztuk obligacji o łącznej wartości nominalnej 7 370 100 tys. PLN (tj. 40 721 sztuk o wartości nominalnej 100 000 PLN każda oraz 6 596 sztuk o wartości nominalnej 500 000 PLN każda) oraz wykupił 69 485 sztuk obligacji o wartości nominalnej 100 000 PLN każda, tj. o łącznej wartości nominalnej 6 948 500 tys. PLN.

Ww. emisje obligacji reguluje Umowa Programu Emisji Obligacji zawarta z PKO Bankiem Polskim SA. Na podstawie ww. umowy maksymalna wartość nominalna wyemitowanych i niewykupionych obligacji wynosi 4 000 000 tys. PLN. Jednocześnie zgodnie z Umową Gwarancyjną PKO Bank Polski SA jako Gwarant przyjmuje zobowiązanie do obejmowania obligacji emitenta na własny rachunek do kwoty 2 000 000 tys. PLN.

Według stanu na 31 grudnia 2020 roku zobowiązanie Banku z tytułu wyemitowanych obligacji w ramach Programu Emisji Obligacji w wartości nominalnej wynosiło 3 776 500 tys. PLN, natomiast na 31 grudnia 2019 roku było to 3 400 000 tys. PLN. Na 31 grudnia 2020 roku oraz na 31 grudnia 2019 roku nie było obligacji objętych przez PKO Bank Polski SA w ramach gwarancji.

Publiczny Program Emisji Obligacji

W 2020 roku Bank wyemitował w ramach Publicznego Programu Emisji Obligacji jedną serię obligacji skierowanych przede wszystkim do inwestorów detalicznych o łącznej wartości 50 000 tys. PLN (tj. 500 000 sztuk o wartości nominalnej 100 PLN każda) oraz okresie wykupu ustalonym na 6 miesięcy oraz wykupił obligacje o łącznej wartości nominalnej 161 500 tys. PLN (tj. 1 615 sztuk o wartości nominalnej 100 000 PLN każda).

Natomiast w 2019 roku w ramach tego programu Bank wyemitował:

■ jedną serię obligacji o wartości 161 500 tys. PLN oraz okresie wykupu ustalonym na 6 miesięcy, które zostały objęte w ramach świadczonej przez Biuro Maklerskie PKO Banku Polskiego SA subemisji usługowej, a następnie sprzedane do inwestorów instytucjonalnych,

■ cztery serie obligacji skierowanych przede wszystkim do inwestorów detalicznych o łącznej wartości 165 000 tys. PLN oraz okresie wykupu ustalonym na 2 lata,

natomiast nie wykupywał obligcji w ramach tego programu.

Według stanu na 31 grudnia 2020 roku zobowiązanie Banku z tytułu obligacji wyemitowanych w ramach Publicznego Programu Emisji Obligacji w wartości nominalnej wynosiło 215 000 tys. PLN, w tym wartość wyemitowanych obligacji w ramach subemisji usługowej świadczonej przez Biuro Maklerskie PKO Banku Polskiego wynosiła 0 PLN. Na 31 grudnia 2019 roku było to odpowiednio 326 500 tys. PLN oraz 161 500 tys. PLN.

Obligacje wyemitowane w ramach Publicznego Programu Emisji Obligacji są dopuszczone do obrotu na Rynku równoległym Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie SA.

Pozostałe emisje obligacji niezabezpieczonych (na podstawie indywidualnej umowy)

W lutym 2020 roku PKO Bank Hipoteczny SA podpisał z europejską instytucją finansową umowę emisji obligacji niezabezpieczonych opartych o zmienną stopę procentową o łącznej wartości nominalnej 350 000 tys. PLN (tj. 350 sztuk o wartości nominalnej 1 000 000 PLN każda) z terminem wykupu 24 lutego 2021 roku oraz wykupił obligacje niezabezpieczone o wartości nominalnej 350 000 tys. PLN (tj. 350 sztuk o wartości nominalnej 1 000 000 PLN każda).

Według stanu na 31 grudnia 2020 roku zobowiązanie spółki z tytułu wskazanych powyżej obligacji w wartości nominalnej wynosiło 350 000 tys. PLN.

Wyemitowane i niewykupione na 31 grudnia 2020 roku obligacje

Obligacje wyemitowane w ramach:	OBLIGACJE (kod / ISIN)	Wartość nominalna 1 obligacji (w PLN)	Liczba obligacji	Wartość nominalna (w tys. PLN)	Waluta	Oprocentowanie	Data emisji	Data wykupu

Programu Emisji Obligacji	OW030221-205	500 000	204	102 000	PLN	zerokuponowe	05.02.2020	03.02.2021
	OW200121-209	500 000	1 699	849 500	PLN	zerokuponowe	23.07.2020	20.01.2021
	OW210308-210	500 000	1 300	650 000	PLN	zerokuponowe	24.08.2020	08.03.2021
	OW290321-211	500 000	700	350 000	PLN	zerokuponowe	11.09.2020	29.03.2021
	OW220621-212	500 000	710	355 000	PLN	zerokuponowe	08.10.2020	22.06.2021
	OW200421-213	500 000	592	296 000	PLN	zerokuponowe	28.10.2020	20.04.2021
	OW210521-214	500 000	1 900	950 000	PLN	zerokuponowe	07.12.2020	21.05.2021
	OW220317-215	500 000	448	224 000	PLN	WIBOR3M + 0,28 p.p.	17.12.2020	17.03.2022
Publicznego Programu Emisji Obligacji	PLPKOHP00140	100	500 000	50 000	PLN	WIBOR3M + 0,60 p.p.	11.07.2019	12.07.2021
	PLPKOHP00165	100	450 000	45 000	PLN	WIBOR3M + 0,60 p.p.	28.08.2019	30.08.2021
	PLPKOHP00173	100	400 000	40 000	PLN	WIBOR3M + 0,60 p.p.	17.10.2019	18.10.2021
	PLPKOHP00181	100	300 000	30 000	PLN	WIBOR3M + 0,60 p.p.	18.12.2019	20.12.2021
	PLPKOHP00207	100	500 000	50 000	PLN	0,60 % p.a.	27.11.2020	02.06.2021
Indywidualnej umowy	PLPKOHP00124	1 000 000	350	350 000	PLN	zmienne	24.02.2020	24.02.2021

28. Pozostałe zobowiązania

Zasady rachunkowości

Zobowiązania

Zobowiązania ujęte w tej pozycji wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty obejmującej ewentualne odsetki od tych zobowiązań. Zobowiązania niefinansowe wycenia się zgodnie z zasadami wyceny obowiązującymi dla poszczególnych kategorii zobowiązań ujętych w tej pozycji.

Koszty do zapłacenia

Bank ujmuje rozliczenia międzyokresowe z tytułu przyszłych płatności w uzasadnionej wiarygodnie oszacowanej wartości niezbędnej do wypełnienia obecnego obowiązku na koniec okresu sprawozdawczego.

Bank ujmuje również rozliczenia okresowe z tytułu kosztów przypadających na bieżący okres, które poniesione zostaną w przyszłym okresie, w tym premii oraz z tytułu niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych, po uwzględnieniu wszystkich pozostających do wykorzystania zaległych dni urlopów.

Zobowiązania z tytułu leasingu

Zasady rachunkowości przedstawiono w Nocie 33 Informacje dotyczące leasingu.

Informacje finansowe

POZOSTAŁE ZOBOWIĄZANIA	31.12.2020	31.12.2019

Koszty do zapłacenia *	9 331	9 767
Zobowiązania z tytułu składki na Bankowy Fundusz Gwarancyjny, w tym:	14 581	7 984
utrzymywane w formie zobowiązań do zapłaty na fundusz przymusowej restrukturyzacji	14 581	7 984
Nierozliczone prowizje i koszty związane z udzielaniem kredytów w części odpowiadającej niewypłaconemu kapitałowi oraz korekta rozliczenia przychodów z tytułu prowizji za udzielenie kredytu	588	-
Inne zobowiązania, w tym:	10 303	13 158
wierzyciele różni *	2 218	5 295
rozliczenia publiczno-prawne, w tym:	8 085	7 863
zobowiązanie z tytułu podatku od niektórych instytucji finansowych	7 380	7 404
Zobowiązania z tytułu leasingu *	3 625	5 051

Razem	38 428	35 960
w tym zobowiązania finansowe - oznaczone powyżej *	15 174	20 113

* Tym symbolem oznaczono zobowiązania finansowe.

Na 31 grudnia 2020 roku oraz na 31 grudnia 2019 roku Bank nie posiadał zobowiązań, w przypadku których nie wywiązywałby się z płatności wynikających z zawartych umów.

29. Rezerwy

Zasady rachunkowości

Zasady tworzenia rezerw	Rezerwy są zobowiązaniami, których kwota lub termin zapłaty są niepewne. Rezerwy są tworzone, gdy Bank posiada obecny obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych oraz prawdopodobne jest, że wypełnienie obowiązku spowoduje konieczność wypływu środków zawierających w sobie korzyści, a także gdy można dokonać wiarygodnego szacunku kwoty wypełnienia tego obowiązku. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wielkość rezerwy jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej przed opodatkowaniem, która odzwierciedla aktualne oceny rynkowe co do wartości pieniądza w czasie oraz ewentualnego ryzyka związanego z danym zobowiązaniem. Wszystkie rezerwy tworzone są w ciężar rachunku zysków i strat.
Rezerwy na sprawy sporne	Bank tworzy rezerwy na sprawy sporne z kontrahentami, klientami oraz instytucjami zewnętrznymi, po uzyskaniu informacji od radcy prawnego o dużym prawdopodobieństwie przegrania sprawy sądowej lub postępowania administracyjnego. Są one tworzone w wysokości oczekiwanych wypływów korzyści ekonomicznych.
Rezerwy na świadczenia emerytalno-rentowe	Zgodnie z Kodeksem Pracy pracownicy PKO Banku Hipotecznego SA mają prawo do odpraw emerytalnych lub rentowych w momencie odejścia na emeryturę lub rentę. Bank okresowo dokonuje wyliczenia rezerwy na świadczenia wobec pracowników. Rezerwa na wynikające z Kodeksu Pracy odprawy emerytalne i rentowe tworzona jest indywidualnie dla każdego pracownika na podstawie sporządzanej okresowo wyceny. W kalkulacji rezerwy uwzględniono wszystkie odprawy emerytalne i rentowe, które mogą być w przyszłości wypłacone. Rezerwę utworzono na podstawie listy osób zawierającej wszystkie niezbędne dane o pracownikach, ze szczególnym uwzględnieniem stażu pracy, wieku oraz płci.
Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe	Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe związane z nieuruchomionymi w całości kredytami mieszkaniowymi tworzy się w wysokości oczekiwanych strat kredytowych. Przy ustalaniu rezerwy wykorzystuje się parametry portfelowe oszacowane z wykorzystaniem metod statystycznych, na bazie historycznych obserwacji ekspozycji o takiej samej charakterystyce, określające marginalne prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanki utraty wartości oraz poziom oczekiwanej straty w przypadku wystąpienia przesłanki utraty wartości w kolejnych miesiącach z przedziału czasowego od daty sprawozdawczej do horyzontu w kalkulacji oczekiwanej straty.

Informacje finansowe i szacunki

REZERWY ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2020 ROKU DO 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Rezerwa na świadczenia emerytalno - rentowe	Rezerwa na udzielone zobowiązania finansowe	Razem

Stan na 1 stycznia 2020 roku, w tym:	154	140	294
Rezerwa krótkoterminowa	-	140	140
Rezerwa długoterminowa	154	-	154
Utworzenie/aktualizacja rezerw	15	67	82
Rozwiązanie/wykorzystanie	-	(156)	(156)

Stan na 31 grudnia 2020 roku, w tym:	169	51	220
Rezerwa krótkoterminowa	-	51	51
Rezerwa długoterminowa	169	-	169

REZERWY ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2019 ROKU DO 31 GRUDNIA 2019 ROKU	Rezerwa na świadczenia emerytalno - rentowe	Rezerwa na udzielone zobowiązania finansowe	Razem

Stan na 1 stycznia 2019 roku, w tym:	124	144	268
Rezerwa krótkoterminowa	-	144	144
Rezerwa długoterminowa	124	-	124
Utworzenie/aktualizacja rezerw	30	207	237
Rozwiązanie/wykorzystanie	-	(211)	(211)
Stan na 31 grudnia 2019 roku, w tym:	154	140	294
Rezerwa krótkoterminowa	-	140	140
Rezerwa długoterminowa	154	-	154

30. Kapitały własne i akcjonariat Banku

Zasady rachunkowości

Kapitały własne

Kapitały własne stanowią kapitały i fundusze tworzone przez Bank zgodnie z obowiązującym prawem oraz ze statutem.

Składniki kapitałów własnych Banku:

■ kapitał zakładowy wykazany jest w wysokości zgodnej ze statutem oraz wpisem do rejestru przedsiębiorców według wartości nominalnej,

■ kapitał zapasowy tworzony jest z odpisów z zysku oraz premii emisyjnych uzyskanych z emisji akcji pomniejszonych o koszty przeprowadzenia emisji i przeznaczony jest na pokrycie strat, jakie mogą wyniknąć w związku z działalnością Banku,

■ skumulowane inne dochody całkowite obejmują skutki wyceny aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite oraz efektywną część zabezpieczenia przepływów pieniężnych w ramach rachunkowości zabezpieczeń i związane z nimi wartości podatku odroczonego,

■ kapitały rezerwowe są tworzone z odpisów z zysku netto. Kapitały rezerwowe przeznaczone są wyłącznie na pokrycie mogących powstać strat.

Informacje finansowe

KAPITAŁY WŁASNE	31.12.2020	31.12.2019

Kapitał zakładowy	1 611 300	1 611 300
Kapitał zapasowy	250 733	161 563
Skumulowane inne dochody całkowite, w tym:	149 642	137 990
zabezpieczenie przepływów pieniężnych	141 186	134 421
wycena aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	8 456	3 569
Wynik okresu bieżącego	81 530	89 170

Kapitały własne razem	2 093 205	2 000 023

Struktura kapitału akcyjnego

Seria	Rodzaj akcji	Liczba akcji	Wartość nominalna 1 akcji (w PLN)	Wartość serii według wartości nominalnej (w PLN)	Data podjęcia uchwały przez WZA	Data emisji	Data rejestracji w KRS

A	zwykłe imienne	300 000 000	1	300 000 000	06.10.2014 r.	06.10.2014 r.	24.10.2014 r.
B	zwykłe imienne	200 000 000	1	200 000 000	14.03.2016 r.	07.04.2016 r.	22.04.2016 r.
C	zwykłe imienne	200 000 000	1	200 000 000	01.07.2016 r.	15.07.2016 r.	28.07.2016 r.
D	zwykłe imienne	100 000 000	1	100 000 000	28.10.2016 r.	18.11.2016 r.	01.12.2016 r.
E	zwykłe imienne	150 000 000	1	150 000 000	21.03.2017 r.	04.04.2017 r.	12.04.2017 r.
F	zwykłe imienne	150 000 000	1	150 000 000	28.06.2017 r.	04.07.2017 r.	11.09.2017 r.
G	zwykłe imienne	100 000 000	1	100 000 000	18.10.2017 r.	20.10.2017 r.	16.11.2017 r.
H	zwykłe imienne	95 000 000	1	95 000 000	13.08.2018 r.	17.08.2018 r.	08.10.2018 r.
I	zwykłe imienne	100 000 000	1	100 000 000	19.12.2018 r.	21.12.2018 r.	21.02.2019 r.
J	zwykłe imienne	131 500 000	1	131 500 000	07.03.2019 r.	19.03.2019 r.	16.05.2019 r.
K	zwykłe imienne	84 800 000	1	84 800 000	27.06.2019 r.	01.07.2019 r.	20.08.2019 r.
Razem		1 611 300 000		1 611 300 000

Jedynym akcjonariuszem Banku na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku był PKO Bank Polski SA.

Kapitał zakładowy Banku wynosi 1 611 300 000 PLN i dzieli się na 1 611 300 000 akcji zwykłych imiennych o wartości nominalnej 1 (jeden) PLN każda. Wyemitowane akcje PKO Banku Hipotecznego SA nie są uprzywilejowane i zostały w pełni opłacone.

W 2020 roku oraz 2019 roku Bank nie wypłacał dywidendy. Zarząd Banku będzie wnioskował do Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia o przeznaczenie zysku za okres zakończony 31 grudnia 2020 roku na kapitał zapasowy.

POZOSTAŁE NOTY

31. Zobowiązania warunkowe udzielone oraz otrzymane

31.1 Zobowiązania umowne

Na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku Bank nie posiadał zobowiązań umownych dotyczących nabycia wartości niematerialnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.

31.2 Udzielone zobowiązania finansowe

Zasady rachunkowości

W ramach działalności operacyjnej Bank zawiera transakcje, które w momencie ich zawarcia nie są ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako aktywa lub zobowiązania, lecz powodują powstanie zobowiązań warunkowych. Zobowiązanie warunkowe jest:

■ możliwym obowiązkiem, który powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, których istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Banku,

■ obecnym obowiązkiem, który powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, ale nie jest ujmowany w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby konieczne było wydatkowanie środków pieniężnych lub innych aktywów w celu wypełnienia obowiązku lub kwoty zobowiązania nie można oszacować w sposób wiarygodny.

Udzielone zobowiązania finansowe są związane z nieuruchomionymi w całości kredytami mieszkaniowymi.

Informacje finansowe

UDZIELONE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE (WARUNKOWE)	31.12.2020	31.12.2019

Związane z nieuruchomionymi w całości kredytami mieszkaniowymi (wartość nominalna)	115 456	482 686

rezerwy na nieuruchomione w całości kredyty mieszkaniowe	(51)	(140)

Razem netto	115 405	482 546
w tym udzielone zobowiązania nieodwołalne	-	-

Informacje na temat rezerw utworzonych na udzielone zobowiązania finansowe znajdują się w Nocie 29 „Rezerwy”.

ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE UDZIELONE FINANSOWE W WARTOŚCI NOMINALNEJ - SZACOWANE TERMINY WYPŁATY	31.12.2020	31.12.2019

do 1 miesiąca włącznie	31 173	149 633
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	36 908	121 617
powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	43 256	182 961
powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	4 119	28 475

Razem	115 456	482 686

Udzielone zobowiązania gwarancyjne

PKO Bank Hipoteczny SA nie udziela zobowiązań gwarancyjnych.

31.3 zobowiązania warunkowe otrzymane

Informacje finansowe

ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE OTRZYMANE WEDŁUG WARTOŚCI NOMINALNEJ	31.12.2020	31.12.2019

Zobowiązania warunkowe otrzymane
finansowe	3 577 757	2 230 566
gwarancyjne	2 000 000	2 000 000

Razem	5 577 757	4 230 566

Zobowiązania warunkowe otrzymane finansowe reprezentują uruchomione i dostępne kredyty, natomiast zobowiązania warunkowe otrzymane gwarancyjne dotyczą dostępnej gwarancji objęcia emisji obligacji.

Uprawnienie do sprzedaży lub obciążenia zastawem zabezpieczenia ustanowionego na rzecz Banku

Na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku na rzecz Banku nie ustanowiono zabezpieczeń, które Bank był uprawniony sprzedać lub obciążyć innym zastawem, w przypadku realizacji wszelkich obowiązków przez właściciela zabezpieczenia.

32. Sprawy sporne

Według stanu na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku nie występowały sprawy sporne.

33. Informacje dotyczące leasingu

Zasady rachunkowości

Leasing – Leasingobiorca

Do umów leasingu lub umów zawierających leasing Bank kwalifikuje umowy, zgodnie z którymi:

■ uzyskuje prawo do używania zidentyfikowanego składnika aktywów, a prawo dostawcy do podstawienia alternatywnego składnika aktywów nie jest znaczące, oraz

■ posiada prawo do uzyskania zasadniczo wszystkich korzyści ekonomicznych z użytkowania prawa przez cały okres użytkowania, oraz

■ posiada prawo do kierowania użytkowaniem zidentyfikowanego składnika aktywów przez cały okres użytkowania, gdy:

□ Bank posiada prawo do kierowania tym, w jaki sposób i w jakim celu wykorzystuje się składnik aktywów przez cały okres użytkowania, lub

□ podjęto wcześniej odpowiednie decyzje dotyczącego tego, w jaki sposób i w jakim celu wykorzystuje się składnik aktywów.

Bank stosuje wyłączenia i nie ujmuje aktywów z tytułu prawa do użytkowania i zobowiązań z tytułu leasingu w odniesieniu do:

■ leasingów krótkoterminowych, do których Bank zalicza umowy bez możliwości zakupu składnika aktywów, zawarte na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy od momentu rozpoczęcia umowy, w szczególności umowy zawarte na czas nieokreślony z krótkim (do 12 miesięcy) terminem wypowiedzenia, bez znaczących kar, przez które rozumie się w szczególności poniesione nakłady z tytułu inwestycji w obcym środku trwałym oraz koszty zmiany lokalizacji,

■ leasingów niskocennych (składnik aktywów ma wartość mniejszą niż 20 000 PLN ustalaną w oparciu o wartość nowego składnika aktywów bez względu na wiek składnika aktywów objętego leasingiem).

Zobowiązanie z tytułu leasingu Bank wycenia początkowo w wysokości wartości bieżącej opłat leasingowych za prawo do użytkowania bazowego składnika aktywów przez okres trwania leasingu:

■ stałe opłaty leasingowe pomniejszone o wszelkie należne zachęty leasingowe,

■ zmienne opłaty leasingowe uzależnione od indeksów rynkowych,

■ kwoty, których zapłaty oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej przedmiotu leasingu,

■ cenę wykonania opcji kupna, jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że zostanie ona zrealizowana,

■ kary pieniężne za wypowiedzenie leasingu, jeżeli leasingobiorca może skorzystać z opcji wypowiedzenia umowy.

Bank do opłat leasingowych nie zalicza zmiennych opłat uzależnionych od czynników zewnętrznych.

Po początkowym ujęciu zobowiązania z tytułu leasingu Bank wycenia w zamortyzowanym koszcie.

Aktualizację wyceny zobowiązania z tytułu leasingu Bank ujmuje jako korektę składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania. W przypadku, gdy w wyniku aktualizacji wyceny wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania została zmniejszona do zera i ma miejsce dalsze zmniejszenie wyceny zobowiązania z tytułu leasingu, pozostałą kwotę aktualizacji wyceny Bank ujmuje jako zysk lub stratę.

Składniki aktywów z tytułu prawa do użytkowania podlegają przez Bank początkowej wycenie według kosztu, który obejmuje:

■ kwotę początkowej wyceny zobowiązania z tytułu leasingu,

■ wszelkie opłaty leasingowe zapłacone w dacie rozpoczęcia lub przed tą datą, pomniejszone o wszelkie otrzymane zachęty leasingowe,

■ początkowe koszty bezpośrednie poniesione przez leasingobiorcę w związku z zawarciem umowy leasingu,

Po początkowym ujęciu Bank wycenia składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania pomniejszając jego wartość początkową o odpisy amortyzacyjne (umorzenie metodą liniową) i odpis z tytułu utraty wartości oraz koryguje z tytułu aktualizacji wyceny zobowiązania z tytułu leasingu.

Bank do zdyskontowania przyszłych płatności leasingowych stosuje stopy dyskonta:

■ skalkulowane na bazie krzywych rentowności odzwierciedlających koszt finansowania w danej walucie,

■ pokrywających tenor najdłuższej umowy leasingowej podlegającej wycenie i odzwierciedlających – dla danej waluty – stałą rynkową stopę procentową oraz koszt finansowania Banku,

■ odczytane z krzywej dla terminu zapadalności odpowiadającego połowie terminu zapadalności umowy leasingowej (w związku z założeniem stałych opłat leasingowych).

Wartość krańcowej stopy pożyczkowej dla umów leasingowych Bank aktualizuje w przypadku identyfikacji takiej konieczności w okresach kwartalnych.

Bank stosuje te same stopy dyskontowe do portfela umów leasingu samochodów oraz nieruchomości, z uwzględnieniem wpływu zabezpieczenia umowy leasingowej na stosowaną stopę dyskontową.

W okresie sprawozdawczym obliczone przez Bank stopy dyskonta mieściły się w przedziale (w zależności od okresu trwania umowy) od 0,6% do 4,1%. Walutą wszystkich umów leasingu zawartych przez Bank jest PLN.

Opłaty leasingowe w odniesieniu do umów leasingu krótkoterminowego (poniżej 12 miesięcy) i niskocennego (do 20 tys. PLN) Bank ujmuje jako koszt metodą liniową w trakcie okresu leasingu. Różnice pomiędzy kwotami zapłaconymi i wynikającymi z liniowego rozliczenia kosztów ujmowane są jako czynne lub bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

Leasing – Leasingodawca

Bank nie zawiera umów dla których pełni rolę leasigodawcy.

Informacje finansowe

KWOTY DOTYCZĄCE LEASINGU UJĘTE W RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT - LEASINGOBIORCA	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

Amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania	(1 230)	(1 206)
nieruchomości	(1 008)	(1 018)
samochodów	(222)	(188)
Koszty odsetek	(110)	(158)
Koszty związane z krótkoterminowymi umowami leasingowymi	-	(88)
Koszty związane z umowami leasingowymi aktywów o niskiej wartości, które nie są umowami krótkoterminowymi, koszty z tytułu podatku od towarów i usług niepodlegającego odliczeniu oraz koszty opłat eksploatacyjnych	(703)	(753)

Razem	(2 043)	(2 205)

AKTYWA Z TYTUŁU PRAWA DO UŻYTKOWANIA	31.12.2020	31.12.2019

Nieruchomości	3 112	4 415
Samochody	416	562

Razem	3 528	4 977

POZOSTAŁE ZOBOWIĄZANIA	31.12.2020	31.12.2019

Zobowiązania z tytułu leasingu, w tym o okresie spłaty:	3 625	5 051
do 1 miesiąca	106	111
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	211	221
od 3 miesięcy do 1 roku	923	981
od 1 roku do 5 lat	2 383	3 411
powyżej 5 lat	2	327

Razem	3 625	5 051

34. Informacje uzupełniające do sprawozdania z przepływów pieniężnych

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Na środki pieniężne oraz ekwiwalenty środków pieniężnych składają się: Kasa, środki w Banku Centralnym, należności od banków w rachunku bieżącym oraz inne środki pieniężne o terminie wymagalności do 3 miesięcy licząc od daty nabycia.

Informacje finansowe

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	31.12.2020	31.12.2019

Kasa, środki w Banku Centralnym	21	20
Należności od banków - rachunki bieżące	23	31

Razem	44	51

Na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku nie występowały środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania.

PRZYCHODY Z TYTUŁU ODSETEK - OTRZYMANE	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

W ramach działalności operacyjnej
Odsetki otrzymane z tytułu kredytów i pożyczek wobec klientów	705 556	840 573
Odsetki otrzymane od transakcji CIRS	60 705	55 602
Odsetki otrzymane od transakcji IRS	9 221	9 221
Odsetki otrzymane z tytułu lokat	16	49
Pozostałe odsetki otrzymane	37	44
W ramach działalności inwestycyjnej
Odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	22 379	17 931

Razem	797 914	923 420

KOSZTY Z TYTUŁU ODSETEK - ZAPŁACONE	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019

W ramach działalności operacyjnej
Odsetki zapłacone od transakcji CIRS	199 952	267 046
Odsetki zapłacone od transakcji IRS	5 296	7 640
Odsetki zapłacone z tytułu przekroczeń na rachunku bieżącym	65	167
Odsetki zapłacone z tytułu zobowiązania z tytułu nabycia wierzytelności	39 073	38 871
Pozostałe odsetki zapłacone	-	40
W ramach działalności finansowej
Odsetki zapłacone z tytułu kredytu w rachunku bieżącym	66 878	41 827
Odsetki zapłacone z tytułu kredytu terminowego	1 583	2 470
Odsetki zapłacone z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	132 767	148 265
Dyskonto oraz odsetki zapłacone z tytułu wyemitowanych obligacji	59 556	72 679

Razem	505 170	579 005

UZGODNIENIE POZYCJI SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ ZE SPRAWOZDANIEM Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH			W sprawozdaniu z przepływów pieniężnych ujęte w:
	Nota	31.12.2019	działalności finansowej		działalności operacyjnej			31.12.2020
	Nota	31.12.2019	Zaciągnięcie	Spłata	Zmiany pieniężne	Zmiany niepieniężne, w tym:2)	różnice kursowe	31.12.2020

Zobowiązania wobec banków	24	4 811 259	15 133 256	(14 280 447)	(2 053 085)	(35 850)	-	3 575 133
overdraft w ramach dostępnego limitu 1)		10 081	-	-	4 194	-	-	14 275
zobowiązanie z tytułu kredytów w rachunku bieżącym		2 422 408	14 983 256	(14 180 447)	-	(2 971)	-	3 222 246
zobowiązanie z tytułu kredytów terminowych		100 007	150 000	(100 000)	(150)	7	-	149 864
zobowiązanie z tytułu nabycia wierzytelności 1)		2 278 763	-	-	(2 057 129)	(32 886)	-	188 748
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	26	16 239 975	-	(30 000)	-	995 579	990 158	17 205 554
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji	27	4 060 026	6 198 089	(5 957 500)	-	36 466	-	4 337 081

Razem		25 111 260	21 331 345	(20 267 947)	(2 053 085)	996 195	990 158	25 117 768

1) Prezentowane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych w działalności operacyjnej.

2) Zmiany niepieniężne obejmują głównie naliczenia odsetek, rozliczenia dyskonta oraz różnice kursowe.

35. Transakcje z jednostkami powiązanymi

35.1 Transakcje z jednostkami powiązanymi kapitałowo

Podmiotami powiązanymi kapitałowo z Bankiem są PKO Bank Polski SA oraz podmioty z Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA.

Informacje finansowe

Dane według stanu na 31 grudnia 2020 roku

PODMIOT	AKTYWA
PODMIOT	Należności	w tym z tytułu instrumentów pochodnych

PKO Bank Polski SA	1 154 740	1 154 692

Razem	1 154 740	1 154 692

PODMIOT	ZOBOWIĄZANIA
PODMIOT	Kredyty i overdraft	Nabycie wierzytelności	Listy zastawne i obligacje	Inne zobowiązania	w tym z tytułu instrumentów pochodnych

PKO Bank Polski SA	3 236 523	188 748	19 338	7 212	541
PKO BP Finat Sp. z o.o.	-	-	-	17	-
PKO Leasing SA	-	-	-	359	-
Prime Car Management SA	-	-	-	72	-
PKO Towarzystwo Ubezpieczeń SA	-	-	97 458	-	-
PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA	-	-	116 885
PKO VC -fizan	-	-	20 969	-	-
NEPTUN - fizan	-	-	29 995	-	-
Bankowe Towarzystwo Kapitałowe SA	-	-	24 934	-	-

Razem	3 236 523	188 748	309 579	7 660	541

PODMIOT	Udzielone zobowiązania finansowe	Otrzymane zobowiązania warunkowe

PKO Bank Polski SA	-	5 577 757

Razem	-	5 577 757

Dane za okres od 1 stycznia 2020 roku do 31 grudnia 2020 roku

PODMIOT	Przychody ogółem	w tym z tytułu odsetek i prowizji	Koszty ogółem	w tym z tytułu odsetek i prowizji	Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej	Wynik z pozycji wymiany

PKO Bank Polski SA	4 661	4 249	225 999	196 677	86	994 878
PKO BP Finat Sp. z o.o.	-	-	192	-	-	-
PKO Leasing SA	-	-	327	11	-	-
Prime Car Management SA	-	-	9	0	-	-
PKO Towarzystwo Ubezpieczeń SA	-	-	4 637	4 637	-	-
PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA	-	-	976	976	-	-
PKO VC -fizan	-	-	430	430	-	-
NEPTUN - fizan	-	-	88	88	-	-
Bankowe Towarzystwo Kapitałowe SA	-	-	32	32	-	-

Razem	4 661	4 249	232 690	202 851	86	994 878

Dane według stanu na 31 grudnia 2019 roku

PODMIOT	AKTYWA
PODMIOT	Należności	w tym z tytułu instrumentów pochodnych

PKO Bank Polski SA	173 515	173 275

Razem	173 515	173 275

PODMIOT	ZOBOWIĄZANIA
PODMIOT	Kredyty i overdraft	Nabycie wierzytelności	Listy zastawne i obligacje	Inne zobowiązania	w tym z tytułu instrumentów pochodnych

PKO Bank Polski SA	2 282 481	2 278 763	62 416	57 897	46 084
PKO BP Finat Sp. z o.o.	-	-	-	19	-
PKO Leasing SA	-	-	-	577	-
PKO Towarzystwo Ubezpieczeń SA	-	-	-	31	-
PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA	-	-	64 423	-	-
PKO VC -fizan	-	-	33 698	-	-

Razem	2 282 481	2 278 763	160 537	58 524	46 084

PODMIOT	Udzielone zobowiązania finansowe	Otrzymane zobowiązania warunkowe

PKO Bank Polski SA	-	4 230 566

Razem	-	4 230 566

Dane za okres od 1 stycznia 2019 roku do 31 grudnia 2019 roku

PODMIOT	Przychody ogółem	w tym z tytułu odsetek i prowizji	Koszty ogółem	w tym z tytułu odsetek i prowizji	Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej	Wynik z pozycji wymiany

PKO Bank Polski SA	1 924	1 642	342 575	317 626	65	(115 511)
PKO BP Finat Sp. z o.o.	-	-	197	-	-	-
PKO Leasing SA	-	-	225	14	-	-
PKO Towarzystwo Ubezpieczeń SA	-	-	3 417	3 417	-	-
Qualia Sp. z o.o.	-	-	25	25	-	-
PKO VC -fizan	-	-	713	713	-	-

Razem	1 924	1 642	347 152	321 796	65	(115 511)

Bank posiada rachunki bieżące oraz zakładał w ciągu okresu sprawozdawczego lokaty w PKO Banku Polskim SA. Ponadto Bank prowadzi strategiczną współpracę z PKO Bankiem Polskim SA. Sprzedaż kredytów mieszkaniowych oraz ich obsługa posprzedażowa, w zakresie nieobejmującym powierzenia zarządzania ryzykiem oraz czynności audytu i kontroli wewnętrznej, jest realizowana w ramach podpisanej 16 stycznia 2015 roku z PKO Bankiem Polskim SA Umowy Outsourcingowej. W ramach tej umowy świadczone jest również wsparcie w zakresie czynności wspomagających.

Bank pozyskuje również finansowanie z PKO Banku Polskiego SA w formie kredytów obrotowych w rachunku bieżącym oprocentowanych w oparciu o stopę zmienną, tj. stawkę bazową powiększoną o marżę:

■ 29 października 2015 roku Bank zawarł z PKO Bankiem Polskim SA Umowę odnawialnego kredytu obrotowego w rachunku bieżącym do kwoty limitu 900 000 tys. PLN na okres 3 lat. W wyniku podpisania aneksów do umowy kwota limitu wynosi 2 000 000 tys. PLN, a okres kredytowania został wydłużony do 29 października 2022 roku;

■ 2 lutego 2017 roku Bank zawarł z PKO Bankiem Polskim SA Umowę odnawialnego kredytu obrotowego w rachunku bieżącym do kwoty limitu 1 500 000 tys. PLN na okres 3 lat. W wyniku podpisania aneksów do umowy kwota limitu wynosi 2 000 000 tys. PLN, a okres kredytowania został wydłużony do 3 lutego 2023 roku;

■ 10 lipca 2019 roku Bank zawarł z PKO Bankiem Polskim SA Umowę odnawialnego kredytu obrotowego w rachunku bieżącym do kwoty limitu 1 000 000 tys. PLN na okres 3 lat. W wyniku podpisania aneksu umowy od 1 stycznia 2020 roku kwota limitu została podwyższona do 2 500 000 tys. PLN. Jednocześnie zakres przeznaczenia środków z kredytu został rozszerzony o spłatę zobowiązań z tytułu nabytych portfeli wierzytelności i obsługę wykupu listów zastawnych. Następnie 18 marca 2020 roku PKO Bank Hipoteczny SA zawarł z PKO Bankiem Polskim SA aneks do umowy, w ramach którego kwota limitu została podwyższona do 4 000 000 tys. PLN. W aneksie wskazano, że kredyt w wysokości powyżej kwoty 2 500 000 tys. PLN zostanie wykorzystany przez kredytobiorcę w celu wykupu obligacji własnych, których termin wykupu przypada w I połowie 2020 roku, w przypadku zaistnienia trudności związanych z refinansowaniem poszczególnych serii obligacji własnych spowodowanych sytuacją na rynku finansowym;

Ponadto 10 września 2020 roku Bank zawarł z PKO Bankiem Polskim SA Umowę kredytu obrotowego nieodnawialnego w walucie polskiej w kwocie do 300 000 tys. PLN na okres 6 lat. Wypłata kredytu może być realizowana w transzach, z których każda będzie spłacana w okresie 5 lat. Transze oparte są o stałą stopę ustalaną oddzielnie dla każdego ciągnienia.

Na 31 grudnia 2020 roku wszystkie powyżej opisane kredyty były udostępnione w pełnej kwocie.

Bank posiada także umowy z PKO Bankiem Polskim SA związane z działalnością emisji obligacji i listów zastawnych, w tym w ramach:

■ Programu Emisji Obligacji:

□ 30 września 2015 roku Bank zawarł z PKO Bankiem Polskim SA Umowę programu emisji („Program”) obligacji PKO Banku Hipotecznego SA do kwoty Programu 2 000 000 tys. PLN w okresie 4 lat oraz Umowę gwarancyjną, na mocy której, w związku z podpisanymi do niej aneksami, Gwarant przyjmuje zobowiązanie do obejmowania Obligacji Emitenta na własny rachunek do kwoty 2 000 000 tys. PLN. W wyniku podpisania aneksów do umowy od 21 maja 2018 roku kwota programu została zwiększona do 3 500 000 tys. PLN, a następnie od 11 lutego 2020 roku do 4 000 000 tys. PLN. 30 września 2019 roku strony przedłużyły obie umowy na kolejny 4-letni okres;

□ 18 lipca 2019 roku Bank zawarł z Biurem Maklerskim PKO Banku Polskiego Umowę Agenta Emisji. Jednocześnie 18 grudnia 2019 roku PKO Bank Hipoteczny zawarł z PKO Bankiem Polskim SA Umowę Dealerską, na podstawie której PKO Bank Polski SA jest dealerem dla obligacji emitowanych w ramach Programu Emisji Obligacji Własnych PKO Banku Hipotecznego SA;

□ 16 października 2020 roku podpisano aneks do Umowy Programu Emisji Obligacji, na podstawie którego maksymalny termin zapadalności emitowanych obligacji został wydłużony z 12 do 36 miesięcy oraz rozszerzono katalog rodzajów emitowanych obligacji z obligacji dyskontowych do obligacji zerokuponowych, stałokuponowych i zmiennokuponowych.

■ Publicznego Programu Emisji Obligacji:

□ 12 października 2020 roku, w związku z zatwierdzeniem przez Komisję Nadzoru Finansowego Prospektu Emisyjnego Podstawowego w dniu 8 października 2020 roku, PKO Bank Hipoteczny SA podpisał z PKO Bankiem Polskim SA działającym również poprzez swój oddział Biuro Maklerskie w Warszawie Umowę Programową dotyczącą Publicznego Programu Emisji Obligacji ustanowionego 11 kwietnia 2019 roku. Na podstawie niniejszej umowy PKO Bank Polski SA pełni funkcję Organizatora oraz Agenta Kalkulacyjnego, natomiast Biuro Maklerskie pełni rolę Agenta Oferującego, Agenta Technicznego oraz Gwaranta Emisji.

■ Międzynarodowego Programu Emisji Listów Zastawnych:

□ 21 sierpnia 2020 roku, w związku z zatwierdzeniem w tym dniu przez Commission de Surveillance du Secteur Financier (CSSF) w Luksemburgu Prospektu Emisyjnego Podstawowego PKO Banku Hipotecznego SA dotyczącego programu emisji listów zastawnych na rynek europejski, w tym rynek krajowy, PKO Bank Hipoteczny podpisał z PKO Bankiem Polskim SA Umowę Programową, na podstawie której PKO Bank Polski SA pełni rolę Aranżera oraz Dealera.

17 listopada 2015 roku podpisano z PKO Bankiem Polskim SA Umowę Ramową Sprzedaży Wierzytelności, na podstawie której kontynuowano w 2020 roku nabywanie portfeli wierzytelności z tytułu kredytów mieszkaniowych zabezpieczonych hipotecznie. Szczegółowy opis znajduje się w Notach 20 i 24.

Ponadto, w ramach transakcji z jednostkami powiązanymi kapitałowo, PKO BP Finat Sp. z o.o. świadczy na rzecz Banku usługę prowadzenia ksiąg rachunkowych w zakresie gospodarki własnej oraz usługę kadrowo-płacową, PKO Bank Polski SA wynajmuje powierzchnię biurową, PKO Leasing SA oraz Prime Car Management SA dostarczają samochody w ramach umów leasingu, a w PKO Towarzystwo Ubezpieczeniowe SA Bank ubezpiecza swoje ryzyko kredytowe.

W okresie sprawozdawczym Bank nie zawierał transakcji z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż rynkowe.

35.2 Transakcje ze Skarbem Państwa i jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa

Ponieważ Skarb Państwa posiada 29,43% udziału w kapitale zakładowym PKO Banku Poslkiego SA, PKO Bank Hipoteczny SA, będąc częścią Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA, jest jednostką powiązaną ze Skarbem Państwa.

Bank przeprowadza następujące transakcje ze Skarbem Państwa oraz jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa:

■ nabywanie obligacji skarbowych emitowanych przez Skarb Państwa opisanych w Nocie 19 „Papiery wartościowe”.

■ nabywanie od podmiotów powiązanych ze Skarbem Państwa towarów i usług w ramach działalności operacyjnej, które łącznie ani jednostkowo są nieistotne z punktu widzenia sprawozdania finansowego.

35.3 Transakcje z jednostkami powiązanymi osobowo

Na 31 grudnia 2020 roku jednostkami powiązanymi z Bankiem poprzez kluczowy personel kierowniczy PKO Banku Hipotecznego SA bądź bliskich członków rodziny kluczowego personelu kierowniczego pozostawało 9 podmiotów, natomiast na 31 grudnia 2019 roku z Bankiem poziązanych było 10 podmiotów. W powyższych okresach tylko z jednym z tych podmiotów Bank posiadał czynną umowę i dokonywał płatności z tytułu nabycia towarów.

35.4 Świadczenia dla kluczowego personelu kierowniczego PKO Banku Hipotecznego

Zasady ustalania polityki zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku zostały opisane w Sprawozdaniu Zarządu z działalności PKO Banku Hipotecznego SA za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku (Rozdział 6.6).

Informacje finansowe

KOSZTY WYNAGRODZEŃ ZARZĄDU I RADY NADZORCZEJ BANKU	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019 5)

Zarząd Banku 1)
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze 2)	2 072	1 875
Świadczenia po okresie zatrudnienia	80	-
Świadczenia długoterminowe 3)	145	197
Płatności na bazie akcji rozliczanych w środkach pieniężnych 4)	363	609
Świadczenia z tytułu rozwiązania umowy o świadczenie usług	138	-
Razem	2 798	2 681

Rada Nadzorcza Banku (niezależni członkowie Rady Nadzorczej)
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze2)	135	138
Razem	135	138

1) W tym członkowie Zarządu, którzy przestali pełnić swoje funkcje;

2) Na krótkoterminowe świadczenia pracownicze składają się: wynagrodzenia, składki na ubezpieczenie społeczne, PPE, inne świadczenia oraz rezerwa na nieodroczone zmienne składniki wynagrodzeń, rozliczenie których nastąpiło lub nastąpi w ciągu 12 miesięcy od zakończenia okresu sprawozdawczego;

3) W pozycji świadczenia długoterminowe ujęto rezerwy na odroczone zmienne składniki wynagrodzeń przyznawane w środkach pieniężnych, które będą wypłacane po okresie 12 miesięcy od zakończenia okresu sprawozdawczego;

4) W pozycji płatności na bazie akcji rozliczanych w środkach pieniężnych (MSR 19) ujęto rezerwy na odroczone zmienne składniki wynagrodzeń przyznawane w formie instrumentu finansowego tj. akcji fantomowych. Przeliczenie akcji fantomowych na gotówkę jest dokonywane po okresie retencyjnym.

5) Dane za okres porównywalny uwzględniają zmianę proporcji między wynagrodzeniem zmiennym w formie gotówkowej i w formie instrumentu finansowego na rzecz zwiększenia części w formie instrumentu finansowego, zgodnie z uchwałą Rady Nadzorczej Banku z czerwca 2020 roku.

REZERWA NA ZMIENNE SKŁADNIKI WYNAGRODZEŃ	31.12.2020	31.12.2019
REZERWA NA ZMIENNE SKŁADNIKI WYNAGRODZEŃ	(za lata 2017-2020)	(za lata 2016-2019)

Zarząd Banku 1)	2 367	2 037
pozostałe osoby zajmujące stanowiska kierownicze (MRT)2	3 108	2 808

Razem rezerwa	5 475	4 845

WYNAGRODZENIE WYPŁACONE W ROKU	01.01.2020 - 31.12.2020	01.01.2019 - 31.12.2019
WYNAGRODZENIE WYPŁACONE W ROKU	(za lata 2016-2019)	(za lata 2015-2018)

przyznane w formie gotówki
Zarząd Banku 1)	376	515
pozostałe osoby zajmujące stanowiska kierownicze (MRT)2	887	975
przyznane w formie instrumentu finansowego
Zarząd Banku 1)	640	735
pozostałe osoby zajmujące stanowiska kierownicze (MRT)2	278	223

Razem wypłacone	2 181	2 448

1) W tym członkowie Zarządu, którzy przestali pełnić swoje funkcje;

2) MRT – Material Risk Takers;

Kredyty i pożyczki udzielone przez Bank na rzecz kierownictwa

W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku oraz od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 roku Bank nie udzielił kredytów i pożyczek na rzecz kierownictwa.

W ramach podpisanej 17 listopada 2015 roku z PKO Bankiem Polskim SA Umowy Ramowej Sprzedaży Wierzytelności Bank nabył portfele wierzytelności z tytułu kredytów mieszkaniowych, w których skład wchodziły kredyty udzielone na rzecz kierownictwa Banku. Na 31 grudnia 2020 roku ich wartość bilansowa wynosiła 1 166 tys. PLN, a na 31 grudnia 2019 roku 621 tys. PLN. Warunki oprocentowania i terminy spłaty nie odbiegają od warunków rynkowych.

36. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych

36.1 Kategorie wyceny do wartości godziwej aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej do wartości godziwej

Zasady rachunkowości

Klasyfikacja składników aktywów i zobowiązań finansowych	Bank klasyfikuje poszczególne składniki aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych do wartości godziwej do następujących kategorii: Poziom 1: Ceny kwotowane na aktywnych rynkach, Poziom 2: Techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych, Poziom 3: Pozostałe techniki wyceny. W zależności od kategorii klasyfikacji aktywów i zobowiązań finansowych stosuje się różnorodne metody ustalania ich wartości godziwej.
Poziom 1 Ceny kwotowane na aktywnych rynkach	Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest bezpośrednio o ceny notowane (nieskorygowane) z aktywnych rynków dla identycznych aktywów lub zobowiązań. Do tej kategorii Bank klasyfikuje instrumenty finansowe dla których istnieje aktywny rynek i dla których wartość godziwa ustalana jest w oparciu o wartość rynkową będącą ceną kupna. Papiery wartościowe wyceniane są do fixingu z platformy Bondspot.
Poziom 2 Techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych	Aktywa i zobowiązana finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadkach w których wszystkie znaczące dane wejściowe są obserwowalne na rynku w sposób bezpośredni (jako ceny) lub pośredni (bazujące na cenach). Do tej kategorii Bank klasyfikuje instrumenty finansowe, dla których brak jest aktywnego rynku, tj. instrumenty pochodne CIRS, IRS oraz FX-Forward.
Poziom 3 Pozostałe techniki wyceny	Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadku których dane wejściowe nie są oparte na możliwych do zaobserwowania danych rynkowych (dane wejściowe nieobserwowalne). Bank nie posiadał instrumentów klasyfikowanych do tej kategorii.
Przeniesienia	Przeniesienia instrumentów pomiędzy Poziomem 1 a Poziomem 2 występują na podstawie dostępności kwotowania z aktywnego rynku według stanu na koniec okresu sprawozdawczego. Przeniesienie z Poziomu 2 do Poziomu 3 następuje w sytuacji zamiany w wycenie czynnika obserwowalnego na nieobserwowalny lub zastosowania do wyceny nowego nieobserwowalnego czynnika ryzyka, która jednocześnie skutkuje istotnym wpływem na wycenę instrumentu. Przeniesienie z Poziomu 3 do Poziomu 2 następuje w sytuacji zamiany w wycenie czynnika nieobserwowalnego na obserwowalny lub gdy wpływ czynnika nieobserwowalnego na wycenę instrumentu przestaje być istotny. W ciągu 2020 roku oraz 2019 roku nie nastąpiły przeniesienia między poziomami hierarchii wartości godziwej.

Metody wyceny oraz obserwowalne dane wejściowe

INSTRUMENTY FINANSOWE WYCENIANE DO WARTOŚCI GODZIWEJ	Metody (techniki) wyceny	Obserwowalne dane wejściowe

CIRS	Model zdyskontowanych przepływów pieniężnych w oparciu o krzywe rentowności	Krzywe rentowności zbudowane są w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji FRA (Forward Rate Agreement), IRS (Interest Rate Swap), basis swap, kwotowania CDS (Credit Default Swap).
IRS	Model zdyskontowanych przepływów pieniężnych w oparciu o krzywe rentowności	Krzywe rentowności zbudowane są w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji FRA (Forward Rate Agreement), IRS (Interest Rate Swap).
FX-Forward	Model zdyskontowanych przepływów pieniężnych w oparciu o krzywe rentowności	Krzywe rentowności zbudowane są w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego oraz rynku transakcji FX-Forward.

Informacje finansowe

AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WYCENIANE DO WARTOŚCI GODZIWEJ NA 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Nota	Wartość bilansowa	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
	Nota	Wartość bilansowa	Ceny kwotowane na aktywnych rynkach	Techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych	Pozostałe techniki wyceny

Pochodne instrumenty zabezpieczające	18	1 154 692	-	1 154 692	-
CIRS		1 139 378	-	1 139 378	-
FX-Forward		111	-	111	-
IRS		15 203	-	15 203	-
Papiery wartościowe	19	1 241 821	1 241 821	-	-
wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite		1 241 821	1 241 821	-	-
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej razem		2 396 513	1 241 821	1 154 692	-

Pochodne instrumenty zabezpieczające	18	541	-	541	-
CIRS		-	-	-	-
FX-Forward		541	-	541	-
IRS		-	-	-	-
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej razem		541	-	541	-

AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WYCENIANE DO WARTOŚCI GODZIWEJ NA 31 GRUDNIA 2019 ROKU	Nota	Wartość bilansowa	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
	Nota	Wartość bilansowa	Ceny kwotowane na aktywnych rynkach	Techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych	Pozostałe techniki wyceny

Pochodne instrumenty zabezpieczające	18	173 275	-	173 275	-
CIRS		163 676	-	163 676	-
FX-Forward		382	-	382	-
IRS		9 217	-	9 217	-
Papiery wartościowe	19	1 240 161	1 240 161	-	-
wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite		1 240 161	1 240 161	-	-
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej razem		1 413 436	1 240 161	173 275	-

Pochodne instrumenty zabezpieczające	18	46 084	-	46 084	-
CIRS		45 237	-	45 237	-
FX-Forward		847	-	847	-
IRS		-	-	-	-
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej razem		46 084	-	46 084	-

36.2 Aktywa i zobowiązania finansowe, które w sprawozdaniu z sytuacji finansowej nie są prezentowane w wartości godziwej

Zasady rachunkowości

Dla większości instrumentów finansowych wartości rynkowe są niedostępne, stąd wartości godziwe są oszacowane przy zastosowaniu szeregu technik wyceny. Do określenia wartości godziwej instrumentów finansowych zastosowano model oparty na oszacowaniach wartości bieżącej przyszłych przepływów pieniężnych poprzez zdyskontowanie przepływów pieniężnych przy zastosowaniu odpowiednich stóp dyskontowych. Wyliczenia modelowe zawierają pewne uproszczenia i są wrażliwe na przyjmowane założenia.

Poniżej przedstawiono podsumowanie głównych metod i założeń wykorzystywanych podczas szacowania wartości godziwej instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej.

W przypadku pewnych grup instrumentów finansowych, ze względu na brak oczekiwanych istotnych różnic pomiędzy wartością bilansową a wartością godziwą, wynikający z charakterystyki tych grup (np. krótkoterminowy charakter, wysoka korelacja z parametrami rynkowymi, krótkie okresy przeszacowania stóp, unikalność instrumentu lub krótki okres od daty emisji) przyjęto, że wartość bilansowa jest w przybliżeniu równa wartości godziwej. Dotyczy to następujących grup instrumentów finansowych:

■ kasa, środki w Banku Centralnym

■ należności od banków,

■ zobowiązania wobec banków,

■ zobowiązania wobec klientów,

■ wyemitowane w ramach Programu Emisji Obligacji oraz indywidualnej umowy obligacje.

W przypadku:

■ wyemitowanych listów zastawnych wartość godziwa została wyznaczona w oparciu o zaobserwowaną cenę na rynku regulowanym (giełda w Luksemburgu dla listów zastawnych w EUR oraz Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW) dla listów zastawnych w PLN),

■ wyemitowanych w ramach Publicznego Programu Emisji Obligacji wartość godziwa została wyznaczona w oparciu o zaobserwowaną cenę na rynku równoległym GPW.

W odniesieniu do kredytów i pożyczek wobec klientów bez rozpoznanej utraty wartości zastosowano model oparty o szacowane wartości bieżące przyszłych przepływów pieniężnych poprzez zdyskontowanie przepływów pieniężnych przy zastosowaniu bieżących stóp procentowych uwzględniających wysokość marży na ryzyko kredytowe oraz urealnione terminy spłaty wynikające z umów kredytowych. Bieżący poziom marż został wyznaczony dla transakcji zawartych w ostatnim kwartale zakończonym dniem bilansowym. Dla kredytów z rozpoznaną utratą wartości przyjmuje się, że wartość godziwa jest zbliżona do ich wartości bilansowej.

Informacje finansowe

AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE, KTÓRE NIE SĄ PREZENTOWANE W WARTOŚCI GODZIWEJ NA 31 GRUDNIA 2020 ROKU	poziom hierarchii wartości godziwej	metoda wyceny	31.12.2020
	poziom hierarchii wartości godziwej	metoda wyceny	wartość bilansowa	wartość godziwa

Kasa, środki w Banku Centralnym	nd.	wartość wymaganej zapłaty	21	21
Należności od banków	2	zdyskontowane przepływy pieniężne	23	23
Kredyty i pożyczki wobec klientów, w tym:			24 902 659	24 072 854
kredyty mieszkaniowe	3	zdyskontowane przepływy pieniężne	24 902 659	24 072 854
Inne aktywa finansowe	3	wartość wymaganej zapłaty z uwzględnieniem utraty wartości	31	31
Zobowiązania wobec banków	2	zdyskontowane przepływy pieniężne	3 575 133	3 575 133
Zobowiązania wobec klientów	2	zdyskontowane przepływy pieniężne	6 641	6 641
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	1	notowania na rynku regulowanym	17 205 554	17 478 010
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji, w tym wyemitowane w ramach:			4 337 081	4 337 362
Publicznego Programu Emisji Obligacji	1	notowania na rynku regulowanym	214 969	215 250
Programu Emisji Obligacji oraz indywidualnej umowy	2	zdyskontowane przepływy pieniężne	4 122 112	4 122 112
Pozostałe zobowiązania finansowe	3	wartość wymaganej zapłaty	15 174	15 174

AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE, KTÓRE NIE SĄ PREZENTOWANE W WARTOŚCI GODZIWEJ NA 31 GRUDNIA 2019 ROKU	poziom hierarchii wartości godziwej	metoda wyceny	31.12.2019
	poziom hierarchii wartości godziwej	metoda wyceny	wartość bilansowa	wartość godziwa

Kasa, środki w Banku Centralnym	nd.	wartość wymaganej zapłaty	20	20
Należności od banków	2	zdyskontowane przepływy pieniężne	31	31
Kredyty i pożyczki wobec klientów, w tym:			25 821 070	25 138 514
kredyty mieszkaniowe	3	zdyskontowane przepływy pieniężne	25 821 070	25 138 514
Inne aktywa finansowe	3	wartość wymaganej zapłaty z uwzględnieniem utraty wartości	217	217
Zobowiązania wobec banków	2	zdyskontowane przepływy pieniężne	4 811 259	4 811 259
Zobowiązania wobec klientów	2	zdyskontowane przepływy pieniężne	4 885	4 885
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	1	notowania na rynku regulowanym	16 239 975	16 463 539
Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji, w tym wyemitowane w ramach:			4 060 026	4 060 577
Publicznego Programu Emisji Obligacji	1	notowania na rynku regulowanym	328 148	328 699
Programu Emisji Obligacji oraz indywidualnej umowy	2	zdyskontowane przepływy pieniężne	3 731 878	3 731 878
Pozostałe zobowiązania finansowe	3	wartość wymaganej zapłaty	20 113	20 113

Segmenty działalności

W 2020 roku oraz 2019 roku, ze względu na specyfikę działalności biznesowej, Bank nie wydzielał segmentów, a więc nie analizował wyników działalności w podziale na segmenty. Cały portfel kredytowy Banku jest jednorodny i składa się wyłącznie z kredytów mieszkaniowych udzielonych klientom detalicznym, które finansują nieruchomości zlokalizowane w Polsce. Cała działalność Banku stanowi jeden segment. Głównym decydentem operacyjnym jest Zarząd Banku. Miarą zysku jest wynik brutto, analizowany na poziomie całości działalności Banku. W związku z powyższym dane finansowe zaprezentowane w Sprawozdaniu z sytuacji finansowej oraz Rachunku zysków i strat są reprezentatywne dla całości Banku jako jedynego segmentu.

CELE I ZASADY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

37. Zarządzanie ryzykiem w PKO Banku Hipotecznym SA

Zarządzanie ryzykiem w PKO Banku Hipotecznym SA ma na celu zapewnienie stabilności finansowej Banku, ochronę wartości i bezpieczeństwa emitowanych listów zastawnych oraz zapewnienie bezpieczeństwa środków pochodzących z emisji obligacji oraz pozostałych źródeł finansowania działalności Banku. Zakładany poziom ryzyka stanowi ważny składnik procesu planistycznego.

W Banku zidentyfikowane zostały następujące rodzaje ryzyka, które podlegają zarządzaniu:

Rodzaj ryzyka	Rozdział
kredytowe	38
koncentracji	39
rezydualne	40
płynności	41
stopy procentowej	42
walutowe	43
modeli	44
operacyjne	45
biznesowe	46
braku zgodności	47
utraty reputacji	48
kapitałowe	49

37.1 Główne zasady zarządzania ryzykiem

Zarządzanie ryzykiem w PKO Banku Hipotecznym SA opiera się w szczególności na następujących zasadach:

■ proces zarządzania ryzykiem, w tym proces kredytowy, jest określony i regulowany przez strategie, polityki i procedury przyjęte przez Zarząd i zaakceptowane przez Radę Nadzorczą PKO Banku Hipotecznego SA,

■ Bank zarządza wszystkimi zidentyfikowanymi rodzajami ryzyka bankowego i przeprowadza procesy ICAAP (Internal Capital Adequacy Assessment Proces) oraz ILAAP (Internal Liquidity Adequacy Assessment Process) przy czym:

a) proces zarządzania ryzykiem jest odpowiedni do skali działalności oraz do istotności, skali i złożoności danego ryzyka oraz na bieżąco dostosowywany do nowych czynników i źródeł ryzyka,

b) metody zarządzania ryzykiem, modele i ich założenia oraz systemy są dostosowane do skali i złożoności ryzyka oraz okresowo weryfikowane i walidowane,

■ struktura organizacyjna zarządzania ryzykiem zapewnia niezależność obszaru ryzyka, w tym niezależność wyceny nieruchomości i podejmowania decyzji kredytowych od działalności biznesowej,

■ proces zarządzania ryzykiem jest zintegrowany z procesami planistycznymi i kontrolingowymi oraz wspiera realizację strategii Banku, przy zachowaniu zgodności ze strategią zarządzania ryzykiem, w szczególności w zakresie poziomu tolerancji na ryzyko,

■ proces zarządzania ryzykiem jest spójny z zasadami zarządzania ryzykiem Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA, w tym również w zakresie wykorzystania grupowych modeli ryzyka, dostosowanych do specyfiki działania PKO Banku Hipotecznego SA oraz zatwierdzonych przez właściwe organy PKO Banku Hipotecznego SA.

System zarządzania ryzykiem

System zarządzania ryzykiem w PKO Banku Hipotecznym SA obejmuje następujące elementy:

37.2 Elementy systemu zarządzania ryzykiem

Na system zarządzania ryzykiem w PKO Banku Hipotecznym SA składają się:

identyfikacja ryzyka

Identyfikacja ryzyka polega na rozpoznaniu aktualnych i potencjalnych źródeł ryzyka oraz oszacowaniu istotności potencjalnego wpływu tego rodzaju ryzyka na sytuację finansową Banku. W ramach identyfikacji ryzyka określane są te rodzaje ryzyka, które uznawane są za istotne w działalności Banku. Przynajmniej raz do roku następuje aktualizacja oceny poszczególnych rodzajów ryzyka pod kątem ich istotności.

pomiar lub ocena ryzyka

Pomiar ryzyka obejmuje definiowanie miar ryzyka adekwatnych do rodzaju, istotności ryzyka i dostępności danych oraz ilościowej kwantyfikacji ryzyka za pomocą ustalonych miar, a ocena ryzyka polega na określeniu wielkości ryzyka z punktu widzenia realizacji celów zarządzania ryzykiem. W ramach pomiaru ryzyka przeprowadza się testy warunków skrajnych, których celem jest określenie potencjalnego wpływu niekorzystnych zmian w otoczeniu i funkcjonowaniu Banku na jego sytuację finansową.

kontrola ryzyka

Kontrola ryzyka polega na określeniu narzędzi wykorzystywanych do diagnozowania lub ograniczania poziomu ryzyka w poszczególnych obszarach działalności Banku. Kontrola ryzyka obejmuje ustalenie dostosowanych do skali i złożoności działalności Banku mechanizmów kontroli ryzyka, w szczególności w postaci strategicznych limitów tolerancji na poszczególne rodzaje ryzyka, które podlegają monitorowaniu, a w przypadku ich przekroczenia podejmowane są działania zarządcze.

prognozowanie i monitorowanie ryzyka

Prognozowanie i monitorowanie ryzyka polega na sporządzaniu prognoz poziomu ryzyka oraz monitorowaniu odchyleń realizacji od prognoz lub założonych punktów odniesienia (np. limitów, wartości progowych, planów, pomiarów z poprzedniego okresu, wydanych rekomendacji i zaleceń), a także przeprowadzaniu testów warunków skrajnych. Monitorowanie ryzyka odbywa się z częstotliwością adekwatną do istotności danego rodzaju ryzyka oraz jego zmienności.

raportowanie ryzyka

Raportowanie ryzyka polega na cyklicznym informowaniu organów Banku o wynikach pomiaru ryzyka, podjętych działaniach i rekomendacjach działań. Zakres, częstotliwość oraz forma raportowania są dostosowane do szczebla zarządczego odbiorców.

działania zarządcze

Działania zarządcze podejmowane przez Bank polegają w szczególności na wydawaniu przepisów wewnętrznych, określaniu poziomu tolerancji na ryzyko, ustalaniu wysokości limitów i wartości progowych, wydawaniu zaleceń, podejmowaniu decyzji, w tym o wykorzystywaniu narzędzi wspierających zarządzanie ryzykiem. Celem podejmowania działań zarządczych jest kształtowanie systemu zarządzania ryzykiem oraz poziomu ryzyka.

37.3 Organizacja zarządzania ryzykiem w Banku

Zarządzanie ryzykiem jest nadzorowane przez Radę Nadzorczą Banku, która regularnie otrzymuje informacje o profilu ryzyka w PKO Banku Hipotecznym SA oraz najważniejszych działaniach podejmowanych w zakresie zarządzania ryzykiem.

Zarząd Banku odpowiada za zarządzanie ryzykiem, w tym za nadzorowanie i monitorowanie działań podejmowanych przez Bank w zakresie zarządzania ryzykiem. Zarząd Banku podejmuje najważniejsze decyzje mające wpływ na poziom ryzyka Banku oraz uchwala przepisy wewnętrzne dotyczące zarządzania ryzykiem.

Zarządzanie ryzykiem jest realizowane na trzech niezależnych, wzajemnie uzupełniających się poziomach:

■ pierwszy poziom tworzą struktury organizacyjne zarządzające produktem, organizujące sprzedaż produktów i obsługę klientów oraz inne komórki organizacyjne realizujące zadania operacyjne generujące ryzyko, funkcjonujące na podstawie regulacji wewnętrznych,

■ drugi poziom obejmuje działalność komórki do spraw zgodności oraz identyfikację, pomiar lub ocenę, kontrolę, monitorowanie i raportowanie ryzyka, a także stwierdzanych zagrożeń i nieprawidłowości – zadania realizowane są przez wyspecjalizowane komórki organizacyjne działające na podstawie regulacji wewnętrznych Banku; celem tych komórek jest tworzenie regulacji wewnętrznych określających zasady, metody, narzędzia i procedury zarządzania ryzykiem, a także pomiar efektywności działalności,

■ trzeci poziom stanowi działalność komórki audytu wewnętrznego, realizującej niezależne audyty elementów systemu zarządzania Bankiem, w tym systemu zarządzania ryzykiem oraz systemu kontroli wewnętrznej; audyt wewnętrzny funkcjonuje odrębnie od pierwszego i drugiego poziomu.

Niezależność poziomów polega na zachowaniu organizacyjnej odrębności w następujących płaszczyznach:

■ funkcja drugiego poziomu w zakresie tworzenia rozwiązań systemowych jest niezależna od funkcji pierwszego poziomu,

■ funkcja trzeciego poziomu jest niezależna od funkcji pierwszego i drugiego poziomu.

Komórki organizacyjne PKO Banku Hipotecznego SA odpowiedzialne za zarządzanie ryzykiem w zakresie przyznanych kompetencji obejmują:

Biuro Ryzyka

Biuro Ryzyka odpowiada w szczególności za zarządzanie następującymi typami ryzyk: kredytowym, koncentracji, płynności, stopy procentowej, walutowym, biznesowym oraz za zarządzanie adekwatnością kapitałową, w tym za:

■ identyfikację czynników i źródeł ryzyka,

■ pomiar, ocenę oraz cykliczne monitorowanie i raportowanie poziomu ryzyka,

■ pomiar i ocenę adekwatności kapitałowej,

■ współpracę z organami nadzoru w ramach obszaru ryzyka (BION, inspekcje, wyjaśnienia, ankiety, etc.).

Biuro Kredytów

Biuro Kredytów odpowiada za obszar zabepieczeń i decyzji kredytowych, proces restrukturyzacji i windykacji oraz optymalizację i organizację procesu kredytowego w tym za:

■ analizy rynku nieruchomości, zasady wyceny nieruchomości, w tym zasady wyznaczania bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości (BHWN),

■ portfelowe monitorowanie jakości, kompletności i wartości zabezpieczeń (w tym cykliczna indeksacja wartości nieruchomości),

■ zarządzanie wierzytelnościami trudnymi i podejmowanie efektywnych działań w celu odzyskania tych należności.

Zespół ds. Zgodności w Biurze Zgodności, Bezpieczeństwa i Obsługi Prawnej

Zespół ds. Zgodności, stanowiący wyodrębnioną organizacyjnie komórkę wewnętrzną Biura Zgodności, Bezpieczeństwa i Obsługi Prawnej, odpowiada w szczególności za kształtowanie systemu zarządzania ryzykiem braku zgodności w tym identyfikowanie, ocenę, kontrolę i monitorowanie tego ryzyka, jak również przygotowanie raportów w tym zakresie oraz kształtowanie systemu zarządzania ryzykiem utraty reputacji.

Zespół ds. Walidacji i Kontroli Ryzyka

Zespół ds. Walidacji i Kontroli Ryzyka odpowiada w szczególności za zapewnienie efektywnego systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku, w tym identyfikacji, pomiaru, monitorowania, kontroli i raportowania tego ryzyka, projektowanie standardów zarządzania ryzykiem modeli i ocenę poziomu tego ryzyka, walidację modeli, współpracę w tym zakresie z jednostką walidacji modeli w PKO Banku Polskim SA oraz za kształtowanie i monitorowanie funkcjonowania rozwiązań systemowych dotyczących wykonywania funkcji kontroli w odniesieniu do procesów uznanych za istotne na potrzeby systemu kontroli wewnętrznej, w tym prowadzenie matrycy funkcji kontroli. W ramach odpowiedzialności Zespołu jest również koordynowanie procesu zarządzania danymi i jakością danych w Banku i nadzór nad bezpieczeństwem systemów informatycznych.

Zarządzanie ryzykiem wspierają komitety:

Komitet Audytu i Finansów Rady Nadzorczej („KAF”)

Komitet wspiera Radę Nadzorczą w szczególności poprzez:

■ monitorowanie i okresowe wyrażanie opinii w przedmiocie: adekwatności i skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem, stopnia efektywności zarządzania ryzykiem braku zgodności przez Bank, stosowania Zasad ładu korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych, adekwatności i skuteczności procedury anonimowego zgłaszania przez pracowników naruszeń prawa oraz obowiązujących w Banku procedur i standardów etycznych,

■ opracowywanie polityki wyboru firmy audytorskiej, rekomendowanie Radzie Nadzorczej firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania sprawozdań finansowych Banku,

■ monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej, w tym przegląd okresowych i rocznych sprawozdań finansowych Banku,

■ monitorowanie wykonywania czynności rewizji finansowej oraz niezależności biegłego rewidenta i podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych,

■ opiniowanie uchwał Zarządu Banku w zakresie systemu kontroli wewnętrznej, których zatwierdzanie należy do kompetencji Rady Nadzorczej.

Komitet ds. Ryzyka Rady Nadzorczej („KR”)

Komitet wspiera Radę Nadzorczą w szczególności poprzez:

■ opiniowanie całościowej bieżącej i przyszłej gotowości Banku do podejmowania ryzyka, strategicznych kierunków i zadań w zakresie ryzyka w kontekście strategii Banku i uwarunkowań wynikających z sytuacji makroekonomicznej oraz otoczenia regulacyjnego, a w szczególności opracowanej przez Zarząd strategii zarządzania ryzykiem i dopuszczalnego ogólnego poziomu ryzyka Banku,

■ monitorowanie zgodności polityki Banku w zakresie podejmowania ryzyka ze strategią i planem finansowym,

■ analizowanie okresowych raportów związanych z ryzykiem, w tym poziomu wykorzystania strategicznych limitów tolerancji na ryzyko, i opracowywanie na ich bazie odpowiednich wytycznych, a także okresowe weryfikowanie realizacji strategii zarządzania ryzykiem,

■ wydawanie opinii w sprawie adekwatności kapitałowej, zasad oceny zdolności kredytowej, modeli pomiaru ryzyka, modelu pomiaru utraty wartości,

■ opiniowanie zasad polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej, zarządzania adekwatnością kapitałową, ryzykiem płynności, ryzykiem operacyjnym, ryzykiem modeli i pomiaru utraty wartości,

■ opiniowanie projektu Regulaminu Ustalania Bankowo-Hipotecznej Wartości Nieruchomości.

Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami („KZAP”)

Komitet wspiera Zarząd Banku w szczególności poprzez:

■ wsparcie funkcji zarządzania ryzykiem płynności, stopy procentowej, biznesowym, w tym zmian makroekonomicznych, walutowym, kapitałowym, w tym nadmiernej dźwigni finansowej oraz ryzykiem modeli ich pomiaru,

■ zarządzanie adekwatnością kapitałową Banku,

■ rozpatrywanie materiałów dotyczących adekwatności kapitałowej, kapitału własnego, kapitału wewnętrznego, testów warunków skrajnych, ryzyk wskazanych powyżej, jak również limitów tolerancji na te ryzyka,

■ podejmowanie decyzji dotyczących działania Banku, w szczególności w zakresie miar i limitów dla ryzyk oraz uruchomienia kapitałowych i płynnościowych działań awaryjnych,

■ wydawanie rekomendacji dla właściwych organów Banku, komórek organizacyjnych, członków Zarządu Banku, zespołów projektowych lub zadaniowych - w zakresie swoich kompetencji.

Komitet Kredytowy („KK”)

Komitet wspiera Zarząd Banku w szczególności poprzez:

■ wsparcie funkcji zarządzania ryzykiem kredytowym, koncentracji, rezydualnym oraz ryzykiem modeli ich pomiaru,

■ rozpatrywanie materiałów dotyczących ryzyk wskazanych powyżej, profilu i struktury jakościowej portfela kredytowego, odpisów na oczekiwane straty kredytowe, nabywania portfeli wierzytelności kredytowych, rynku nieruchomości,

■ podejmowanie decyzji dotyczących działania Banku, w szczególności w zakresie miar i limitów dla ryzyk, wyników walidacji modeli ryzyk, metodologii i modeli kalkulacji odpisów na oczekiwane straty kredytowe, punktów odcięcia (cut-offs) stosowanych w ramach oceny ryzyka kredytowego, wierzytelności kredytowych nabywanych przez Bank, pojedynczych transakcji kredytowych,

■ wydawanie rekomendacji dla właściwych organów Banku, komórek organizacyjnych, członków Zarządu Banku, zespołów projektowych lub zadaniowych - w zakresie swoich kompetencji.

Komitet Strategii i Inicjatyw Biznesowych („KSIB”)

Komitet wspiera Zarząd Banku w szczególności poprzez:

■ wsparcie funkcji zarządzania ryzykiem operacyjnym, utraty reputacji, braku zgodności oraz ryzykiem modeli ich pomiaru,

■ rozpatrywanie materiałów dotyczących ryzyk wskazanych powyżej, kierunków rozwoju Banku, strategii Banku i strategii IT, inicjatyw związanych z realizacją strategii Banku i strategii IT wraz z analizą ryzyka operacyjnego, oferty produktowej, rentowności produktów, procesu kredytowego,

■ podejmowanie decyzji dotyczących działania Banku, w szczególności w zakresie zarządzania ww. ryzykami oraz modeli ich pomiaru, a także miar i limitów dla tych ryzyk,

■ wydawanie rekomendacji dla właściwych organów Banku, komórek organizacyjnych, członków Zarządu Banku, zespołów projektowych lub zadaniowych - w zakresie swoich kompetencji.

Komitet Jakości Danych („KJD”)

Komitet wspiera Zarząd Banku w szczególności poprzez:

■ określanie kierunków działań w zakresie zarządzania jakością danych oraz architekturą danych w Banku w kontekście Systemu Zarządzania Danymi („SZD”),

■ nadzór nad funkcjonowaniem SZD, w tym ocena jego efektywności i działań poszczególnych jednostek organizacyjnych Banku.

Komitety, Zarząd i Rada Nadzorcza są odbiorcami cyklicznych raportów dotyczących poszczególnych rodzajów ryzyka.

37.4 Identyfikacja istotnych rodzajów ryzyka

Istotność poszczególnych rodzajów ryzyka

Istotność poszczególnych rodzajów ryzyka ustalana jest w oparciu o analizę całej działalności Banku.

Przy określaniu kryteriów uznawania danego rodzaju ryzyka za istotne uwzględniany jest wpływ danego rodzaju ryzyka na działalność Banku, przy czym rozróżniane są trzy typy rodzajów ryzyka:

■ ryzyka istotne – podlegające aktywnemu zarządzaniu,

■ ryzyka podlegające monitorowaniu – dla których przeprowadza się monitoring istotności,

■ inne nieidentyfikowane w działalności Banku rodzaje ryzyka (nieistotne i niemonitorowane).

Ocena istotności poszczególnych rodzajów ryzyka dokonywana jest cyklicznie, na podstawie informacji ilościowych i jakościowych. W pierwszej kolejności, wynikiem takiej oceny jest zdefiniowanie wszystkich występujących w Banku ryzyk, a następnie klasyfikacja danego rodzaju ryzyka do jednej z dwóch kategorii: ryzyko istotne lub ryzyko podlegające monitorowaniu. Ocena istotności dokonywana jest również każdorazowo w przypadku istotnej zmiany zakresu lub profilu działalności Banku.

Rodzaje ryzyka uznane za istotne:

■ ryzyko kredytowe,

■ ryzyko płynności, w tym ryzyko finansowania,

■ ryzyko stopy procentowej,

■ ryzyko operacyjne,

■ ryzyko modeli.

Dodatkowo, następujące rodzaje ryzyka zostały uznane przez Bank za podlegające monitorowaniu:

■ ryzyko koncentracji,

■ ryzyko walutowe,

■ ryzyko rezydualne,

■ ryzyko biznesowe, w tym ryzyko zmian makroekonomicznych,

■ ryzyko braku zgodności,

■ ryzyko utraty reputacji,

■ ryzyko braku adekwatności kapitałowej, w tym ryzyko nadmiernej dźwigni finansowej.

Dla rodzajów ryzyka podlegających monitorowaniu Bank określił i monitoruje kryteria istotności. Spełnienie kryteriów istotności powoduje uznanie tego rodzaju ryzyka za istotne dla Banku.

W Strategii Zarządzania Ryzykiem Bank zdefiniował szereg limitów strategicznych definiujących apetyt na poszczególne rodzaje ryzyka. Limity te są na bieżąco monitorowane. W trakcie 2020 roku oraz 2019 roku żaden z limitów strategicznych nie został przekroczony.

38. Zarządzanie ryzykiem kredytowym

Ryzyko kredytowe jest rozumiane jako ryzyko poniesienia straty w wyniku niewywiązania się klienta z zobowiązań wobec Banku lub jako ryzyko spadku wartości ekonomicznej wierzytelności Banku w wyniku pogorszenia się zdolności klienta do obsługi zobowiązań. Celem zarządzania ryzykiem kredytowym jest ograniczenie strat na portfelu kredytowym oraz minimalizacja ryzyka wystąpienia ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości, przy zachowaniu oczekiwanego poziomu dochodowości i wartości portfela kredytowego.

PKO Bank Hipoteczny SA posiada zasady zarządzania ryzykiem kredytowym, które mają na celu właściwą ocenę ryzyka transakcji kredytowej na etapie wniosku o udzielanie kredytu oraz w trakcie życia transakcji (monitoring), jak również odpowiednie zabezpieczenie ryzyka poprzez stosowanie odpowiednich technik ograniczania ryzyka kredytowego.

Realizację zasad zapewnia stosowanie przez Bank zaawansowanych metod zarządzania ryzykiem kredytowym, zarówno na poziomie pojedynczych ekspozycji kredytowych, jak i na poziomie całego portfela kredytowego Banku. Metody te są weryfikowane i rozwijane w kierunku zgodności z wymaganiami metody wewnętrznych ratingów (IRB), tzn. zaawansowanej metody pomiaru ryzyka kredytowego.

38.1 Pomiar i ocena ryzyka kredytowego

PKO Bank Hipoteczny SA dokonuje pomiaru i oceny ryzyka kredytowego na poziomie pojedynczej transakcji kredytowej oraz na poziomie portfelowym.

Pomiar i ocena ryzyka pojedynczej transakcji kredytowej dokonywana jest przez PKO Bank Hipoteczny SA z wykorzystaniem grupowych modeli ryzyka dostosowanych do specyfiki działania PKO Banku Hipotecznego SA oraz zatwierdzonych przez właściwe organy PKO Banku Hipotecznego SA. Grupowe modele ryzyka wykorzystywane w PKO Banku Hipotecznym SA bazują na danych aplikacyjnych, behawioralnych oraz danych z Biura Informacji Kredytowej. Przegląd (monitoring) modeli i ich walidacja są dokonywane osobno na bazie portfela Banku, portfela PKO Banku Polskiego SA i połączonych portfeli obu banków.

Szczegółowe zasady i zakres współpracy w ramach Grupy PKO Banku Polskiego w zakresie grupowych modeli ryzyka określają zapisy zawartej z PKO Bankiem Polskim SA Umowy outsourcingowej opisanej w Nocie 35.1. „Transakcje z jednostkami powiązanymi kapitałowo”.

W procesie kredytowym w ramach oceny ryzyka pojedynczej transakcji kredytowej Bank dokonuje oceny zdolności kredytowej klienta w ujęciu jakościowym i ilościowym, a także ocenia zabezpieczenie. Jakościowa ocena zdolności kredytowej to analiza dostępnych informacji o kliencie pochodzących z wewnętrznych oraz zewnętrznych źródeł informacji, a także ocena wybranych cech socjodemograficznych opisujących klienta z punktu widzenia statystycznego ryzyka danego dłużnika. Ocena ilościowa polega natomiast na zbadaniu sytuacji finansowej klienta w celu stwierdzenia czy posiada on wystarczające środki finansowe na terminową spłatę zobowiązań, w tym z tytułu wnioskowanego kredytu. Zdolność kredytowa badana jest m.in. na podstawie przedkładanej przez klienta dokumentacji, której kompletność, autentyczność oraz zgodność ze stanem faktycznym i prawnym podlega weryfikacji. Ocena zabezpieczenia, a w szczególności bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości, polega na zweryfikowaniu kryteriów decydujących o dopuszczalności i skuteczności zabezpieczenia jako możliwego źródła odzyskania wierzytelności.

W przypadku nabywania wierzytelności z tytułu kredytów mieszkaniowych od PKO Banku Polskiego SA, Bank dokonuje oceny ryzyka kredytowego transakcji będących przedmiotem nabycia zgodnie z obowiązującą w PKO Banku Hipotecznym SA metodyką oceny nabywanych wierzytelności. W szczególności oceniana jest zdolność kredytowa klienta według danych na moment udzielania przez PKO Bank Polski SA kredytu będącego przedmiotem przelewu, bieżąca ocena scoringu PD IRB (w oparciu o grupowy model scoringowy zgodny z wymogami metody wewnętrznych ratingów (ang. Internal Ratings-Based Approach - IRB)) oraz bieżąca terminowość spłat, eliminując z transferu wierzytelności niespełniające kryteriów metodyki.

Dodatkowo portfele nabywanych wierzytelności podlegają wycenie przeprowadzanej przez niezależną stronę trzecią, w celu zapewnienia obiektywnej oceny wartości nabywanych portfeli. W ramach tej wyceny dokonywana jest również ocena kosztów ryzyka oczekiwanych dla danego portfela wierzytelności, która znajduje odzwierciedlenie w finalnej cenie jaką Bank płaci za dany portfel.

W celu określenia ryzyka kredytowego na poziomie portfelowym, Bank wykorzystuje następujące metody pomiaru i wyceny ryzyka:

■ prawdopodobieństwo niewypłacalności (ang. probability of default - „PD”),

■ stratę w przypadku niewypłacalności (ang. loss given default – „LGD”),

■ oczekiwaną stratę kredytową (ang. expected credit loss – „ECL”),

■ udział i strukturę kredytów z rozpoznaną utratą wartości (ang. non performing loans – „NPL”),

■ wskaźnik pokrycia kredytów z rozpoznaną utratą wartości odpisami (ang. coverage ratio – „CR”),

■ koszt ryzyka (ang. Risk costs – „RC”),

■ analizy typu vintage.

Metody pomiaru portfelowego ryzyka kredytowego pozwalają m.in. na wyznaczanie poziomu odpisów na oczekiwane straty kredytowe.

Bank przeprowadza analizy oraz testy warunków skrajnych dotyczące wpływu potencjalnych zmian w otoczeniu makroekonomicznym na jakość portfela kredytowego. Wyniki analiz udostępnianych organom Banku umożliwiają identyfikowanie i podejmowanie właściwych działań ograniczających ryzyko prowadzonej działalności.

Strukturę portfela kredytowego według przedziałów parametru PD prezentuje tabela w Nocie 38.4.4. „Kredyty i pożyczki wobec klientów”.

38.2 Kontrola ryzyka kredytowego

Kontrola ryzyka kredytowego polega na określeniu narzędzi do diagnozowania poziomu ryzyka kredytowego oraz stosowaniu mechanizmów kontroli ryzyka do ograniczania poziomu ryzyka kredytowego, zarówno w procesach kredytowych, jak i na poziomie portfelowym. Głównym narzędziem kontrolowania ryzyka kredytowego są ustalone strategiczne limity tolerancji na ryzyko kredytowe. Bank kontroluje poziom ekspozycji kredytowej wobec klientów Banku lub grup powiązanych klientów w rozumieniu ustawy Prawo bankowe, ustalając limity kompetencji określające maksymalny poziom uprawnień do podejmowania decyzji kredytowych.

38.3 Utrata wartości ekspozycji kredytowych

PKO Bank Hipoteczny SA dokonuje miesięcznego przeglądu ekspozycji kredytowych w celu zidentyfikowania ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości lub dla których nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia, pomiaru utraty wartości ekspozycji kredytowych oraz utworzenia stosownych odpisów na oczekiwane straty kredytowe.

W zakresie pomiaru utraty wartości Bank stosuje zapisy standardu MSSF 9, który opiera się na koncepcji strat oczekiwanych. Model utraty wartości ma zastosowanie do aktywów finansowych, które nie są wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, obejmujących:

■ dłużne instrumenty finansowe obejmujące zaangażowania o charakterze kredytowym oraz papiery wartościowe,

■ zobowiązania pozabilansowe finansowe oraz gwarancyjne.

Zgodnie z MSSF 9 utrata wartości jest mierzona jako 12 miesięczne oczekiwane straty kredytowe albo dożywotnie oczekiwane straty kredytowe. Horyzont pomiaru oczekiwanej straty zależy od tego czy nastąpił znaczący wzrost ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia. Ze względu na to kryterium aktywa finansowe alokowane są do 4 koszyków (ang. stage).

Portfel wg MSSF 9	Okres oczekiwanych strat kredytowych
Koszyk 1 (aktywa, których ryzyko kredytowe nie wzrosło istotnie od momentu początkowego ujęcia)	12 miesięczne oczekiwane straty kredytowe
Koszyk 2 (aktywa, dla których nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego od dnia początkowego ujęcia)	dożywotnie oczekiwane straty kredytowe
Koszyk 3 (aktywa z utratą wartości)
Koszyk 4 (aktywa nabyte lub udzielone z utratą wartości - POCI)

Strata oczekiwana wyznaczana jest jako iloczyn parametrów ryzyka kredytowego: prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania (PD), poziomu straty w momencie niewykonania zobowiązania (LGD) oraz wartości ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania (EAD), przy czym każdy z powyższych parametrów ma postać wektora o wymiarze liczby miesięcy pokrywających horyzont szacowania straty kredytowej.

W przypadku ekspozycji zaklasyfikowanych do Koszyka 1, Bank stosuje 12-miesięczny horyzont szacowania straty oczekiwanej, chyba że termin wymagalności jest krótszy niż 12 miesięcy. W przypadku ekspozycji zaklasyfikowanych do Koszyka 2, strata oczekiwana szacowana jest w horyzoncie do daty zapadalności kredytu. Zarówno w pierwszym, jak i drugim przypadku, strata oczekiwana jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach, zdyskontowanych efektywną stopą procentową.

Istotny wzrost ryzyka kredytowego określa się z uwzględnieniem poziomu prawdopodobieństwa niewypłacalności oraz jego zmian w stosunku do poziomu z momentu początkowego ujęcia kredytu. W celu oceny istotnego wzrostu ryzyka kredytowego Bank stosuje model oparty na kalkulacji marginalnego PD, czyli prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w określonym miesiącu. Prawdopodobieństwo to uzależnione zostało od czasu, który upłynął od momentu uruchomienia ekspozycji. Dzięki temu możliwe jest odwzorowanie charakterystycznego dla ekspozycji wobec osób fizycznych zróżnicowania jakości kredytowej w czasie życia ekspozycji. Krzywe marginalnego PD wyznaczone zostały na podstawie danych historycznych. Indywidualne przypisanie marginalnego PD do poszczególnych ekspozycji, uzyskiwane jest poprzez skalowanie krzywej wyznaczonej na poziomie portfela do indywidulnej oceny ekspozycji/klienta uzyskiwanej z modeli aplikacyjnych (wykorzystujących dane z wniosków kredytowych) oraz behawioralnych. Bank identyfikuje przesłankę istotnego wzrostu ryzyka kredytowego dla danej ekspozycji w oparciu o porównanie indywidualnych krzywych prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w horyzoncie trwania ekspozycji na datę początkowego ujęcia oraz na datę raportową. Dla każdej daty raportowej porównywane są tylko te części oryginalnej i obecnej krzywej prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania, które odpowiadają okresowi począwszy od daty raportowej do zapadalności ekspozycji. Porównanie opiera się na wartościach średniego prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w horyzoncie życia kredytu w analizowanym okresie korygowanego o bieżące oraz prognozowane wskaźniki makroekonomiczne. Rezultat tego porównania, określany mianem statystyki α, odnoszony jest do wartości progowej, powyżej której wzrost ryzyka kredytowego uznaje się za istotny. Wartość progowa ustalana jest w oparciu o historyczne powiązania pomiędzy wartościami statystyki α, a wystąpieniem stanu niewykonania zobowiązania (default). W procesie tym minimalizuje się prawdopodobieństwo:

■ zaklasyfikowania do zbioru ekspozycji kredytowych ze znaczącym wzrostem poziomu ryzyka kredytowego (na podstawie statystyki) ekspozycji kredytowej, w przypadku której w badanym okresie nie wystąpiło zdarzenie niewykonania zobowiązania (błąd typu I),

■ niezaklasyfikowania do zbioru ekspozycji kredytowych ze znaczącym wzrostem poziomu ryzyka kredytowego (na podstawie statystyki) ekspozycji kredytowej, w przypadku której w badanym okresie wystąpiło zdarzenie niewykonania zobowiązania (błąd typu II).

Według danych obowiązujących na koniec 2020 roku przesłanką istotnego pogorszenia jakości kredytowej jest co najmniej 2,5-krotny wzrost parametru PD w porównaniu do wartości na moment rozpoznania w księgach. W odniesieniu do ekspozycji kredytowych, w przypadku których aktualne ryzyko niewypłacalności nie przekracza poziomu uwzględnionego w cenie udzielonego finansowania, wyniki porównania krzywych prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania na datę początkowego ujęcia oraz na datę raportową nie stanowią o rozpoznaniu znaczącego wzrostu ryzyka kredytowego.

W celu identyfikacji pozostałych przesłanek istotnego wzrostu ryzyka kredytowego Bank wykorzystuje pełną dostępną informację jakościową i ilościową, w tym:

■ działania restrukturyzacyjne wprowadzające dla dłużnika udogodnienia wymuszone jego trudną sytuacją finansową (ang. forbearance),

■ opóźnienie w spłacie materialnie istotnej kwoty kapitału lub odsetek dłuższe niż 30 dni,

■ istotne podwyższenie wskaźnika LTV,

■ kwarantanna w Koszyku 2 ekspozycji, dla których w ciągu minionych 3 miesięcy ustała przesłanka utraty wartości,

■ złożenie wniosku o upadłość konsumencką przez któregokolwiek z współkredytobiorców,

■ transfer ekspozycji kredytowej do zarządzania przez jednostki restrukturyzacyjno-windykacyjne Banku,

■ zawieszenie spłaty kredytu w ramach moratoriów kredytowych pozaustowawych w okresie pandemii COVID-19 przy jednocześnie podwyższonej ocenie ryzyka kredytowego wyrażonej parametrem PD.

Przesłanką utraty wartości ekspozycji kredytowej jest w szczególności:

■ opóźnienie w spłacie materialnie istotnej kwoty kapitału lub odsetek dłuższe niż 90 dni,

■ zawarcie umowy restrukturyzacyjnej lub zastosowanie ulgi w spłacie wierzytelności wymuszone względami ekonomicznymi lub prawnymi wynikającymi z trudności finansowych klienta (do czasu uznania wierzytelności za uzdrowioną),

■ postawienie należności w stan wymagalności wskutek dokonanego przez Bank wypowiedzenia,

■ ogłoszenie upadłości konsumenckiej przez co najmniej jednego współkredytobiorcę,

■ tzw. zarażanie, tj. sytuacje w której rozpoznanie utraty wartości w odniesieniu do ekspozycji kredytowej implikuje konieczność jej rozpoznania w odniesieniu do wszystkich ekspozycji kredytowych z tytułu kredytów mieszkaniowych współkredytobiorców tego kredytu – w ramach tej przesłanki sprawdzane są zarówno ekspozycje Banku, jak i PKO Banku Polskiego SA,

■ zawieszenie wykonywania umowy kredytu w ramach moratoriów kredytowych ustawowych w związku z utratą pracy lub innego źródła dochodu przez kredytobiorcę.

W celu wyznaczenia wartości aktywów na moment niewykonania zobowiązania w danym okresie Bank ustala parametr określający wielkość ekspozycji na ten moment w oparciu o przyszłe spłaty wynikające z harmonogramu oraz potencjalne nadpłaty i niedopłaty.

Przy wyliczeniu wartości ostatecznej straty oczekiwanej Bank uwzględnia także wpływ scenariuszy makroekonomicznych na wysokość poszczególnych parametrów (PD, LGD). Metodyka kalkulacji poszczególnych parametrów ryzyka obejmuje badanie zależności wysokości tych parametrów od warunków makroekonomicznych w oparciu o dane historyczne. Na potrzeby kalkulacji straty oczekiwanej (analogicznie jak w przypadku identyfikacji przesłanki istotnego wzrostu ryzyka kredytowego) wykorzystywane są trzy scenariusze makroekonomiczne opracowane na podstawie prognoz Grupy Kapitałowej. Zakres prognozowanych wskaźników obejmuje: wskaźnik dynamiki PKB, stopę bezrobocia, stopę WIBOR 3M oraz indeks cen nieruchomości. Ostateczna strata oczekiwana jest średnią ze strat oczekiwanych dla poszczególnych scenariuszy ważoną ich prawdopodobieństwem. Scenariusz bazowy opiera się na bazowych prognozach makroekonomicznych. Prognozy są przygotowywane na podstawie modeli ilościowych przy uwzględnieniu korekt z tytułu występowania zdarzeń jednorazowych. Poniższe tabele prezentują przyjęte na 31 grudnia 2020 roku i na 31 grudnia 2019 roku prognozy głównych wskaźników makroekonomicznych wraz z przyjętymi dla nich prawdopodobieństwami realizacji.

Scenariusz na 31.12.2020	bazowy	optymistyczny	pesymistyczny
prawdopodobieństwo	75%	5%	20%
	średnia z okresu 4Q2020-3Q2022	średnia z okresu 4Q2020-3Q2022	średnia z okresu 4Q2020-3Q2022
Dynamika PKB r/r	1,9	5,7	(1,9)
Stopa bezrobocia	5,2	4,5	6,5
WIBOR 3M	0,4	2,1	(0,2)
Indeks zmian cen nieruchomości	100,6	102,9	97,3

Scenariusz na 31.12.2019	bazowy	optymistyczny	pesymistyczny
prawdopodobieństwo	80%	10%	10%
	średnia z okresu 4Q2019-3Q2021	średnia z okresu 4Q2019-3Q2021	średnia z okresu 4Q2019-3Q2021
Dynamika PKB r/r	3,9	5,7	2,1
Stopa bezrobocia	3,3	2,5	4,5
WIBOR 3M	1,7	2,7	0,9
Indeks zmian cen nieruchomości	112,1	120,7	91,5

Bank stosuje kryterium niskiego ryzyka kredytowego zgodnie z MSSF 9, według którego ekspozycje uznawane na datę sprawozdawczą za ekspozycje o niskim ryzyku kredytowym mogą pozostać w Koszyku 1, niezależnie od skali względnego pogorszenia jakości kredytowej od momentu początkowego ujęcia. Zgodnie z MSSF 9 ryzyko kredytowe instrumentu finansowego uznaje się za niskie gdy:

■ instrument finansowy wiąże się z niskim ryzykiem niewykonania zobowiązania,

■ pożyczkobiorca ma wysoką krótkoterminową zdolność spełniania swych obowiązków w zakresie wynikającym z umowy,

■ niekorzystne zmiany warunków gospodarczych i biznesowych w dłuższej perspektywie mogą – lecz nie muszą – ograniczyć zdolność pożyczkobiorcy do wypełniania jego obowiązków w zakresie wynikającym z umowy.

Bank stosuje kryterium niskiego ryzyka kredytowego dla ekspozycji wobec PKO Banku Polskiego SA oraz ekspozycji wobec Skarbu Państwa i NBP.

W 2020 roku Bank dokonał następujących modyfikacji modelu pomiaru utraty wartości:

■ wprowadzenie progu wartości PD w horyzoncie 12-miesięcznym, powyżej którego Bank identyfikuje przesłankę istotnego wrostu ryzyka kredytowego niezależnie od wyniku porównania parametru α z wartością progową,

■ zmiana metody wyliczenia korekty makro dla parametru PD w związku z panującą epidemią COVID-19 oraz przewidywanym istotnym jej wpływem na warunki gospodarcze w Polsce i na Świecie; nowa metoda uwzględnia PKB i bezrobocie jako zmienne najsilniej wpływające na przewidywany poziom PD, w miejsce dotychczasowej metody, w której główym wskaźnikiem był poziom stóp procentowych,

■ wprowadzenie reguły klasyfikacji do Koszyka 2 ekspozycji kredytowych, których spłata była zawieszana w okresie pandemii COVID-19 na zasadzie moratoriów pozaustawowych (opisanych w Nocie 38.4.4.), które to ekspozycje charakteryzują się jednocześnie podwyższonym wskaźnikiem PD,

■ wprowadzenie reguły klasyfikacji do Koszyka 3 ekspozycji kredytowych, których spłata była zawieszna w okresie pandemii COVID-19 na zasadzie moratoriów ustawowych (opisanych w Nocie 38.4.4.) w związku z utratą pracy lub innego źródła dochodu przez kredytobiorcę.

Strukturę portfela kredytowego oraz wartość odpisów utworzonych na oczekiwane straty kredytowe PKO Banku Hipotecznego SA prezentują tabele w Nocie 21 „Oczekiwane straty kredytowe”.

38.4 Prognozowanie i monitorowanie ryzyka kredytowego

Monitorowanie ryzyka kredytowego odbywa się na poziomie pojedynczych transakcji kredytowych oraz na poziomie portfelowym.

Monitorowanie ryzyka kredytowego na poziomie pojedynczych transakcji kredytowych określają przepisy wewnętrzne Banku dotyczące m.in. wczesnego monitorowania opóźnień w spłacie wierzytelności.

Monitorowanie ryzyka kredytowego na poziomie portfelowym polega na:

■ nadzorowaniu poziomu portfelowego ryzyka kredytowego z uwzględnieniem zidentyfikowanych źródeł ryzyka kredytowego oraz analizy skutków i działań podjętych w ramach zarządzania systemowego,

■ rekomendowaniu działań zaradczych w przypadku stwierdzenia podwyższonego poziomu ryzyka kredytowego.

38.4.1 Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe

W poniższej tabeli zaprezentowano maksymalną ekspozycję na ryzyko kredytowe w odniesieniu do instrumentów finansowych, które są objęte zakresem MSSF 7, ale do których nie mają zastosowania wymogi dotyczące utraty wartości określone w MSSF 9.

MAKSYMALNA EKSPOZYCJA NA RYZYKO KREDYTOWE	31.12.2020	31.12.2019

Instrumenty pochodne zabezpieczające	1 154 692	173 275

Ekspozycja bilansowa - razem	1 154 692	173 275

38.4.2 Należności od banków

NALEŻNOŚCI OD BANKÓW	31.12.2020	31.12.2019

Należności nieprzeterminowane, bez rozpoznanej utraty wartości (rating kontrahenta A2)	23	31

Razem brutto	23	31
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	-	-

Razem netto	23	31

38.4.3 Papiery wartościowe

PAPIERY WARTOŚCIOWE	31.12.2020	31.12.2019

Emitowane przez Skarb Państwa, obligacje skarbowe PLN (rating A)	1 241 821	1 240 161

Razem brutto	1 241 821	1 240 161
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	-	-

Razem netto	1 241 821	1 240 161

38.4.4 Kredyty i pożyczki wobec klientów

Portfel kredytowy charakteryzuje się niskim poziomem ekspozycji z utratą wartości. Według stanu na 31 grudnia 2020 roku rozpoznano 130 kredytów ze stwierdzoną utratą wartości, których udział w łącznej wartości portfela kredytowego wynosił 0,11%, natomiast według stanu na 31 grudnia 2019 roku było to odpowiednio 88 kredytów o udziale 0,07%.

W związku z trwającą pandemią COVID-19 oraz jej negatywnym wpływem na sytuację finansową klientów Bank oczekuje pogorszenia jakości portfela kredytowego w kolejnych okresach sprawozdawczych. Pomimo wciąż niepełnej wiedzy Banku na temat wpływu pandemii na sytuację makroekonomiczną, w 2020 roku Bank uwzględnił dodatkowy odpis z tytułu COVID-19 na prognozowane pogorszenie jakości portfela kredytowego. Pandemia COVID-19 nie wpływa na założenie co do kontynuowania działalności.

Dodatkowy odpis z tytułu COVID-19 wynika z istotnego pogorszenia prognoz makroekonomicznych we wszytkich trzech opisanych w Nocie 38.3 „Utrata wartości ekspozycji kredytowych” scenariuszach oraz ze zmodyfikowania wag przypisanych poszczególnym scenariuszom – przyjęto scenariusz bazowy z prawdopodobieństwem 75%, scenariusz optymistyczny z wagą 5% oraz scenariusz pesymistyczny z wagą 20% (według stanu na 31 grudnia 2019 roku było to odpowiednio 80%/10%/10%). Dodatkowy odpis jest również wynikiem reklasyfikacji do Koszyka 2 i 3 części kredytów podlegających moratoriom zgodnie z zasadami opisanymi w Nocie 38.3.

KREDYTY I POŻYCZKI WOBEC KLIENTÓW	31.12.2020	31.12.2019

Kredyty nieprzeterminowane, bez rozpoznanej utraty wartości	24 839 142	25 728 434
Kredyty przeterminowane, bez rozpoznanej utraty wartości	114 856	117 439
Kredyty z rozpoznaną utratą wartości	26 696	17 923

Razem brutto	24 980 694	25 863 796

Odpis na kredyty nieprzeterminowane, bez rozpoznanej utraty wartości	(53 140)	(27 212)
Odpis na kredyty przeterminowane, bez rozpoznanej utraty wartości	(12 333)	(8 016)
Odpis na kredyty z rozpoznaną utratą wartości	(12 562)	(7 498)

Razem netto	24 902 659	25 821 070

W 2020 roku, w związku z pandemią COVID-19 Bank udostępnił klientom możliwość zawieszenia do 6 rat kapitałowych lub kapitałowo-odsetkowych na zasadach przyjętych przez sektor bankowy we współpracy ze Związkiem Banków Polskich. Stosowanie powyższego moratorium, zwanego moratorium pozaustawowym, nie prowadzi do automatycznej zmiany klasyfikacji ekspozycji i uznania ich za objęte działaniem restrukturyzacyjnym, chyba, że były już zaklasyfikowane jako objęte takim działaniem wcześniej. Przez cały okres obowiązywania moratorium oraz po jego zakończeniu Bank ocenia prawdopodobieństwo niedokonania płatności przez dłużników nim objętych, zgodnie ze standardowymi procedurami, ze szczególnym uwzględnieniem opóźnień w spłacie występujących po okresie zawieszenia. Na 31 grudnia 2020 roku Bank identyfikował 1 048 kredytów objętych moratoriom pozaustawowym co stanowiło 0,80% portfela kredytów, z czego 3 kredyty były z rozpoznaną utratą wartości. Wartość tego portfela na 31 grudnia 2020 roku została zaprezentowana w poniższej tabeli. W celu zobrazowania dynamiki portfela podlegającego moratoriom pozaustawowym zaprezentowano również dane porównawcze na koniec dwóch poprzednich kwartałów 2020 roku

KREDYTY I POŻYCZKI WOBEC KLIENTÓW PODLEGAJĄCE MORATORIOM POZAUSTAWOWYM	31.12.2020	30.09.2020	30.06.2020

Kredyty bez rozpoznanej utraty wartości, w tym:	250 063	863 683	1 694 670
dla których nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 2)	132 665	95 295	136 076
Kredyty z rozpoznaną utratą wartości	475	2 234	2 368

Razem brutto	250 538	865 917	1 697 038

Odpis na kredyty bez rozpoznanej utraty wartości, w tym:	(2 951)	(11 836)	(14 143)
dla których nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 2)	(2 914)	(10 815)	(12 411)
Odpis na kredyty z rozpoznaną utratą wartości	(128)	(575)	(494)

Razem netto	247 459	853 506	1 682 401

Według stosowanych przez Bank w 2020 roku kryteriów dla oceny zmiany szacunku kontraktowych przepływów pieniężnych tj. modyfikacji, które zostały opisane w Nocie 3.4.3., powyżej przedstawione zawieszenia rat nie były modyfikacjami istotnymi. Nie prowadziły zatem do zaprzestania ujmowania istniejącego składnika aktywów finansowych, a następnie do ujęcia zmodyfikowanego nowego składnika aktywów finansowych.

W związku z możliwością zawieszenia spłaty rat kredytowych, Bank nie identyfikuje wzrostu kredytów z opóźnieniami w spłacie powiązanego z pandemią COVID-19. Aktualna struktura przeterminowań kredytów prezentuje się następująco:

KREDYTY I POŻYCZKI WOBEC KLIENTÓW, BEZ ROZPOZNANEJ UTRATY WARTOŚCI	31.12.2020	31.12.2019

nieprzeterminowane	24 839 142	25 728 434
przeterminowane do 30 dni	103 767	107 093
przeterminowane od 31 do 60 dni	9 187	8 406
przeterminowane od 61 do 90 dni	1 902	1 940

Razem brutto	24 953 998	25 845 873

Ponadto 24 czerwca 2020 roku Bank udostępnił klientom możliwość zawieszenia wykonania umowy kredytu zgodnie z Ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 („Tarcza 4.0”). W 2020 roku łącznie 16 umów kredytowych podlegało moratoriom ustawowym. Na 31 grudnia 2020 roku było takich 9 kredytów o łącznej wartości 2 219 tys. PLN.

Portfel kredytowy oraz udzielone zobowiązania finansowe w podziale na zakresy PD

Prezentowany w poniższych tabelach parametr PD określa prawdopodobieństwo niewypłacalności w horyzoncie 12-miesięcznym. W okresie 2020 roku nastąpiło przesunięcie części portfela kredytowego w kierunku wyższych zakresów PD oraz zwiększenie portfela w koszyku 2, które jest następstwem uwzględnienia pogorszonych w związku z COVID-19 prognoz makroekonomicznych bezpośrednio przekładających się na parametr PD oraz reklasyfikacji do Koszyka 2 części portfela kredytów, których spłata była zawieszana w ramach przyznanych moratoriów pozaustawowych.

KREDYTY I POŻYCZKI WOBEC KLIENTÓW	31.12.2020
ZAKRES PD	Koszyk 1	Koszyk 2	Koszyk 3	Razem brutto

<0,01%	10 867	-	-	10 867
0,01% - 0,02%	1 303 648	836	-	1 304 484
0,02% - 0,05%	6 469 842	5 407	-	6 475 249
0,05% - 0,1%	5 508 591	3 375	-	5 511 966
0,1% - 0,3%	7 591 281	411 563	-	8 002 844
0,3% - 1,0%	2 009 449	931 096	-	2 940 545
1,0% - 10%	186 260	380 439	-	566 699
10% - 99,99%	-	141 344	-	141 344
100%	-	-	26 696	26 696

Razem wartość brutto	23 079 938	1 874 060	26 696	24 980 694

KREDYTY I POŻYCZKI WOBEC KLIENTÓW	31.12.2019
ZAKRES PD	Koszyk 1	Koszyk 2	Koszyk 3	Razem brutto

<0,01%	764 248	609	-	764 857
0,01% - 0,02%	3 329 464	2 525	-	3 331 989
0,02% - 0,05%	7 219 473	3 198	-	7 222 671
0,05% - 0,1%	6 027 817	2 188	-	6 030 005
0,1% - 0,3%	6 447 869	3 233	-	6 451 102
0,3% - 1,0%	1 517 342	85 740	-	1 603 082
1,0% - 10%	187 143	200 619	-	387 762
10% - 99,99%	11 439	42 966	-	54 405
100%	-	-	17 923	17 923

Razem wartość brutto	25 504 795	341 078	17 923	25 863 796

UDZIELONE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE	31.12.2020
ZAKRES PD	Koszyk 1	Koszyk 2	Koszyk 3	Razem

<0,01%	665	-	-	665
0,01% - 0,02%	8 607	-	-	8 607
0,02% - 0,05%	32 522	-	-	32 522
0,05% - 0,1%	42 772	-	-	42 772
0,1% - 0,3%	24 824	634	-	25 458
0,3% - 1,0%	4 160	435	-	4 595
1,0% - 10%	629	208	-	837
10% - 99,99%	-	-	-	-
100%	-	-	-	-

Razem wartość nominalna	114 179	1 277	-	115 456

UDZIELONE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE	31.12.2019
ZAKRES PD	Koszyk 1	Koszyk 2	Koszyk 3	Razem

<0,01%	25 661	-	-	25 661
0,01% - 0,02%	70 390	29	-	70 419
0,02% - 0,05%	100 533	-	-	100 533
0,05% - 0,1%	206 437	-	-	206 437
0,1% - 0,3%	59 841	-	-	59 841
0,3% - 1,0%	19 324	49	-	19 373
1,0% - 10%	50	372	-	422
10% - 99,99%	-	-	-	-
100%	-	-	-	-

Razem wartość nominalna	482 236	450	-	482 686

38.4.5 Praktyki forbearance

Bank jako forbearance traktuje działania mające na celu dokonanie uzgodnionych z dłużnikiem zmian warunków umowy wymuszonych jego trudną sytuacją finansową (działania restrukturyzacyjne wprowadzające udogodnienia, które w innym przypadku nie byłyby przyznane). Celem działań forbearance jest przywrócenie dłużnikowi zdolności do wywiązania się z zobowiązań wobec Banku oraz maksymalizacja efektywności zarządzania wierzytelnościami trudnymi, tj. uzyskanie możliwie najwyższych odzysków, przy jednoczesnym ograniczaniu do minimum ponoszonych w związku z tym kosztów.

Zmiany warunków spłaty dokonywane w formach forbearance mogą dotyczyć:

■ rozłożenia zadłużenia wymagalnego na raty,

■ zmiany formuły spłaty (raty annuitetowe, raty malejące),

■ wydłużenia okresu kredytowania,

■ zmiany oprocentowania,

■ zmiany wysokości marży,

■ redukcji wierzytelności.

W wyniku zawarcia i terminowej obsługi umowy forbearance wierzytelność pozostaje lub staje się wierzytelnością niewymagalną.

Udzielenie w ramach forbearance udogodnień uznawanych jako przesłanki utraty wartości skutkuje rozpoznaniem przesłanki utraty wartości i zaklasyfikowaniem ekspozycji kredytowej do portfela ekspozycji z utratą wartości.

Włączenie takich ekspozycji do portfela ekspozycji obsługiwanych (zaprzestanie rozpoznawania umowy forbearance jako przesłanki utraty wartości) następuje nie wcześniej niż po 12 miesiącach od wprowadzenia forbearance, o ile uregulowane zostaną przez klienta wszystkie zaległości w spłacie oraz co najmniej 6 rat wynikających z umownego harmonogramu, a aktualna sytuacji klienta nie stanowi w ocenie Banku zagrożenia dla wywiązania się przez niego z warunków umowy restrukturyzacyjnej.

Ekspozycje przestają spełniać kryteria ekspozycji ze statusem forbearance, gdy spełnione są łącznie warunki:

■ upłynęły przynajmniej 24 miesiące od włączenia ekspozycji forborne do portfela ekspozycji obsługiwanych (okres warunkowy),

■ na koniec okresu warunkowego, o którym mowa powyżej, klient nie posiada zadłużenia przeterminowanego wobec Banku przekraczającego 30 dni,

■ nastąpiła terminowa spłata przynajmniej 12 rat w docelowej wysokości.

Ekspozycje ze statusem forbearance są na bieżąco monitorowane. Ze względu na identyfikowaną w związku z nim przesłankę utratę wartości lub znacznego wzrostu ryzyka kredytowego, w całym okresie jego rozpoznawania tworzy się na te ekspozycje odpisy aktualizujące w wysokości oczekiwanej straty w horyzoncie życia ekspozycji.

WARTOŚĆ EKSPOZYCJI PODLEGAJĄCYCH FORBEARANCE W PORTFELU KREDYTOWYM	31.12.2020	31.12.2019

Kredyty i pożyczki wobec klientów brutto, w tym:	24 980 694	25 863 796
podlegające forbearance	6 201	4 469
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe, w tym:	(78 035)	(42 726)
na kredyty i pożyczki podlegające forbearance	(1 174)	(953)

Kredyty i pożyczki wobec klientów netto, w tym:	24 902 659	25 821 070
podlegające forbearance	5 027	3 516

38.5 Raportowanie ryzyka kredytowego

W Banku sporządzane są miesięczne i kwartalne raporty na temat ryzyka kredytowego. Raportowanie ryzyka kredytowego obejmuje cykliczne informowanie o strukturze oraz skali narażenia na ryzyko portfela kredytowego Banku. Raporty przedstawiane są Komitetowi Kredytowemu w trybie miesięcznym oraz Zarządowi Banku, Komitetowi ds. Ryzyka Rady Nadzorczej i Radzie Nadzorczej w trybie kwartalnym.

38.6 Działania zarządcze dotyczące ryzyka kredytowego

Do podstawowych narzędzi zarządzania ryzykiem kredytowym stosowanych w PKO Banku Hipotecznym SA należą w szczególności:

■ strategiczne i wewnętrzne limity tolerancji (portfelowe),

■ minimalne warunki transakcji (m.in. maksymalna wartość LTV, maksymalna kwota kredytu, wymagany wkład własny klienta, wymagane zabezpieczenie, kwota pojedynczego kredytu do wartości BHWN),

■ system scoringowy, w tym określone punkty odcięcia oparte na oczekiwanej stracie kredytowej (maksymalnej wartości iloczynu parametrów PD i LGD dla danego klienta w horyzoncie 12 miesięcy pozwalającej na akceptację transakcji kredytowej),

■ limity związane z ekspozycjami kredytowymi klientów Banku – limity określające tolerancję Banku na ryzyko kredytowe wynikające między innymi z Rekomendacji S (takie jak np. akceptowany przez Radę Nadzorczą poziom relacji wydatków związanych z obsługą zobowiązań kredytowych i finansowych do dochodu klienta - DtI),

■ limity kompetencyjne – określające maksymalny poziom uprawnień do podejmowania decyzji kredytowych wobec klientów Banku; wysokość limitów kompetencyjnych zależy od poziomu podejmowania decyzji kredytowej (w strukturze organizacyjnej Banku),

■ minimalne marże kredytowe, uwzględniające koszty ryzyka kredytowego.

W zakresie ryzyka kredytowego szczególną rolę w ustanawianiu minimalnych warunków transakcji stanowi polityka zabezpieczeń. Jest ona realizowana poprzez ustanawianie zabezpieczenia hipotecznego na kredytowanych nieruchomościach, a jej podstawowym zadaniem jest ograniczenie strat kredytowych wynikających z braku możliwości klientów do spłaty swoich zobowiązań wobec Banku. Jednocześnie Bank kieruje się nadrzędną zasadą, iż zabezpieczenia przyjmowane są tylko jako instrument wsparcia kredytu i nie mogą być wykorzystane jako substytut zdolności klienta do regulowania swoich zobowiązań.

39. Zarządzanie ryzykiem koncentracji

Ryzyko koncentracji jest analizowane w Banku w odniesieniu do działalności kredytowej i definiowane jako zagrożenie wynikające z nadmiernego zaangażowania Banku w:

■ ekspozycje wobec pojedynczych klientów lub grup powiązanych klientów,

■ ekspozycje podlegające wspólnym lub skorelowanym czynnikom ryzyka,

■ ekspozycje charakteryzujące się potencjałem do generowania strat na tyle dużych, by zagrozić kondycji finansowej Banku lub zdolności do prowadzenia podstawowej działalności lub doprowadzić do istotnej zmiany profilu ryzyka Banku.

W ramach zarządzania ryzykiem koncentracji Bank dokonuje cyklicznej identyfikacji ryzyka, jego pomiaru, kontroli, monitorowania i raportowania.

Mając na uwadze wysoki stopień rozproszenia portfela Banku pod względem ekspozycji pojedynczych klientów, Bank identyfikuje i ocenia ryzyko koncentracji analizując strukturę portfela względem czynników ryzyka (cech ekspozycji) istotnych z punktu widzenia ryzyka kredytowego i na tej podstawie wyodrębniono grupy ekspozycji, których nadmierna koncentracja jest niepożądana i w skrajnych warunkach może generować straty przewyższające apetyt na ryzyko kredytowe Banku.

Poniższa tabela przedstawia wskaźnik koncentracji portfela kredytów i pożyczek mierzony udziałem największych zaangażowań w całym portfelu kredytowym Banku.

KREDYTY I POŻYCZKI WOBEC KLIENTÓW BRUTTO - WSKAŹNIK KONCENTRACJI	31.12.2020	31.12.2019

10 największych zaangażowań	0,05%	0,05%
20 największych zaangażowań	0,09%	0,09%
50 największych zaangażowań	0,21%	0,21%
100 największych zaangażowań	0,40%	0,39%

Pomiar i kontrola ryzyka koncentracji w PKO Banku Hipotecznym SA dokonywane są poprzez ustalenie wielkości zaangażowania, które generuje ryzyko koncentracji oraz odniesienie tej wielkości do ustalonych limitów wynikających z przepisów prawa oraz limitów wewnętrznych.

Wewnętrzne limity zaangażowań określane są w stosunku do wielkości funduszy własnych Banku oraz w stosunku do łącznej ekspozycji kredytowej Banku i odzwierciedlają przyjęty przez Bank apetyt na ryzyko kredytowe z uwzględnieniem warunków normalnych oraz skrajnych.

Bank ogranicza ryzyko koncentracji stosując następujące limity, których wykorzystanie jest monitorowane i raportowane w cyklach miesięcznych:

■ limit zaangażowania wobec pojedynczego podmiotu lub grupy podmiotów powiązanych kapitałowo lub organizacyjnie,

■ limit koncentracji wierzytelności wewnętrznych,

■ limit zaangażowania w ekspozycje kredytowe wobec klientów pozyskujących dochody z działalności gospodarczej,

■ limit zaangażowania w ekspozycje kredytowe wobec klientów z poziomem DtI (ang. debt to income) powyżej 50%.

W okresie zakończonym 31 grudnia 2020 roku oraz każdym z poprzednich okresów sprawozdawczych Bank nie przekroczył żadnego z limitów koncentracji.

W Banku sporządzane są miesięczne i kwartalne raporty na temat ryzyka koncentracji. Raporty przedstawiane są Komitetowi Kredytowemu w trybie miesięcznym oraz Zarządowi Banku, Komitetowi ds. Ryzyka Rady Nadzorczej i Radzie Nadzorczej w trybie kwartalnym.

40. Zarządzanie ryzykiem rezydualnym

Ryzyko rezydualne to ryzyko wynikające z mniejszej niż założona przez Bank skuteczności stosowanych technik ograniczania ryzyka kredytowego.

Celem zarządzania w zakresie ryzyka rezydualnego jest zapewnienie skuteczności techniki ograniczenia ryzyka kredytowego oraz eliminowanie ryzyka związanego ze stosowaniem zabezpieczeń kredytowych.

Z uwagi na powyższe oraz ze względu na specjalistyczny charakter działalności, Bank przykłada szczególną uwagę do monitorowania wartości zabezpieczeń. Dlatego też, kluczową rolę w ustanawianiu minimalnych warunków transakcji stanowi polityka zabezpieczeń w zakresie ryzyka kredytowego. Polityka zabezpieczeń hipotecznych ma na celu należyte zabezpieczenie ryzyka kredytowego na jakie narażony jest Bank, w tym ustanowienie zabezpieczeń hipotecznych dających możliwie najwyższy poziom odzysku w przypadku konieczności prowadzenia działań windykacyjnych.

Polityka Banku w zakresie zabezpieczeń kredytowych i ich wyceny uwzględnia zapisy ustaw: Prawo bankowe, o listach zastawnych i bankach hipotecznych, o księgach wieczystych i hipotece. Dodatkowo, do kwestii zabezpieczeń prawnych odnoszą się zalecenia i rekomendacje Komisji Nadzoru Finansowego, w tym rekomendacja F, S i J oraz zapisy wewnętrznych regulacji bankowych.

Bank posiada i stosuje Regulamin ustalania bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości, zatwierdzony przez Komisję Nadzoru Finansowego, wydany na podstawie Ustawy z 29 sierpnia 1997 roku o listach zastawnych i bankach hipotecznych, a także z uwzględnieniem zapisów Rekomendacji F dotyczącej podstawowych kryteriów stosowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego przy zatwierdzaniu regulaminów ustalania bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości wydawanych przez banki hipoteczne.

Bankowo-hipoteczna wartość nieruchomości (BHWN) jest to ustalona przez Bank wartość, która w ocenie Banku odzwierciedla poziom ryzyka związanego z nieruchomością jako przedmiotem zabezpieczenia kredytów oraz służy do określenia kwoty, do jakiej może być udzielony kredyt zabezpieczony hipoteką na danej nieruchomości lub do decyzji, czy wierzytelność zabezpieczona na przedmiotowej nieruchomości może być nabyta przez Bank.

PKO Bank Hipoteczny SA ustala BHWN w oparciu o ekspertyzę bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości. Ekspertyza wykonywana jest z zachowaniem należytej staranności i ostrożności. Uwzględnia ona jedynie te cechy nieruchomości i nakłady konieczne do jej budowy, które będą miały charakter trwały i przy założeniu racjonalnej eksploatacji będą możliwe do uzyskania przez każdego posiadacza nieruchomości. W ekspertyzie, sporządzonej na określoną datę, udokumentowane są założenia i parametry przyjęte do analizy, proces ustalania BHWN i wynikająca z niego propozycja BHWN. Ekspertyza uwzględnia analizy i prognozy dotyczące parametrów specyficznych dla danej nieruchomości mających wpływ na ocenę ryzyka kredytowego, a także czynniki o charakterze ogólnym np.: rozwój liczby ludności, stopę bezrobocia, miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego.

Bank jako obowiązkowe prawne zabezpieczenie spłaty udzielonego bądź nabytego kredytu przyjmuje:

■ hipotekę na nieruchomości, wpisaną w księdze wieczystej na pierwszym miejscu,

■ cesję praw z polisy ubezpieczeniowej od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości obciążonej hipoteką na rzecz Banku.

Poniższe tabele przedstawiają wskaźnik koncentracji portfela kredytów i pożyczek mierzony wartością wskaźnika LtV opartym o wycenę rynkową oraz wartość tych portfeli. Bank nie posiada ekspozycji z LtV przekraczającym 90%.

KREDYTY BRUTTO WEDŁUG LTV OPARTEGO O WYCENĘ RYNKOWĄ - UDZIAŁ	31.12.2020	31.12.2019

poniżej 50%	47%	34%
51% - 60%	24%	21%
61% - 70%	18%	22%
71% - 80%	9%	16%
81% - 90%	2%	7%
Razem	100%	100%
Średni poziom LTV opartego o wycenę rynkową	50%	56%

KREDYTY BRUTTO WEDŁUG LTV OPARTEGO O WYCENĘ RYNKOWĄ - WARTOŚĆ	31.12.2020	31.12.2019

poniżej 50%	11 767 792	8 809 271
51% - 60%	5 960 726	5 309 789
61% - 70%	4 521 396	5 630 223
71% - 80%	2 341 902	4 190 137
81% - 90%	388 878	1 924 376
Razem brutto	24 980 694	25 863 796

Poniższa tabela przedstawia wskaźnik koncentracji portfela kredytów i pożyczek według regionu geograficznego nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu.

KREDYTY I POŻYCZKI WOBEC KLIENTÓW BRUTTO - REGION GEOGRAFICZNY	31.12.2020	31.12.2019

warszawski	22,1%	21,7%
wrocławski	12,4%	12,4%
gdański	11,3%	11,2%
poznański	10,9%	10,9%
katowicki	9,8%	9,9%
krakowski	8,1%	8,1%
szczeciński	7,3%	7,3%
łódzki	6,8%	6,8%
lubelski	5,9%	6,1%
białostocki	5,4%	5,6%

Razem	100,0%	100,0%

41. Zarządzanie ryzykiem płynności

Ryzyko płynności to ryzyko braku możliwości terminowego wywiązania się z zobowiązań w wyniku braku płynnych środków. W ramach ryzyka płynności wyróżnia się ryzyko finansowania, rozumiane jako brak możliwości odnowienia wymagalnych środków finansowania lub utraty dostępu do nowych źródeł finansowania.

Sytuacja braku płynności może wynikać w szczególności z niewłaściwej struktury sprawozdania z sytuacji finansowej, niedopasowania przepływów pieniężnych, nieotrzymania płatności od kontrahentów, nagłej realizacji udzielonych zobowiązań warunkowych, braku możliwości odnowienia emisji lub innych wydarzeń na rynku.

Celem zarządzania ryzykiem płynności jest zapewnienie niezbędnej wysokości środków finansowych koniecznych do wywiązywania się z bieżących i przyszłych (również potencjalnych) zobowiązań, z uwzględnieniem charakteru prowadzonej działalności oraz potrzeb mogących się pojawić w wyniku zmian otoczenia rynkowego. Bank utrzymuje właściwy poziom płynności finansowej poprzez odpowiednie kształtowanie struktury bilansu oraz udzielonych zobowiązań finansowych.

Bank zarządza ryzykiem płynności w sposób zapewniający utrzymanie płynności bieżącej, krótkoterminowej, średnioterminowej i długoterminowej. Podstawą polityki PKO Banku Hipotecznego SA w zakresie płynności jest utrzymywanie odpowiedniego portfela płynnych papierów wartościowych i stabilnych źródeł finansowania (w szczególności z tytułu emisji listów zastawnych) oraz zapewnienie właściwych narzędzi wsparcia płynnościowego. W ramach zarządzania ryzykiem płynności wykorzystuje się również instrumenty rynku pieniężnego i emisję obligacji własnych niezabezpieczonych.

Proces zarządzania ryzykiem płynności jest wkomponowany w system zarządzania ryzykiem opisany w Nocie 37.2.

Nadzór nad polityką zarządzania płynnością pełni Rada Nadzorcza Banku, która analizuje raporty o poziomie płynności Banku, ponoszonym przez Bank ryzyku płynności, wykorzystaniu limitów wewnętrznych i skutkach decyzji w zakresie zarządzania ryzykiem płynności. Rada Nadzorcza Banku zatwierdza zestaw limitów strategicznych określający tolerancję na ryzyko płynności oraz zasady przeprowadzania testów warunków skrajnych w zakresie płynności.

Zarząd Banku nadzoruje proces zarządzania ryzykiem płynności dokonując, przynajmniej raz w roku, przeglądu, oceny i ewentualnej nowelizacji regulacji wewnętrznych (w tym zasad przeprowadzania testów warunków skrajnych) oraz informuje Radę Nadzorczą o wynikach przeprowadzonej oceny i realizacji zasad zarządzania ryzykiem płynności. Zarząd podejmuje decyzje co do działań naprawczych, w szczególności w przypadku wystąpienia stanu wysokiego ryzyka utraty płynności Banku. W sytuacji wystąpienia potencjalnych problemów płynnościowych Banku, Zarząd niezwłocznie informuje Radę Nadzorczą o poziomie płynności Banku, zagrożeniach i podejmowanych działaniach zaradczych.

Do kompetencji Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami (KZAP) należy ustalanie limitów wewnętrznych na ryzyko płynności, weryfikacja nie rzadziej niż raz w roku poziomu obowiązujących limitów wewnętrznych na ryzyko płynności, formułowanie rekomendacji dotyczących działań mających na celu utrzymanie akceptowalnego poziomu ryzyka płynności w Banku oraz monitorowanie ryzyka płynności na podstawie otrzymanych raportów. KZAP również inicjuje działania mające na celu zabezpieczanie Banku przed ryzykiem płynności, w szczególności w celu realizacji przyjętej w Banku strategii zarządzania ryzykiem.

Za operacyjne zarządzanie płynnością krótkoterminową odpowiedzialne jest Biuro Skarbu, a za nadzór nad tym działaniem oraz za opracowanie narzędzi pomiaru ryzyka i kontrolę przestrzegania limitów odpowiedzialne jest Biuro Ryzyka.

41.1 Pomiar i ocena ryzyka płynności

W Banku wykorzystywane są następujące miary ryzyka płynności:

■ kontraktowa, urealniona i stress-testowa luka płynności,

■ nadwyżka płynności i horyzont przeżycia bez zewnętrznego wsparcia,

■ nadzorcze miary płynności:

□ M3 – współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych funduszami własnymi,

□ M4 – współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych i aktywów o ograniczonej płynności funduszami własnymi i środkami obcymi stabilnymi,

□ LCR (ang. liquidity coverage ratio) – wskaźnik pokrycia wypływów netto do 1 miesiąca,

■ koncentracja źródeł finansowania,

■ wskaźnik pokrycia aktywów długoterminowych finansowaniem długoterminowym,

■ testy warunków skrajnych (stress-testy płynności).

Poniżej prezentowane są zestawiania urealnionej luki płynności na 31 grudnia 2020 roku oraz na 31 grudnia 2019 roku.

LUKA PŁYNNOŚCI 31.12.2020	a’vista	0 - 1 miesiąc	1 - 3 miesiące	3 - 6 miesięcy	6 - 12 miesięcy	12 - 24 miesiące	24 - 60 miesięcy	pow. 60 miesięcy

Urealniona luka okresowa	3 378 527	934 217	(148 748)	(2 542 571)	(2 455 179)	(9 135 493)	(7 510 715)	17 479 962
Urealniona skumulowana luka okresowa	3 378 527	4 312 744	4 163 996	1 621 425	(833 754)	(9 969 247)	(17 479 962)	-

Według stanu na 31 grudnia 2020 roku w przedziałach do 6 miesięcy urealniona skumulowana luka płynności była dodatnia, co oznacza nadwyżkę zapadających aktywów powiększoną o szacowane wpływy z tytułu dostępnego limitu w rachunku bieżącym nad wymagalnymi zobowiązaniami w perspektywie krótko- i średnioterminowej.

LUKA PŁYNNOŚCI 31.12.2019	a’vista	0 - 1 miesiąc	1 - 3 miesiące	3 - 6 miesięcy	6 - 12 miesięcy	12 - 24 miesiące	24 - 60 miesięcy	pow. 60 miesięcy

Urealniona luka okresowa	1 230 618	839 626	41 062	(1 899 479)	(1 775 357)	(5 072 776)	(11 849 070)	18 485 376
Urealniona skumulowana luka okresowa	1 230 618	2 070 244	2 111 306	211 827	(1 563 530)	(6 636 306)	(18 485 376)	-

Nadwyżka płynności jest wyznaczana z uwzględnieniem stress-testowych wypływów środków.

Nadwyżka płynności składa się z aktywów płynnych (składających się z części podstawowej służącej ochronie przed najbardziej dotkliwymi zjawiskami kryzysowymi oraz części uzupełniającej służącej ochronie przed mniej dotkliwymi ale dłużej utrzymującymi się zjawiskami kryzysowymi) pomniejszonych o wypływy stress-testowe netto (wypływy pomniejszone o wpływy płynności) w horyzoncie 30 dni.

NAZWA MIARY WRAŻLIWOŚCI	31.12.2020	31.12.2019

Nadwyżka płynności w horyzoncie do 1 miesiąca	3 829 808	1 605 939

Bank monitoruje wszystkie obowiązujące normy płynności określone w uchwale KNF 386/2008 z 17 grudnia 2008 roku. Tabela poniżej prezentuje wartości norm płynnościowych obowiązujących na koniec okresów sprawozdawczych zakończonych 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku oraz wartości średnie, minimalne i maksymalne w trakcie całego okresu sprawozdawczego:

31.12.2020	wartość na koniec okresu	średnia w okresie	minimum w okresie	maksimum w okresie	nadzorczy poziom minimalny

M3	472,97	401,68	308,74	496,70	>1,0
M4	1,08	1,05	1,03	1,08	>1,0

31.12.2019	wartość na koniec okresu	średnia w okresie	minimum w okresie	maksimum w okresie	nadzorczy poziom minimalny

M3	331,27	306,32	145,75	1 807,65	>1,0
M4	1,03	1,03	1,03	1,05	>1,0

Wskaźnik pokrycia wypływów netto do 1 miesiąca (LCR) został przedstawiony w poniższej tabeli:

NAZWA MIARY WRAŻLIWOŚCI	31.12.2020	31.12.2019

Wskaźnik pokrycia wypływów netto do 1 miesiąca (LCR)	1763%	163%
Limit nadzorczy wskaźnika LCR	100%	100%

41.2 Kontrola ryzyka płynności

Kontrola ryzyka płynności obejmuje ustalanie dostosowanych do skali oraz złożoności Banku strategicznych limitów tolerancji oraz limitów wewnętrznych na ryzyko płynności krótko-, średnio- i długoterminowej, które podlegają monitorowaniu, a w przypadku ich przekroczenia Bank uruchamia działania zarządcze.

41.3 Prognozowanie i monitorowanie ryzyka płynności

Ekspozycja PKO Banku Hipotecznego SA na ryzyko płynności na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku kształtowała się w ramach przyjętych limitów strategicznych i wewnętrznych. W okresie zakończonym 31 grudnia 2020 roku oraz w okresie zakończonym 31 grudnia 2019 roku Bank nie przekroczył żadnej z norm płynności oraz żadnych limitów wewnętrznych i strategicznych.

W Banku regularnie analizowane są założenia biznesowe, które mogą mieć istotny wpływ na projekcję miar ryzyka płynności. Cyklicznie i na bieżąco sporządzane są prognozy podstawowych miar ryzyka płynności, w szczególności tych, na które nałożone są limity wewnętrzne.

41.4 Luka płynności w ujęciu przepływów kontraktowych

Luka płynności w ujęciu przepływów kontraktowych oznacza niedopasowanie powstałe pomiędzy zaklasyfikowanymi do danego przedziału wpływami a wypływami. Przy kalkulacji luki płynności w ujęciu przepływowym Bank uwzględnia wszystkie instrumenty zawarte na datę bilansową. Nie uwzględnia się wzrostu udzielonych kredytów ani odnowienia zapadającego finansowania. Zakłada się natomiast wykorzystanie środków dostępnych w ramach linii kredytowych.

31.12.2020	a’vista	0 - 1 miesiąc	1 - 3 miesiące	3 - 6 miesięcy	6 - 12 miesięcy	12 - 24 miesiące	24 - 60 miesięcy	pow. 60 miesięcy	Razem

Wpływy	44	318 928	270 486	407 983	818 516	1 777 452	5 348 444	23 226 022	32 167 875
papiery wartościowe	-	174 309	-	379	1 382	145 503	559 190	380 581	1 261 344
kredyty i pożyczki wobec klientów	-	144 619	270 486	407 604	817 134	1 631 949	4 789 254	22 845 441	30 906 487
inne	44	-	-	-	-	-	-	-	44

Wypływy	-	937 705	1 510 110	2 853 360	3 295 579	7 233 971	9 774 097	66 280	25 671 102
zobowiązania wobec banków	-	14 429	14 945	164 946	29 634	3 308 857	159 621	-	3 692 432
zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	-	35 773	5 025	1 011 857	3 081 327	3 696 710	9 614 476	66 280	17 511 448
zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji	-	849 689	1 453 232	1 651 806	166 113	224 285	-	-	4 345 125
wypłata udzielonych zobowiązań finansowych	-	31 173	36 908	24 751	18 505	4 119	-	-	115 456
inne	-	6 641	-	-	-	-	-	-	6 641

Wpływy/wypływy z tytułu niewykorzystanej części linii kredytowych	3 378 483	49 274	-	-	-	(1 427 757)	(2 000 000)	-	-

Wpływy z tyt. instrumentów pochodnych zabezpieczających	-	32 776	946	7 345	2 804 112	3 076 443	7 130 769	6 278	13 058 669
Wypływy z tyt. instrumentów pochodnych zabezpieczających	-	10 562	16 458	96 420	2 772 821	3 106 127	6 754 715	6 821	12 763 924

Luka okresowa	3 378 527	(547 289)	(1 255 136)	(2 534 452)	(2 445 772)	(6 913 960)	(6 049 599)	23 159 199	6 791 518

Luka skumulowana	3 378 527	2 831 238	1 576 102	(958 350)	(3 404 122)	(10 318 082)	(16 367 681)	6 791 518

31.12.2019	a’vista	0 - 1 miesiąc	1 - 3 miesiące	3 - 6 miesięcy	6 - 12 miesięcy	12 - 24 miesiące	24 - 60 miesięcy	pow. 60 miesięcy	Razem

Wpływy	51	324 459	305 992	466 029	951 151	2 090 996	6 188 933	28 931 264	39 258 875
papiery wartościowe	-	168 267	-	1 280	9 806	190 568	566 007	388 754	1 324 682
kredyty i pożyczki wobec klientów	-	156 192	305 992	464 749	941 345	1 900 428	5 622 926	28 542 510	37 934 142
inne	51	-	-	-	-	-	-	-	51

Wypływy	5 167	1 003 723	798 562	2 750 597	2 387 780	4 439 653	15 912 104	810 655	28 108 241
zobowiązania wobec banków	5 167	10 370	9 780	162 269	2 186 462	276 384	4 046 808	-	6 697 240
zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	-	40 967	12 601	27 360	112 319	3 967 011	11 864 800	810 655	16 835 713
zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji	-	797 728	654 564	2 464 978	2 028	168 279	-	-	4 087 577
wypłata udzielonych zobowiązań finansowych	-	149 633	121 617	95 990	86 971	27 979	496	-	482 686
inne	-	5 025	-	-	-	-	-	-	5 025

Wpływy/wypływy z tytułu niewykorzystanej części linii kredytowych	1 230 566	-	500 000	-	-	-	(1 730 566)	-	-

Wpływy z tyt. instrumentów pochodnych zabezpieczających	-	30 274	873	6 883	34 275	2 626 435	9 417 809	8 370	12 124 919
Wypływy z tyt. instrumentów pochodnych zabezpieczających	-	26 415	46 277	87 886	181 515	2 963 035	9 858 376	9 166	13 172 670

Luka okresowa	1 235 784	1 332 041	1 559 150	3 135 623	3 191 691	6 194 049	19 929 904	29 741 123	66 319 365

Luka skumulowana	1 225 450	550 045	512 071	(1 853 500)	(3 437 369)	(6 122 626)	(16 286 364)	11 833 449

41.5 Koncentracja źródeł finansowania

W ramach ryzyka płynności Bank rozpoznaje ryzyko koncentracji źródeł finansowania, dotyczące sytuacji w której struktura finansowania staje się podatna na pojedyncze zdarzenie lub jeden czynnik, taki jak znaczne i nagłe wycofanie środków finansowych lub niewystarczający dostęp do nowych środków finansowania.

Model biznesowy Banku zakłada, że ryzyko koncentracji źródeł finansowania w Banku wynika z:

■ wysokiego udziału listów zastawnych w strukturze finansowania (listy zastawne są stabilnym źródłem finansowania, ale balonowy charakter wykupu sprawia, że w większości przypadków w chwili wykupu powstaje potrzeba zastąpienia tego finansowania kolejnymi emisjami lub alternatywnym źródłem finansowania),

■ finansowania pozyskanego od podmiotu dominującego,

■ emisji obligacji własnych.

Poniższa tabela przedstawia strukturę źródeł finansowania Banku:

STRUKTURA FINANSOWANIA BANKU	31.12.2020	31.12.2019

Emisje listów zastawnych	63,0%	59,6%
Środki od podmiotu dominującego	12,5%	16,7%
Emisje obligacji	15,9%	14,9%
Kapitały własne	7,7%	7,3%
Pozostałe	0,9%	1,5%

Razem	100,0%	100,0%

Udział finansowania pozyskanego od podmiotu dominującego wyniósł 12,5% na 31 grudnia 2020 roku oraz 16,7% na 31 grudnia 2019 roku. Udział ten zmiejszył się w stosunku do poziomu na 31 grudnia 2019 roku, po zanotowanym w trakcie roku okresowym wzroście wynikającym ze zmniejszenia udziału emisji obligacji własnych i zastąpienia finansowaniem od podmiotu dominującego w związku z przejściowymi trudnościami z rolowaniem części emisji wymagalnych w I półroczu 2020 roku spowodowanymi pandemią COVID-19. W II półroczu Bank odbudował udział emisji obligacji. Ryzyko koncentracji finansowania ocenia się jako akceptowalne.

W celu ograniczenia ryzyka koncentracji źródeł finansowania w Banku wdrożony został system wewnętrznych limitów krótko i długoterminowych, w tym uwzględniających terminy dokonanych przez Bank emisji listów zastawnych. W okresie zakończonym 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku żaden z tych limitów nie został przekroczony.

41.6 Testy warunków skrajnych (stress-testy płynności)

Testy warunków skrajnych (stress-testy płynności) przedstawiają wpływ wystąpienia skrajnych warunków rynkowych na poziom płynności Banku. Analizy szokowe przeprowadzane są w oparciu o scenariusze hipotetycznych zmian następujących czynników:

■ szokowych zmian parametrów rynkowych na rynkach finansowych,

■ wpływu skrajnych zmian czynników rynkowych oraz spadków cen na rynku nieruchomości na oczekiwane straty na portfelu kredytów mieszkaniowych,

■ spadku ratingów kontrahentów Banku oraz ratingu Banku,

■ pogorszenia zdolności kredytowej kredytobiorców,

■ wzrostu niestabilności źródeł finansowania,

■ wzrostu wypłat przyznanych kredytów hipotecznych,

■ braku możliwości odnowienia zapadających i pozyskania nowych emisji krótkoterminowych obligacji,

■ braku możliwości odnowienia zapadających i pozyskania nowych emisji listów zastawnych.

Wyniki testów warunków skrajnych wykorzystywane są w szczególności w:

■ monitorowaniu ekspozycji Banku na ryzyko płynności w warunkach skrajnych,

■ procesie ustalania limitów wewnętrznych nałożonych na miary ryzyka płynności,

■ kontrolowaniu utrzymania płynności w każdym dniu w trakcie okresu do 30 dni,

■ procesie planowania bilansu Banku,

■ procesie określania symptomów powodujących powstanie płynnościowych planów awaryjnych Banku.

Wyniki testów prezentowane są na posiedzeniach Zarządu i Rady Nadzorczej Banku.

Testy warunków skrajnych przeprowadzone w oparciu o dane finansowe Banku na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku nie wykazały zagrożenia działalności Banku z tytułu wystąpienia hipotetycznych skrajnych warunków rynkowych. Ze względu na zbilansowaną strukturę finansowania, odległe terminy zapadalności większości zobowiązań i wystarczający poziom aktywów płynnych, Bank wykazuje wysoką zdolność przetrwania sytuacji kryzysowej.

41.7 Raportowanie ryzyka płynności

W Banku opracowywane są raporty dotyczące ryzyka płynności w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym oraz kwartalnym. Raporty zawierające informacje o ekspozycji na ryzyko płynności oraz informacje na temat wykorzystania limitów na to ryzyko przedstawiane są Komitetowi Zarządzania Aktywami i Pasywami w trybie miesięcznym oraz Zarządowi Banku i Radzie Nadzorczej w trybie kwartalnym.

41.8 Działania zarządcze dotyczące ryzyka płynności

Głównymi narzędziami zarządzania ryzykiem płynności w PKO Banku Hipotecznym SA są:

■ procedury dotyczące zarządzania ryzykiem płynności, w tym w szczególności plany awaryjne,

■ wewnętrzne limity ograniczające ryzyko płynności,

■ transakcje lokacyjne i pochodne, w tym walutowe transakcje strukturalne, oraz transakcje kupna i sprzedaży papierów wartościowych,

■ instrumenty bezwarunkowego wsparcia płynnościowego pozyskane od PKO Banku Polskiego SA,

■ transakcje zapewniające długoterminowe finansowanie działalności kredytowej.

Bank zwraca szczególną uwagę na dopasowanie terminów przepływów w momentach wymagalności znacznych wartościowo zobowiązań (wykup listów zastawnych).

42. Zarządzanie ryzykiem stopy procentowej

W działalności PKO Banku Hipotecznego SA identyfikuje się ryzyko stopy procentowej, definiowane jako ryzyko poniesienia straty na pozycjach bilansowych i udzielonych przez Bank zobowiązaniach finansowych wrażliwych na zmiany stóp procentowych w wyniku zmian stóp procentowych na rynku.

Celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej jest ograniczenie ewentualnych strat z tytułu zmian rynkowych stóp procentowych do akceptowalnego poziomu poprzez odpowiednie kształtowanie struktury pozycji bilansowych i udzielonych zobowiązań finansowych, m.in. z punktu widzenia dopasowania terminów przeszacowania.

42.1 Pomiar i ocena ryzyka stopy procentowej

W procesie zarządzania ryzykiem stopy procentowej Bank w szczególności wykorzystuje miarę wrażliwości dochodu odsetkowego (WDO), miarę wrażliwości wartości ekonomicznej kapitału (opartą na Basis Point Value tj. „BPV”), testy warunków skrajnych oraz raporty luki przeszacowań.

Wrażliwość dochodu odsetkowego (WDO) jest miarą określającą zmianę dochodu odsetkowego wynikającą ze skokowej zmiany stóp procentowych, a wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału (BPV) jest miarą określającą wpływ takiej zmiany na wartość ekonomiczną kapitału. Miary te uwzględniają zróżnicowanie terminów przeszacowań poszczególnych pozycji odsetkowych w każdym kolejnym przedziale czasowym.

NAZWA MIARY WRAŻLIWOŚCI	31.12.2020	31.12.2019

Wrażliwość dochodu odsetkowego przy przesunięciu krzywej dochodowości o 100 p.b. (WDO) w tys. PLN	17 008	19 341
Wrażliwość wartości ekonomicznej kapitałów (BPV) w tys. PLN	(27)	2

Testy warunków skrajnych (stress-testy) służą do oszacowania potencjalnych strat wynikających z utrzymywanej struktury bilansu i udzielonych zobowiązań finansowych w przypadku realizacji scenariuszy hipotetycznych, w ramach których arbitralnie przyjmowane są równoległe przesunięcia krzywych stóp procentowych o ±50 p.b., ±100 p.b. i ±200 p.b., scenariusze zmiany kształtu krzywych stóp procentowych oraz scenariusze odwróconych testów warunków skrajnych zakładające spadek wyniku finansowego Banku do 0 zł oraz utratę wartości ekonomicznej Banku w wysokości 1% funduszy własnych.

Luka przeszacowań prezentuje różnicę między wartością bieżącą pozycji aktywnych oraz pasywnych narażonych na ryzyko stopy procentowej, podlegających przeszacowaniu w danym przedziale czasowym, przy czym pozycje które nie podlegają wycenie do wartości godziwej (np. kredyty) ujmowane są w wartościach będących podstawą naliczanych odsetek.

Zaprezentowane poniżej zestawienie luki przeszacowań obejmuje aktywa i zobowiązania oraz udzielone zobowiązania finansowe wrażliwe na zmiany stóp procentowych. Nie ujęto w nich zobowiązań warunkowych niewrażliwych na ryzyko stopy procentowej, funduszy własnych Banku, należności od banków w formie środków na rachunkach bieżących oraz przekroczeń salda w rachunku bieżącym.

31.12.2020	0-1 miesiąc	1-3 miesiące	3-6 miesięcy	6-12 miesięcy	1-2 lata	2-5 lat	>5 lat	Razem

Aktywa, w tym:	8 463 404	15 282 116	2 127 482	2 811	6 285	183 319	-	26 065 417
papiery wartościowe	935 000	-	303 000	-	-	-	-	1 238 000
kredyty i pożyczki wobec klientów	7 528 404	15 282 116	1 824 482	2 811	6 285	183 319	-	24 827 417

Zobowiązania	(6 380 158)	(3 751 000)	(1 651 000)	(3 033 880)	(3 018 079)	(7 187 570)	(60 000)	(25 081 687)
zobowiązania wobec banków	(3 410 658)	-	-	-	-	(150 000)	-	(3 560 658)
zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	(2 030 000)	(2 000 000)	-	(3 033 880)	(3 018 079)	(7 037 570)	(60 000)	(17 179 529)
zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji	(939 500)	(1 751 000)	(1 651 000)	-	-	-	-	(4 341 500)

Pozycje aktywne z tyt. instrumentów pochodnych zabezpieczających	519	-	1 960	3 033 888	3 016 986	7 037 393	60 000	13 150 746
Pozycje pasywne z tyt. instrumentów pochodnych zabezpieczających	(4 232 662)	(7 956 551)	(1 924)	(1 538)	(8 518)	(5 419)	-	(12 206 612)

Luka okresowa	(2 148 897)	3 574 565	476 518	1 281	(3 326)	27 723	-	1 927 864

Luka skumulowana	(2 148 897)	1 425 668	1 902 186	1 903 467	1 900 141	1 927 864	1 927 864

31.12.2019	0-1 miesiąc	1-3 miesiące	3-6 miesięcy	6-12 miesięcy	1-2 lata	2-5 lat	>5 lat	Razem

Aktywa, w tym:	8 997 175	16 188 124	1 722 523	3 928	6 544	25 274	-	26 943 568
papiery wartościowe	1 093 480	-	143 000	-	-	-	-	1 236 480
kredyty i pożyczki wobec klientów	7 903 695	16 188 124	1 579 523	3 928	6 544	25 274	-	25 707 088

Zobowiązania	(5 710 816)	(4 726 662)	(2 464 000)	-	(2 820 100)	(9 279 272)	(60 000)	(25 060 850)
zobowiązania wobec banków	(2 795 316)	(1 969 662)	-	-	-	-	-	(4 764 978)
zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych	(2 030 000)	(2 030 000)	-	-	(2 820 100)	(9 279 272)	(60 000)	(16 219 372)
zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji	(885 500)	(727 000)	(2 464 000)	-	-	-	-	(4 076 500)

Pozycje aktywne z tyt. instrumentów pochodnych zabezpieczających	507	-	1 914	1 059	2 822 610	9 278 223	60 000	12 164 313
Pozycje pasywne z tyt. instrumentów pochodnych zabezpieczających	(4 232 621)	(7 956 551)	(1 775)	(1 028)	(3 780)	(13 816)	-	(12 209 571)

Luka okresowa	(945 755)	3 504 911	(741 338)	3 959	5 274	10 409	-	1 837 460

Luka skumulowana	(945 755)	2 559 156	1 817 818	1 821 777	1 827 051	1 837 460	1 837 460

42.2 Kontrola ryzyka stopy procentowej

Kontrola ryzyka stopy procentowej obejmuje ustalanie dostosowanych do skali i złożoności działalności Banku limitów i wartości progowych dotyczących ryzyka stopy procentowej, w szczególności strategicznych limitów tolerancji na ryzyko stopy procentowej, które podlegają monitorowaniu, a w przypadku ich przekroczenia Bank uruchamia działania zarządcze.

42.3 Prognozowanie i monitorowanie ryzyka stopy procentowej

Ekspozycja PKO Banku Hipotecznego SA na ryzyko stopy procentowej kształtowała się na 31 grudnia 2020 roku oraz na 31 grudnia 2019 roku w ramach przyjętych limitów strategicznych i wewnętrznych. Dzięki skutecznym działaniom mitygującym, ryzyko stopy procentowej było relatywnie niskie i zdeterminowane niedopasowaniem terminów przeszacowań stóp procentowych aktywów i zobowiązań Banku w najbliższych terminach przeszacowania tj. do 3 miesięcy.

42.4 Raportowanie ryzyka stopy procentowej

W Banku opracowywane są raporty dotyczące ryzyka stopy procentowej w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym oraz kwartalnym. Raporty zawierające informacje o ekspozycji na ryzyko stopy procentowej oraz informacje na temat wykorzystania limitów na to ryzyko przedstawiane są Komitetowi Zarządzania Aktywami i Pasywami w trybie miesięcznym oraz Zarządowi Banku i Radzie Nadzorczej w trybie kwartalnym.

42.5 Działania zarządcze dotyczące ryzyka stopy procentowej

Do głównych narzędzi zarządzania ryzykiem stopy procentowej w PKO Banku Hipotecznym SA należą:

■ procedury dotyczące zarządzania ryzykiem stopy procentowej,

■ wewnętrzne limity na ryzyko stopy procentowej m.in. na wrażliwość cenową oraz wrażliwość dochodu odsetkowego,

■ określenie dopuszczalnych typów transakcji opartych na stopie procentowej,

■ zawieranie transakcji pochodnych ograniczających poziom ryzyka stopy procentowej,

■ odpowiednie dobieranie parametrów transakcji umożliwiających zastosowanie zabezpieczenia (hedgingu) naturalnego pomiędzy aktywami i pasywami.

Bank zarządza ryzykiem stopy procentowej poprzez dopasowanie struktury terminowej przeszacowania aktywów i źródeł finansowania (hedging naturalny) oraz - w razie potrzeby - stosuje transakcje zabezpieczające (transakcje pochodne). Bank stosuje transakcje pochodne typu IRS oraz CIRS w celu zabezpieczenia ryzyka stopy procentowej związanego z emisją listów zastawnych w PLN i EUR o stałym oprocentowaniu finansujących kredyty zmiennoprocentowe.

43. Zarządzanie ryzykiem walutowym

W działalności PKO Banku Hipotecznego SA występuje ryzyko walutowe, definiowane jako ryzyko poniesienia straty z tytułu zmian kursów walutowych, generowane przez utrzymywanie otwartych pozycji w poszczególnych walutach.

Celem zarządzania ryzykiem walutowym jest ograniczanie ewentualnych strat z tytułu zmian kursów walut do akceptowalnego poziomu poprzez odpowiednie kształtowanie struktury walutowej pozycji bilansowych i udzielonych zobowiązań finansowych oraz wykorzystanie instrumentów pochodnych.

W procesie zarządzania ryzykiem walutowym Bank w szczególności wykorzystuje indywidualne i zagregowane pozycje walutowe oraz testy warunków skrajnych. Testy warunków skrajnych (stress-testy) służą do oszacowania potencjalnej straty z zajętych pozycji walutowych w przypadku wystąpienia nadzwyczajnej sytuacji na rynku walutowym. W Banku stosowane są scenariusze hipotetyczne, w których przyjmuje się hipotetyczną aprecjację lub deprecjację kursów walutowych (20-procentową oraz 50-procentową).

Wielkość pozycji walutowych w Banku prezentuje poniższa tabela:

POZYCJA WALUTOWA WYRAŻONA W TYS. PLN	31.12.2020	31.12.2019

EUR	(18)	86
USD	3	4

Miara FX VaR to potencjalna wartość straty, która może wystąpić w normalnych warunkach rynkowych w określonym czasie (tzw. horyzoncie) oraz z założonym poziomem prawdopodobieństwa z tytułu zmian kursów walutowych. Stress-testy służą do oszacowania straty w przypadku gwałtownych zmian na rynku walutowym, które nie są standardowo opisane za pomocą miar statystycznych. FX VaR Banku, łącznie dla wszystkich walut, przedstawia poniższa tabela:

NAZWA MIARY WRAŻLIWOŚCI	31.12.2020	31.12.2019

FX VaR 10 - dniowy przy poziomie ufności 99% w tys. PLN	0,7	1,6

Ekspozycja PKO Banku Hipotecznego SA na ryzyko walutowe kształtowała się na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku w ramach przyjętych limitów strategicznych i wewnętrznych.

Bank na bieżąco zamyka wszelkie otwarte pozycje walutowe, a istniejące w Banku procedury kontroli i raportowania istotnie ograniczają wpływ zmian kursów walut na wynik finansowy Banku, stąd ryzyko walutowe na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku pozostawało na poziomie niskim. Największe pozycje walutowe Banku związane są ze zobowiązaniami z tytułu emisji listów zastawnych w EUR i są na bieżąco domykane za pomocą transakcji pochodnych CIRS i FX Forward.

W Banku sporządzane są raporty dotyczące ryzyka walutowego w trybie dziennym, miesięcznym oraz kwartalnym. Raporty zawierające informacje o ekspozycji na ryzyko walutowe oraz informacje na temat wykorzystania limitów na to ryzyko przedstawiane są Komitetowi Zarządzania Aktywami i Pasywami w trybie miesięcznym oraz Zarządowi Banku i Radzie Nadzorczej w trybie kwartalnym.

Do głównych narzędzi zarządzania ryzykiem walutowym w PKO Banku Hipotecznym SA należą:

■ procedury dotyczące zarządzania ryzykiem walutowym,

■ limity i wartości progowe na ryzyko walutowe m.in. na pozycje walutowe,

■ określenie dopuszczalnych typów transakcji walutowych.

44. Zarządzanie ryzykiem modeli

Ryzyko modeli jest to ryzyko poniesienia strat w wyniku podejmowania błędnych decyzji biznesowych na podstawie funkcjonujących modeli.

Celem zarządzania ryzykiem modeli jest ograniczanie ryzyka poniesienia strat w wyniku podejmowania błędnych decyzji biznesowych na podstawie funkcjonujących modeli poprzez odpowiednio zdefiniowany i realizowany proces zarządzania modelami.

Wszystkie modele istotne w Banku objęte są procesem regularnej, niezależnej walidacji przeprowadzanej przez jednostkę walidacyjną Banku – Zespół ds. Walidacji i Kontroli Ryzyka.

Proces zarządzania ryzykiem modeli w PKO Banku Hipotecznym SA jest spójny z rozwiązaniami Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA.

44.1 Pomiar i ocena ryzyka modeli

Identyfikacja ryzyka modeli polega w szczególności na:

■ gromadzeniu informacji o wykorzystywanych, a także planowanych do wdrożenia modelach,

■ cyklicznym określaniu istotności modeli.

Ocena ryzyka modeli ma na celu określenie skali zagrożeń związanych z występowaniem ryzyka modeli. Oceny dokonuje się na poziomie pojedynczego modelu, a także w ujęciu zagregowanym na poziomie Banku.

44.2 Kontrola ryzyka modeli

Celem kontroli ryzyka modeli jest utrzymanie zagregowanej oceny ryzyka modeli na akceptowanym przez Bank poziomie. Kontrola ryzyka modeli polega na określeniu mechanizmów wykorzystywanych do diagnozowania poziomu ryzyka modeli oraz narzędzi ograniczania poziomu tego ryzyka.

W ramach narzędzi wykorzystywanych do diagnozowania ryzyka modeli wyróżnia się w szczególności strategiczny limit tolerancji na ryzyko modeli oraz wartości progowe ryzyka modeli.

44.3 Prognozowanie i monitorowanie ryzyka modeli

Celem monitorowania ryzyka modeli jest diagnozowanie obszarów wymagających działań zarządczych. Monitorowanie ryzyka modeli obejmuje w szczególności:

■ aktualizację poziomu ryzyka modeli,

■ ocenę wykorzystania strategicznego limitu tolerancji na ryzyko modeli oraz wartości progowych ryzyka modeli,

■ weryfikację statusu wykonania oraz ocenę skuteczności realizacji działań w ramach ograniczania ryzyka modeli.

44.4 Raportowanie ryzyka modeli

Wyniki monitorowania są cyklicznie prezentowane w raportach kwartalnych skierowanych do Zarządu, a raz w roku również do Komitetu ds. Ryzyka Rady Nadzorczej oraz Rady Nadzorczej i zawierają kompleksową ocenę ryzyka modeli, a w szczególności:

■ informacje o stopniu wykorzystania strategicznego limitu tolerancji na ryzyko modeli,

■ informacje o poziomie ryzyka modeli,

■ mapę ryzyka modeli,

■ status realizacji zaleceń wynikających z przeglądów lub walidacji modeli,

■ ewentualne propozycje działań zarządczych ograniczających ryzyko modeli.

44.5 Działania zarządcze dotyczące ryzyka modeli

Celem podejmowania działań zarządczych jest kształtowanie procesu zarządzania ryzykiem modeli i poziomu tego ryzyka, w szczególności poprzez ustalanie akceptowalnych poziomów ryzyka oraz podejmowanie decyzji o zastosowaniu narzędzi wspierających zarządzanie ryzykiem.

45. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym

Ryzyko operacyjne jest rozumiane jako ryzyko powstania straty wynikającej z niedostosowania lub zawodności wewnętrznych procesów, ludzi i systemów lub zdarzeń zewnętrznych. Ryzyko operacyjne uwzględnia ryzyko prawne, a nie obejmuje ryzyka utraty reputacji i ryzyka biznesowego. Ryzyko operacyjne klasyfikuje się do ryzyk istotnych.

Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym jest zwiększenie bezpieczeństwa prowadzonej przez Bank działalności operacyjnej przez udoskonalanie efektywnych, dostosowanych do profilu i skali działalności mechanizmów identyfikacji, oceny i pomiaru, ograniczania oraz monitorowania i raportowania ryzyka operacyjnego.

Proces zarządzania ryzykiem operacyjnym realizowany jest na poziomie całego Banku oraz na poziomach poszczególnych obszarów systemowego zarządzania ryzykiem operacyjnym. Systemowe zarządzanie ryzykiem operacyjnym polega na tworzeniu rozwiązań służących sprawowaniu przez Bank kontroli nad poziomem ryzyka operacyjnego umożliwiającym realizację celów Banku. Bieżące zarządzanie ryzykiem operacyjnym realizowane jest przez każdego pracownika Banku w zakresie swoich zadań i obowiązków.

Dla potrzeb związanych z zarządzaniem ryzykiem operacyjnym Bank gromadzi dane o zdarzeniach operacyjnych i czynnikach otoczenia biznesowego, wyniki samooceny ryzyka operacyjnego, dane dotyczące wartości kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI) oraz dane dotyczące jakości kontroli wewnętrznej.

Biorąc pod uwagę skalę outsourcingu i potencjalny jego wpływ na profil ryzyka operacyjnego, Bank przygotował proces zarządzania ryzykiem związanym z powierzaniem czynności podmiotom zewnętrznym, m.in. w zakresie obsługi sprzedażowej, posprzedażowej oraz IT. Zarządzanie tym ryzykiem, realizowane w różnych jednostkach organizacyjnych Banku obejmuje szereg komponentów takich jak wprowadzenie procedury powierzania wykonywania czynności na rzecz Banku, analizę i ocenę ryzyka związanego z powierzeniem podmiotom zewnętrznym wykonywania czynności na rzecz Banku, ocenę wiarygodności i sytuacji finansowej dostawcy usług, zapewnienie planów awaryjnych Banku, jak i dostawcy (zwłaszcza w obszarze IT), właściwe zabezpieczenie interesów Banku w umowie o powierzenie czynności, wymóg posiadania odpowiedniej polisy ubezpieczeniowej przez insourcera, monitorowanie poprawnego wykonywania umów oraz sytuacji insourcerów łącznie z ich okresową weryfikacją, rejestrację incydentów i strat związanych z realizacją usług przez insourcerów.

45.1 Pomiar i ocena ryzyka operacyjnego

Pomiar ryzyka operacyjnego w Banku ma na celu określenie skali zagrożeń związanych z występowaniem ryzyka operacyjnego przy wykorzystaniu ustalonych miar ryzyka. Pomiar ryzyka operacyjnego obejmuje:

■ ustalenie strategicznych limitów tolerancji na ryzyko operacyjne,

■ obliczanie kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI),

■ obliczanie wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego zgodnie z podejściem BIA (wymóg BIA),

■ testy warunków skrajnych,

■ wyliczanie kapitału wewnętrznego.

Samoocena ryzyka operacyjnego obejmuje identyfikację i ocenę ryzyka operacyjnego dla procesów Banku. Samooceny ryzyka operacyjnego dokonuje się raz w roku dla procesów kluczowych lub raz na 2 lata dla procesów innych niż kluczowe oraz przed wprowadzeniem w życie nowych lub istotnie zmienionych produktów, procesów i aplikacji wykorzystywanych w Banku z wykorzystaniem:

■ zgromadzonych danych o zdarzeniach operacyjnych,

■ wyników inspekcji, postępowań oraz kontroli wewnętrznej funkcjonalnej,

■ KRI.

45.2 Kontrola ryzyka operacyjnego

Celem kontroli ryzyka operacyjnego jest dążenie do utrzymania poziomu ryzyka operacyjnego Banku na ustalonym poziomie.

Kontrola ryzyka operacyjnego obejmuje ustalenie dostosowanych do skali i złożoności działalności Banku limitów dotyczących ryzyka operacyjnego, w szczególności strategicznych limitów tolerancji na ryzyko operacyjne oraz limitów KRI wraz z wartościami progowymi i krytycznymi.

Strategiczne limity tolerancji na ryzyko operacyjne określa Zarząd i zatwierdza Rada Nadzorcza.

45.3 Prognozowanie i monitorowanie ryzyka operacyjnego

Monitorowanie ryzyka operacyjnego ma na celu kontrolę ryzyka operacyjnego oraz diagnozowanie obszarów wymagających działań zarządczych.

Bank regularnie monitoruje w szczególności:

■ stopień wykorzystania strategicznych limitów tolerancji oraz limitów strat na ryzyko operacyjne,

■ skuteczność i terminowość podejmowanych działań w ramach redukcji lub transferu ryzyka operacyjnego,

■ wartości KRI,

■ wyniki samooceny ryzyka operacyjnego,

■ wyniki testów warunków skrajnych,

■ zdarzenia operacyjne i ich skutki.

45.4 Raportowanie ryzyka operacyjnego

Raportowanie informacji dotyczących ryzyka operacyjnego prowadzi się na potrzeby:

■ wewnętrzne Banku, w szczególności: Zarządu oraz Rady Nadzorczej,

■ instytucji nadzorczych,

■ akcjonariuszy i rynku finansowego.

Raportowanie na potrzeby wewnętrzne Banku informacji dotyczących ryzyka operacyjnego prowadzone jest w cyklach kwartalnych. Raporty kwartalne zawierają w szczególności informacje na temat:

■ wyników pomiaru i monitorowania ryzyka operacyjnego,

■ profilu ryzyka operacyjnego Banku wynikającego z procesu identyfikacji i oceny zagrożeń dla produktów, procesów i aplikacji Banku,

■ poziomu ryzyka operacyjnego oraz stosowanych instrumentów zarządzania ryzykiem operacyjnym,

■ działań podjętych celem ograniczenia ryzyka operacyjnego oraz oceny skuteczności podejmowanych działań w celu obniżenia poziomu ryzyka operacyjnego,

■ rekomendacji, decyzji i zaleceń Zarządu.

Raporty kwartalne uwzględniają również informacje na temat ryzyka operacyjnego zidentyfikowanego w ramach czynności zlecanych przez Bank do wykonania podmiotom zewnętrznym, w tym w szczególności do PKO Banku Polskiego SA.

45.5 Działania zarządcze dotyczące ryzyka operacyjnego

Działania zarządcze podejmowane są w przypadku gdy poziom ryzyka operacyjnego dla samooceny ryzyka, KRI lub skorygowany poziom ryzyka operacyjnego w Banku osiągnął stan podwyższony lub wysoki.

W przypadku, gdy poziom ryzyka osiągnął stan podwyższony lub wysoki, Bank stosuje następujące podejścia:

■ redukcja ryzyka – łagodzenie wpływu czynników ryzyka lub skutków jego materializacji,

■ transfer ryzyka – przeniesienie odpowiedzialności za pokrycie ewentualnych strat na podmiot zewnętrzny,

■ unikanie ryzyka – rezygnacja z działalności generującej ryzyko lub wyeliminowanie prawdopodobieństwa wystąpienia czynnika ryzyka.

Proces zarządzania ryzykiem operacyjnym podlega systemowi kontroli wewnętrznej obejmującemu:

■ przegląd strategii i procesu zarządzania ryzykiem operacyjnym,

■ audyt wewnętrzny.

45.6 Poniesione straty operacyjne

W 2020 roku w Banku zostały ujawnione 33 zdarzenia z tytułu ryzyka operacyjnego, które wygenerowały stratę finansową na łączną kwotę netto 13 tys. PLN, natomiast w 2019 roku było to 16 zdarzeń na łączną kwotę netto 486 tys. PLN.

W celu ograniczania strat z tytułu ryzyka operacyjnego w Banku podejmowane są działania zarządcze zarówno mające charakter doraźny, jak i systemowy. Działania doraźne obejmują bezpośrednie reagowanie na identyfikowane ryzyka, niwelowanie nieprawidłowości o charakterze odwracalnym oraz odzyskiwanie utraconych środków.

46. Zarządzanie ryzykiem biznesowym

Ryzyko biznesowe to ryzyko nieosiągnięcia założonych celów finansowych, w tym poniesienia strat, wynikające z niekorzystnych zmian zachodzących w otoczeniu biznesowym, podjęcia niekorzystnych decyzji, nieprawidłowego wprowadzenia podjętych decyzji lub braku podjęcia odpowiednich działań, które miałyby być odpowiedzią na zmiany zachodzące w otoczeniu biznesowym, uwzględniające ryzyko zmian makroekonomicznych (ryzyko pogorszenia sytuacji finansowej Banku w wyniku niekorzystnego wpływu zmiany warunków makroekonomicznych).

Identyfikacja ryzyka biznesowego polega na rozpoznaniu i określeniu czynników zarówno aktualnych, jak i potencjalnych, które wynikają z bieżącej i planowanej działalności Banku i które mogą negatywnie wpływać na sytuację finansową Banku, powstanie lub zmianę wysokości przychodów i kosztów Banku.

Pomiar ryzyka biznesowego ma na celu określenie skali zagrożeń związanych z występowaniem ryzyka biznesowego przy wykorzystaniu ustalonych miar ryzyka.

Celem kontroli ryzyka biznesowego jest dążenie do ograniczenia niekorzystnego wpływu czynników wewnętrznych i zewnętrznych na sytuację finansową Banku. Kontrola ryzyka biznesowego obejmuje określenie dostosowanego do skali działalności Banku dopuszczalnego poziomu ryzyka biznesowego i jego wpływu na funkcjonowanie i sytuację finansową Banku w postaci strategicznego limitu tolerancji.

Celem monitorowania ryzyka biznesowego jest określenie, czy jego poziom, po zastosowaniu mechanizmów kontroli ryzyka, odpowiada poziomowi dopuszczalnemu oraz diagnozowanie konieczności i obszarów wymagających podjęcia działań zarządczych.

Monitorowaniu ryzyka biznesowego podlega w szczególności strategiczny limit tolerancji na ryzyko biznesowe.

Raportowanie ryzyka biznesowego odbywa się w formie raportów, których odbiorcami są Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami, Zarząd i Rada Nadzorcza.

Działania zarządcze polegają w szczególności na:

■ weryfikacji i aktualizacji kwartalnych prognoz finansowych oraz planu finansowego, z uwzględnieniem działań zmierzających do ograniczenia poziomu ryzyka biznesowego zgodnie z przyjętymi limitami,

■ monitorowaniu poziomu strategicznego limitu tolerancji na ryzyko biznesowe.

47. Zarządzanie ryzykiem braku zgodności

W PKO Banku Hipotecznym SA ryzyko braku zgodności rozumiane jest jako ryzyko poniesienia sankcji prawnych, powstania strat finansowych bądź utraty reputacji wskutek niezastosowania się Banku, pracowników Banku lub podmiotów działających w jego imieniu do przepisów prawa, regulacji wewnętrznych oraz przyjętych przez Bank standardów rynkowych.

Celem zarządzania ryzykiem braku zgodności jest:

■ utrwalanie wśród klientów, pracowników, partnerów biznesowych i innych uczestników rynku wizerunku Banku jako instytucji działającej zgodnie z prawem i przyjętymi standardami rynkowymi, godnej zaufania, rzetelnej i uczciwej,

■ przeciwdziałanie występowaniu po stronie Banku strat finansowych lub sankcji prawnych oraz przypadków utraty reputacji, które mogą być konsekwencją naruszenia przepisów prawa, regulacji wewnętrznych oraz przyjętych przez Bank standardów rynkowych.

Identyfikacja i ocena ryzyka braku zgodności przeprowadzana jest na podstawie stosowanej w ramach Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA metodyki identyfikacji i oceny ryzyka braku zgodności.

Identyfikacja ryzyka braku zgodności obejmuje ustalenie potencjalnych przypadków braku zgodności jakie mogą wystąpić w procesach i produktach w podziale na kategorie ryzyka braku zgodności.

Ocena ryzyka braku zgodności następuje przez:

■ ocenę potencjalnej dotkliwości materializacji ryzyka braku zgodności w postaci:

□ strat finansowych, w szczególności kar administracyjnych lub odszkodowań,

□ utraty reputacji,

□ innych sankcji prawnych,

■ oszacowanie prawdopodobieństwa materializacji ryzyka braku zgodności.

Na podstawie wyników oceny ryzyka braku zgodności w poszczególnych kategoriach ryzyka braku zgodności ustalana jest łączna ocena poziomu ryzyka braku zgodności dla danego procesu i związanego z nim produktu.

W ramach kontroli ryzyka braku zgodności Bank zabezpiecza się przed ryzykiem lub je ogranicza, wprowadzając mechanizmy kontroli ryzyka braku zgodności oraz zapewniając ich przestrzeganie.

Monitorowaniem ryzyka braku zgodności obejmuje się:

■ wyniki identyfikacji i oceny ryzyka braku zgodności,

■ przypadki braku zgodności - przyczyny ich wystąpienia i wywołane skutki,

■ działania podejmowane przez Bank w ramach:

□ zarządzania ryzykiem braku zgodności,

□ realizacji zaleceń po audytach wewnętrznych i kontrolach zewnętrznych,

□ dostosowania do nowych przepisów prawa i standardów postępowania,

□ realizacji zaleceń z zakresu zgodności,

■ skuteczność funkcjonowania mechanizmów kontroli związanych z ograniczaniem ryzyka braku zgodności,

■ wyniki testów zgodności.

Raportowanie informacji dotyczących ryzyka braku zgodności odbywa się w cyklach kwartalnych. Odbiorcami raportów są: Zarząd, Rada Nadzorcza oraz Komitet Audytu i Finansów Rady Nadzorczej. Raporty zawierają między innymi informacje na temat:

■ wyników identyfikacji i oceny ryzyka braku zgodności,

■ przypadków materializacji ryzyka braku zgodności w Banku i sektorze finansowym,

■ najważniejszych zmian otoczenia regulacyjnego oraz uwarunkowań wynikających z aktywności zewnętrznych organów nadzoru i kontroli,

■ wyników kontroli zewnętrznych przeprowadzonych w Banku,

■ najważniejszych działań podejmowanych w ramach zarządzania ryzykiem braku zgodności oraz realizacji zaleceń po kontrolach zewnętrznych.

Za proces zarządzania ryzykiem braku zgodności odpowiada Zespół ds. Zgodności. Działalność Zespołu opiera się na rocznym planie zatwierdzanym przez Radę Nadzorczą Banku. Sprawozdanie z realizacji planu oraz informacje uzupełniające i podsumowujące w stosunku do raportów kwartalnych przedstawiane są Zarządowi, Radzie Nadzorczej oraz Komitetowi Audytu i Finansów w cyklach rocznych.

48. Zarządzanie ryzykiem utraty reputacji

Ryzyko utraty reputacji jest rozumiane jako obecne albo potencjalne ryzyko pogorszenia reputacji wśród klientów, kontrahentów, inwestorów, zewnętrznych organów nadzoru i kontroli oraz opinii publicznej, na skutek decyzji biznesowych Banku, zdarzeń operacyjnych, przypadków braku zgodności albo innych zdarzeń, w tym incydentów bezpieczeństwa.

Celem zarządzania ryzykiem utraty reputacji jest ochrona reputacji Banku poprzez przeciwdziałanie występowaniu strat reputacyjnych oraz ograniczanie wpływu zdarzeń wizerunkowych na reputację Banku.

Identyfikacja ryzyka utraty reputacji obejmuje zjawiska obserwowane w procesach wewnętrznych Banku oraz w otoczeniu zewnętrznym, w szczególności:

■ zdarzenia wizerunkowe,

■ czynniki otoczenia biznesowego, tj. informacje ilościowe i jakościowe, obejmujące w szczególności dane opisujące Bank oraz otoczenie zewnętrzne Banku niosące wartość informacyjną o ryzyku utraty reputacji.

W ramach gromadzenia informacji o zdarzeniach wizerunkowych uwzględniany jest każdy zidentyfikowany przekaz informacyjny dotyczący Banku, wpływający na pogorszenie jego reputacji, w postaci:

■ informacji rozpowszechnianych w środkach masowego przekazu,

■ informacji ujawnianych przez Bank, zgodnie z regulacjami wewnętrznymi Banku dotyczącymi zasad polityki informacyjnej Banku, w zakresie kontaktów z inwestorami i klientami,

■ ocen firm audytorskich, instytucji analitycznych oraz zewnętrznych organów nadzoru i kontroli,

■ publicznych protestów i wystąpień.

Ocena istniejącego ryzyka utraty reputacji polega na określeniu wpływu zdarzeń wizerunkowych na reputację Banku, w szczególności przez określenie dotkliwości strat reputacyjnych spowodowanych tymi zdarzeniami. Ocena powstałej straty reputacyjnej uwzględnia wydźwięk, wiarygodność lub opiniotwórczość oraz zasięg ujawnienia zdarzeń wizerunkowych opinii publicznej.

Kontrolowanie ryzyka utraty reputacji obejmuje mechanizmów kontroli ryzyka utraty reputacji, w postaci wewnętrznego limitu tolerancji na ryzyko utraty reputacji oraz limitu pojedynczej straty reputacyjnej.

Monitorowanie ryzyka utraty reputacji polega na regularnej ocenie wykorzystania limitów w stosunku do przyjętych wartości granicznych.

Raportowanie informacji z zakresu ryzyka utraty reputacji odbywa się w formie:

■ półrocznego raportu zarządczego przeznaczonego dla Zarządu Banku,

■ informacji dotyczących bieżących zdarzeń o istotnym wpływie na reputację Banku, w przypadku ich wystąpienia, przedkładanych niezwłocznie Prezesowi Zarządu,

■ informacji przekazywanych w ramach rocznego raportu dotyczącego realizacji makroprocesu zarządzania ryzykiem w Banku przeznaczonego dla Zarządu i Rady Nadzorczej.

Na podstawie określonego poziomu ryzyka utraty reputacji podejmowane są działania zarządcze, które mogą obejmować:

■ analizę przyczyn wystąpienia danego poziomu ryzyka,

■ ocenę skutków zaistnienia takiego poziomu,

■ przygotowanie propozycji działań zarządczych, mających na celu obniżenie poziomu ryzyka utraty reputacji lub uzasadnienie braku konieczności podjęcia tych działań, np. w przypadku wystąpienia incydentalnych zdarzeń o charakterze nadzwyczajnym.

49. Adekwatność kapitałowa i zarządzanie ryzykiem kapitałowym

Adekwatność kapitałowa to proces mający na celu zapewnienie, iż poziom ryzyka, które Bank podejmuje w związku z rozwojem działalności biznesowej, może zostać pokryty posiadanym kapitałem, biorąc pod uwagę określony poziom tolerancji na ryzyko oraz horyzont czasowy. Proces zarządzania adekwatnością kapitałową obejmuje w szczególności przestrzeganie obowiązujących regulacji organów nadzoru, a także określonego w Banku poziomu tolerancji na ryzyko oraz proces planowania kapitałowego, w tym politykę pozyskiwania źródeł kapitału.

Ryzyko kapitałowe to ryzyko niezapewnienia odpowiedniego poziomu i struktury funduszy własnych lub braku możliwości osiągnięcia ich poziomu adekwatnego do ponoszonego przez Bank ryzyka prowadzonej działalności, niezbędnego do pokrycia nieoczekiwanych strat oraz spełniającego wymogi nadzorcze umożliwiające dalsze samodzielne funkcjonowanie Banku. W ramach ryzyka kapitałowego wyróżnia się ryzyko nadmiernej dźwigni finansowej, tj. ryzyko wynikające z podatności na zagrożenia z powodu dźwigni finansowej lub warunkowej dźwigni finansowej, które może wymagać podjęcia niezamierzonych działań korygujących plany biznesowe, w tym awaryjnej sprzedaży aktywów mogącej przynieść straty lub spowodować konieczność korekty wyceny pozostałych aktywów.

Zarządzanie adekwatnością kapitałową obejmuje:

■ Filar I: minimalne wymogi kapitałowe określone w przepisach,

■ Filar II: kapitał wewnętrzny wyznaczony za pomocą modeli własnych Banku, dla rodzajów ryzyka uznanych za istotne.

Celem zarządzania adekwatnością kapitałową jest utrzymywanie, w sposób ciągły, funduszy własnych na poziomie adekwatnym do skali oraz profilu ryzyka działalności Banku, z uwzględnieniem wymogów nadzorczych.

Podstawę prawną procesu oceny adekwatności kapitałowej na 31 grudnia 2020 roku stanowią:

■ Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z 26 czerwca 2013 roku w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (zwane dalej „Rozporządzenie CRR”),

■ Rozporządzenie Pparlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/873 z dnia 24 czerwca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i (UE) 2019/876 w odniesieniu do niektórych dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19,

■ Ustawa z 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe,

■ Ustawa z 5 sierpnia 2015 roku o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym (zwane dalej „Ustawą Makroostrożnościową”),

■ Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 25 maja 2017 roku w sprawie wyższej wagi ryzyka dla ekspozycji zabezpieczonych hipotekami na nieruchomościach.

Proces oceny adekwatności kapitału wewnętrznego jest opisany w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z 26 czerwca 2013 roku w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi zmieniającej Dyrektywę 2002/87/WE i uchylającej dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (dalej zwana „Dyrektywą CRD”). Dyrektywa CRD została zaimplementowana do prawa krajowego w trybie aktualizacji Prawa bankowego.

Proces zarządzania adekwatnością kapitałową Banku obejmuje:

■ określanie oraz realizację pożądanych przez Bank celów kapitałowych,

■ identyfikację i monitorowanie istotnych rodzajów ryzyka,

■ szacowanie kapitału wewnętrznego na pokrycie istotnych rodzajów ryzyka oraz łącznego kapitału wewnętrznego,

■ ustalanie wewnętrznych limitów w obszarze adekwatności kapitałowej,

■ prognozowanie, monitorowanie oraz raportowanie poziomu i struktury kapitału własnego oraz adekwatności kapitałowej,

■ kapitałowe działania awaryjne.

Ryzyko kapitałowe jest klasyfikowane do kategorii ryzyk podlegających monitorowaniu. W 2020 roku, jak i w całym okresie działalności operacyjnej Banku, poziom adekwatności kapitałowej utrzymywał się na bezpiecznym poziomie, powyżej limitów nadzorczych.

Na 31 grudnia 2020 roku łączny współczynnik kapitałowy Banku wyniósł 18,7% (na 31 grudnia 2019 roku 16,6%). Bez uwzględnienia rozwiązań przejściowych wynikających z wdrożenia MSSF 9 oraz związanych z pandemią COVID-19 łączny współczynnik kapitałowy Banku wynosiłyby 18,5% (na 31 grudnia 2019 roku 16,5%). Na 31 grudnia 2020 roku, oraz w trakacie całego 2020 roku wszystkie współczynniki kapitałowe kształtowały się na bazpiecznych poziomach, znacznie powyżej przyjętych w Banku limitów wewnętrznych oraz zewnętrznych wymogów kapitałowych.

49.1 Fundusze własne dla potrzeb adekwatności kapitałowej

Fundusze własne Banku na potrzeby adekwatności kapitałowej zostały wyznaczone zgodnie z przepisami ustawy Prawo bankowe oraz postanowieniami Rozporządzenia CRR wraz z aktami wykonawczymi.

Fundusze własne Banku składają się wyłącznie z funduszy podstawowych Tier I (CET 1). Przy wyznaczeniu funduszy własnych Bank korzysta z przepisów przejściowych wynikających z wdrożenia MSSF 9 oraz związanych z pandemią COVID-19.

FUNDUSZE WŁASNE BANKU	31.12.2020	31.12.2019

Kapitał zakładowy	1 611 300	1 611 300
Kapitał zapasowy	250 733	161 563
Wynik bieżącego okresu	81 530	89 170
Skumulowane inne dochody całkowite - zabezpieczenie przepływów pieniężnych	141 186	134 421
Skumulowane inne dochody całkowite - aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	8 456	3 569
Kapitały własne	2 093 205	2 000 023

Korekty do kapitałów własnych	(159 400)	(179 243)
Wynik bieżącego okresu	(81 530)	(89 170)
Wynik bieżący zaliczony za zgodą KNF	35 475	30 629
Skumulowane inne dochody całkowite - zabezpieczenie przepływów pieniężnych	(141 186)	(134 421)
Wartości niematerialne	(742)	(2 395)
Korekta wartości aktywów wycenianych do wartości godziwej (AVA)	(2 131)	(1 360)
Korekta z tytułu okresu przejściowego, w tym:	30 714	17 474
- w związku z wdrożeniem MSSF 9	17 656	17 474
- w związku z pandemią COVID-19	13 058

Fundusze własne	1 933 805	1 820 780

Na 31 grudnia 2020 roku fundusze własne Banku, kapitał podstawowy Tier I oraz kapitał Tier I bez uwzględnienia rozwiązań z tytułu okresu przejściowego wynosiłyby 1 903 091 tys. PLN, natomiast na 31 grudnia 2019 roku 1 803 306 tys PLN.

49.2 Bufory kapitałowe

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów z 1 września 2017 roku w sprawie bufora ryzyka systemowego (Dz. U. z 2017, poz. 1776) banki były od początku 2020 roku zobowiązane do utrzymywania współczynników kapitałowych w wysokości:

■ łączny współczynnik kapitałowy (TCR) = 8% + add-on + wymóg połączonego bufora,

■ współczynnik kapitału Tier I (T1) = 6% + 75%*add-on + wymóg połączonego bufora,

■ współczynnik kapitału podstawowego Tier I (CET1) = 4,5% + 56%*add-on + wymóg połączonego bufora,

gdzie add-on rozumiany jest jako wymóg wynikający z art. 138 ust. 1 pkt. 2a ustawy Prawo bankowe, a wymóg połączonego bufora stanowi sumę obowiązujących buforów, tj.:

■ bufora zabezpieczającego w wysokości 2,5%,

■ bufora antycyklicznego w wysokości 0% dla ekspozycji kredytowych na terytorium RP,

■ bufora innej instytucji o znaczeniu systemowym określanego w drodze indywidualnej decyzji KNF,

■ bufora ryzyka systemowego w wysokości 3%.

19 marca 2020 roku Minister Finansów podpisał rozporządzenie dotyczące rozwiązania bufora ryzyka systemowego, którego wysokość wynosiła 3%, obniżając wymóg regulacyjny dotyczący współczynnika kapitału podstawowego Tier 1 (CET1) oraz łącznego współczynnika kapitałowego (TCR) do poziomu 10,5%.

PKO Bank Hipoteczny SA nie został przez KNF uznany za inną instytucję o znaczeniu systemowym, w związku z czym nie ma obowiązku utrzymywania dodatkowych wymogów kapitałowych z tego tytułu.

Bank nie jest również zobowiązany do utrzymywania wymogów wynikających z art. 138 ust. 1 pkt. 2a ustawy Prawo bankowe (add-on).

49.3 Dźwignia finansowa

Ryzyko nadmiernej dźwigni finansowej definiowane jest jako ryzyko wynikające z podatności na zagrożenia z powodu dźwigni finansowej lub warunkowej dźwigni finansowej, które może wymagać podjęcia niezamierzonych działań korygujących plany biznesowe, w tym awaryjnej sprzedaży aktywów mogącej przynieść straty lub spowodować konieczność korekty wyceny pozostałych aktywów.

Dźwignia finansowa definiowana jest jako względna – w stosunku do funduszy własnych Banku – wielkość posiadanych przez Bank aktywów, zobowiązań warunkowych dotyczących płatności lub dostawy lub dostarczenia zabezpieczenia, z uwzględnieniem zobowiązań z tytułu otrzymanych środków finansowych, zaciągniętych zobowiązań, umów dotyczących instrumentów pochodnych lub umów z udzielonym przyrzeczeniem odkupu, lecz z wyjątkiem zobowiązań, które można wyegzekwować wyłącznie w przypadku likwidacji Banku.

Bank kalkuluje poziom dźwigni finansowej zgodnie z Rozporządzeniem CRR.

Poziom wskaźnika dźwigni finansowej podlega monitorowaniu w cyklach miesięcznych, przy czym Bank za bezpieczny i niewymagający podejmowania dodatkowych działań uznaje poziom wskaźnika powyżej 5%.

DŹWIGNIA FINANSOWA	31.12.2020	31.12.2019

Współczynnik dźwigni finansowej (LR)	7,4%	6,7%

Współczynnik dźwigni finansowej kształtował się na 31 grudnia 2020 roku oraz na 31 grudnia 2019 roku powyżej poziomu 3% wynikającego z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/876 z 20 maja 2019 roku, który zacznie obowiązywać od 28 czerwca 2021 roku.

Na 31 grudnia 2020 roku wskaźnik dźwigni bez uwzględnienia rozwiązań przejściowych wynikających z wdrożenia MSSF 9 oraz związanych z pandemią COVID-19 wynosiłyby 7,3%, natomiast na 31 grudnia 2019 roku 6,6%.

49.4 Wymogi w zakresie funduszy własnych (Filar I)

Zgodnie z Rozporządzeniem CRR Bank wylicza wymogi w zakresie funduszy własnych dla następujących rodzajów ryzyka:

■ z tytułu ryzyka kredytowego – metodą standardową,

■ z tytułu ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej (CVA) – metodą standardową,

■ z tytułu ryzyka rozliczenia i dostawy – metodą standardową,

■ z tytułu ryzyka operacyjnego – metoda wskaźnika bazowego (BIA),

■ z tytułu ryzyka rynkowego (tylko walutowe) – metodami podstawowymi.

Na 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej, rozliczenia i dostawy oraz rynkowego były zerowe, zatem na łączny wymóg w zakresie funduszy własnych składały się wymogi z tytułu ryzyka kredytowego oraz operacyjnego.

WYMOGI W ZAKRESIE FUNDUSZY WŁASNYCH	31.12.2020	31.12.2019

Ryzyko kredytowe	790 074	854 550
Ryzyko operacyjne	35 171	22 695
Łączny wymóg w zakresie funduszy własnych	825 245	877 245
Współczynnik kapitału podstawowego Tier 1 (CET1)	18,7%	16,6%
Współczynnik kapitału Tier 1 (T1)	18,7%	16,6%

Łączny współczynnik kapitałowy (TCR)	18,7%	16,6%

ZDARZENIA NASTĘPUJĄCE PO DNIU KOŃCZĄCYM OKRES SPRAWOZDAWCZY

50. Zdarzenia następujące po dniu kończącym okres sprawozdawczy

Od 1 stycznia 2021 roku Bank stosuje nową definicję default zgodną z Wytycznymi EBA/GL/2016/07 z 18 stycznia 2017 roku dotyczącymi stosowania definicji niewykonania zobowiązania, określonej w art. 178 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 przy zastosowaniu progów istotności zgodnych z Rozporządzeniem Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 3 października 2019 roku w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego. Bank oszacował wpływ zastosowania nowej definicji default, który wskazuje, że według stanu na 31 grudnia 2020 roku portfel kredytów z utratą wartości zwiększyłby się o 15 398 tys. PLN, natomiast wpływ na wynik z tytułu odpisów i łączny współczynnik kapitałowy byłby niematerialny.

Podpisy wszystkich Członków Zarządu Banku

11.02.2021 r.

Paulina Strugała

Prezes Zarządu

podpisano kwalifikowanym

podpisem elektronicznym

......................................................

(podpis)

11.02.2021 r.

Daniel Goska

Wiceprezes Zarządu

podpisano kwalifikowanym

podpisem elektronicznym

......................................................

(podpis)

11.02.2021 r.

Piotr Kochanek

Wiceprezes Zarządu

podpisano kwalifikowanym

podpisem elektronicznym

......................................................

(podpis)

Podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych

11.02.2021 r.

Tomasz Rynkowski

Dyrektor, Główny Księgowy Banku

podpisano kwalifikowanym

podpisem elektronicznym

.....................................

(podpis)

PKO Font library: AĄBCĆDEĘFGHIJKLŁMNŃOÓPQRSŚTUWXYZŻŹ