MOL i Slovnaft złożyły skargę do KE, oskarżają JANAF o nadużycie pozycji monopolistycznej

Jak podano, 27 stycznia 2026 r. dostawy ropy naftowej do Węgier i Słowacji rurociągiem "Przyjaźń" zostały przerwane. Od tego czasu rurociąg pozostaje nieczynny, co znacząco zwiększyło zależność rafinerii w śródlądowych krajach Europy Środkowo-Wschodniej od rurociągu Adria jako jedynej realnej trasy dostaw.

"JANAF posiada monopol na dostawy ropy do rafinerii na Węgrzech i Słowacji drogą morską. Pomimo że w takich przypadkach dostarczanie do tych dwóch krajów rosyjskiej ropy transportowanej drogą morską jest dozwolone i w pełni zgodne z sankcjami UE i USA (w tym regulacjami OFAC), JANAF opóźnia akceptację takich dostaw, powołując się na konieczność przeprowadzenia dodatkowych analiz prawnych – mimo że to Grupa MOL posiada prawo i odpowiedzialność za zakup ropy naftowej" - napisano w komunikacie.

MOL podkreśla, że dzieje się tak pomimo faktu, iż zgodnie z sankcjami UE Węgry i Słowacja mogą również nabywać niesankcjonowaną rosyjską ropę transportowaną drogą morską, jeśli rurociąg "Przyjaźń" nie funkcjonuje. Stanowisko to zostało potwierdzone przez władze Węgier i Słowacji, a odpowiedni zapis znajduje się również w treści obowiązujących unijnych regulacji sankcyjnych.

Od momentu wstrzymania pracy rurociągu "Przyjaźń" Grupa MOL kilkakrotnie zwracała się do JANAF o potwierdzenie, że spółka przyjmie transporty ropy pochodzenia rosyjskiego dostarczane drogą morską, które zostały legalnie zaimportowane zgodnie z zasadami sankcji UE i USA.

"Do tej pory nie doszło do takiego potwierdzenia. Postępowanie JANAF jest uznawane za odmowę dostaw oraz odmowę dostępu do infrastruktury. Zamiast zapewnić dostęp na uczciwych, przejrzystych i niedyskryminujących warunkach, JANAF wykorzystuje kontrolę nad kluczową infrastrukturą, aby ograniczać dostęp. Tym samym pogłębia i tak już poważną niepewność dostaw wynikającą z trwających konfliktów zbrojnych" - napisano.

Jak podano w komunikacie, prawo konkurencji UE jasno wskazuje, że przedsiębiorstwo posiadające monopol na infrastrukturę energetyczną zajmuje pozycję dominującą. Kontrola nad taką infrastrukturą pozwala operatorowi działać niezależnie od konsumentów i konkurentów, w tym poprzez utrzymywanie cen trwale powyżej poziomu rynkowego lub odmawianie dostępu. Zdaniem MOL i Slovnaft zachowanie JANAF wpisuje się w te praktyki i stanowi nadużycie pozycji dominującej.

"MOL wzywa zatem Komisję Europejską do zakończenia naruszeń ze strony JANAF w trybie przyspieszonym oraz umożliwienia spółkom MOL i Slovnaft dostępu do kluczowej infrastruktury. Interwencja Komisji Europejskiej położyłaby również kres nieuzasadnionemu ograniczaniu dostępu do niezbędnej infrastruktury, które szkodzi konsumentom i interesowi publicznemu w kilku krajach Europy Środkowej, ponieważ zagraża bezpieczeństwu dostaw energii w wrażliwym regionie Europy Środkowo-Wschodniej" - napisano w komunikacie.

Jak podano, JANAF poniesie odpowiedzialność prawną i finansową za wszelkie szkody wynikające z opóźnionego potwierdzenia. MOL zastrzega sobie prawo do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec JANAF.

"W piśmie skierowanym do Komisji Europejskiej spółki MOL i Slovnaft ponownie zwracają również uwagę na nieuczciwe praktyki cenowe JANAF. Chorwacka spółka od 2022 r. pobiera za transport ropy opłaty trzykrotnie lub czterokrotnie wyższe od uczciwej ceny rynkowej i nie wykazuje realnej gotowości do zmiany tej praktyki. W związku z tym MOL i Slovnaft składają kolejne zgłoszenie dotyczące nadużywania pozycji przez JANAF w zakresie polityki cenowej oraz praktyk negocjacyjnych" - wskazano.

W osobnym komunikacie MOL podał, że obecnie JANAF pobiera opłaty tranzytowe ponad trzykrotnie wyższe niż operator rurociągu TAL, który rozpoczyna się w pobliskim porcie w Trieście i biegnie przez Niemcy do Wiednia.

"Stawki chorwackie są również ponad półtora raza wyższe niż opłaty obowiązujące na odcinku ukraińskim – mimo że Ukraina znajduje się w stanie wojny, co stwarza nadzwyczajne wyzwania dla infrastruktury energetycznej tego kraju. Takie okoliczności nie występują w przypadku JANAF" - napisał MOL.

Grupa MOL to zintegrowany koncern działający w sektorach naftowym, gazowym, petrochemicznym i detalicznym, z siedzibą w Budapeszcie na Węgrzech. Grupa prowadzi trzy rafinerie i dwa zakłady petrochemiczne w ramach zintegrowanego łańcucha dostaw na Węgrzech, Słowacji i w Chorwacji oraz sieć blisko 2400 stacji paliw w 10 krajach Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej. (PAP Biznes)

tom/ osz/