Orzeczenia TSUE będą sprzyjały dalszemu wzrostowi zainteresowania ugodami - ZBP, mBank, PKO BP (opinia)
W czwartkowych orzeczeniach TSUE stwierdził jednoznacznie, że klient musi zwrócić otrzymany kapitał, co zwiększa przejrzystość i ogranicza niepewność prawną wokół kredytów CHF oraz może stanowić dodatkowy impuls do zawierania ugód - ocenili przedstawiciele sektora bankowego.
"TSUE nie podważył fundamentalnych zasad porządku prawnego. Banki zachowują prawo do odzyskania wypłaconego kapitału jako podstawowy element równowagi stron stosunku prawnego i mają prawo dochodzić roszczeń w sądzie poprzez składanie tzw. kontrpozwów" - powiedział cytowany w komunikacie prezes Związku Banków Polskich (ZBP) Tadeusz Białek po trzech wyrokach dotyczących przedawnienia roszczeń.
Związek podał, że po tych rozstrzygnięciach można mówić o zasadniczym uporządkowaniu sporów wokół przedawnienia. Powinno to przełożyć się na większą stabilność orzecznictwa krajowego, ograniczenie sporów dotyczących samego mechanizmu przedawnienia oraz wzrost przewidywalności rozstrzygnięć w sprawach dotyczących rozliczeń po unieważnieniu umów kredytowych.
"Przewidujemy również, że taki kierunek orzeczniczy będzie sprzyjał dalszemu wzrostowi zainteresowania ugodami jako racjonalnym i przewidywalnym sposobem zakończenia sporu" - napisano w komunikacie.
mBank ocenił w swoim komunikacie po wyrokach TSUE, że szanse na skuteczne podniesienie przez konsumenta zarzutu przedawnienia roszczenia banku są praktycznie zerowe.
"Rozstrzygnięcia te mają istotne znaczenie nie tylko dla sektora bankowego, ale także dla pewności obrotu i przewidywalności rozliczeń po unieważnieniu umów kredytowych. Potwierdzają, że skutki nieważności powinny być rozliczane w sposób uwzględniający prawa obu stron, bez tworzenia nieuzasadnionej przewagi procesowej po którejkolwiek z nich" - powiedział cytowany w komunikacie Marcin Wojtachnio, dyrektor departamentu kredytów spornych w mBanku.
PKO Bank Polski ocenił w komunikacie, że głównym efektem rozstrzygnięcia jest zwiększenie przejrzystości zasad rozliczeń oraz usunięcie niepewności, co do interpretacji przepisów prawa. Wyrok potwierdza fundamentalną zasadę – system prawny powinien być oparty na równowadze, przewidywalności i uczciwości wobec wszystkich stron postępowania.
"Wyrok TSUE jasno potwierdza, że ochrona konsumenta nie wyklucza elementarnej zasady równowagi stron – skoro umowa upada, każda ze stron powinna odzyskać to, co świadczyła. Trybunał wzmacnia tym samym przewidywalność prawa, dopuszczając uwzględnienie roszczeń banków także w szczególnych przypadkach przedawnienia, gdy przemawiają za tym względy słuszności. Takim przypadkiem może być zmiana linii orzeczniczej" - powiedział cytowany w komunikacie Piotr Haiduk, adwokat z kancelarii Romanowski i Wspólnicy, która reprezentuje PKO Bank Polski przed TSUE.
PKO BP podał, że kluczowym elementem rozstrzygnięcia jest podkreślenie zasady proporcjonalności i słuszności. W praktyce oznacza to potwierdzenie, że w razie unieważnienia umowy, każda ze stron musi rozliczyć się z tego, co dostała od drugiej strony; tym samym konsument odzyskuje to co spłacił na rzecz banku, a bank otrzymuje zwrot udostępnionego kapitału.
Jak podał ZBP, w sprawie C-752/24 (Jangielak) Trybunał potwierdził, że prawo UE nie stoi na przeszkodzie takiemu podejściu, zgodnie z którym bank może skutecznie dochodzić zwrotu kapitału także wtedy, gdy wystąpił z pozwem jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy o nieważność umowy.
W sprawie C-901/24 (Falucka) Trybunał potwierdził, że oświadczenie konsumenta o świadomości skutków nieważności umowy może mieć znaczenie dla oceny biegu przedawnienia roszczenia banku.
Z kolei w sprawie C-753/24 (Rzepacz) Trybunał uznał, że prawo UE nie wyklucza krajowych rozwiązań pozwalających sądowi – w wyjątkowych sytuacjach – pominąć przedawnienie roszczenia banku, jeżeli przemawiają za tym względy słuszności. (PAP Biznes)
tom/ ana/
