TYGODNIOWY PRZEGLĄD Z REGIONU: Polityka i Gospodarka, 5-9 stycznia

TEMAT TYGODNIA: BUŁGARIA W STREFIE EURO

* Przyjęcie euro przez Bułgarię - jako 21. członka strefy euro - poprzedziło złożenie przez premiera Rosena Żelazkowa rezygnacji z piastowanego urzędu 11 grudnia. Była to odpowiedź na masowe protesty społeczne, których celem był sprzeciw wobec propozycji budżetowych na 2026 r. Dwie znaczące partie, w tym GERB Żelazkowa, zażądały wcześniejszych wyborów.

Jednak, jak ocenił Fitch Ratings, zmiany polityczne nie wpłynęły na przyjęcie przez Bułgarię euro 1 stycznia 2026 r., co znajduje odzwierciedlenie w ratingu suwerennym kraju na poziomie „BBB+” ze stabilną perspektywą. Agencja zwróciła jednocześnie uwagę, że dymisja rządu Bułgarii pokazuje, jak ogromne są wyzwania związane z wdrażaniem reform strukturalnych, w tym dostosowań fiskalnych. (źródło: Fitch Ratings)

* Komisja Ochrony Konsumentów (CPC) nie otrzymała żadnych zgłoszeń dotyczących poważnych naruszeń po wprowadzeniu euro w Bułgarii. "Otrzymaliśmy kilka pojedynczych zgłoszeń, głównie dotyczących odmowy przyjęcia płatności w euro lub odmowy przyjęcia płatności w lewach" - powiedział pełniący obowiązki przewodniczącego CPC Aleksander Kołiaczew w telewizji BNT. (źródło: Sophia Globe 02.01)

* Pierwsze dni po wprowadzeniu euro mijają bez znacznych szoków w sektorze supermarketów – ocenił Nikolay Valkanov, dyrektor wykonawczy Association for Modern Trade, organizacji reprezentującej większość dużych sprzedawców detalicznych w kraju, w rozmowie z Nova Televizia. (źródło: Sofia Globe, 03.01)

* Związek "Active Consumers" odnotował serię skarg od klientów. Jako przykład wskazano, że np. cena bochenka chleba "Franzella Simid" w jednej z głównych sieci handlowych wzrosła z 0,89 lewy (ok. 0,46 euro) 31 grudnia do 1,19 lewy (ok. 0,61 euro) 2 stycznia. (źródło: Novinite, 04.01)

* Bułgarski bank centralny BNB podjął działania w reakcji na doniesienia o tym, że banki komercyjne nakładają nielegalne opłaty za wymianę lewów na euro. Według informacji mediów, niektóre banki nakładały opłatę w wysokości 15 lewów na osoby, które chciały dokonać wymiany walut, a nie były ich klientami. Jednocześnie obniżały limit takich transakcji, oficjalnie ustalony na 30.000 lewów. (źródło: Novinite, 06.01)

* Bułgarskie władze przeprowadziły 800 inspekcji pod kątem nieuzasadnionych podwyżek cen po przyjęciu przez kraj euro, uruchomiły 70 spraw karnych i wydały 27 dekretów w sprawach przestępstw karnych, poinformował Vladimir Ivanov, szef Centrum ds. Koordynacji Euro, w rozmowie z Nova TV. (źródło: Nova TV, 07.01)

* Ministerstwo Finansów "kategorycznie" sprzeciwia się próbom wprowadzenia w błąd opinii publicznej dla celów politycznych i podtrzymuje, że lewy pozostaną w obrocie tylko do końca stycznia 2026 r. Resort odpowiedział w ten sposób na doniesienia o planach zmian prawnych w celu przedłużenia okresu przejściowego. (MinFin, 07.01)

* 7 stycznia emeryci otrzymali pierwsze wypłaty w euro. Dla tych, którzy mają rachunki w bankach, proces przebiegł bez zakłóceń, lecz w urzędach pocztowych, gdzie świadczenia wypłacane są gotówką, utworzyły się duże kolejki. Urzędów i wychodzących z pieniędzmi ludzi pilnowała policja. (źródło: PAP, 08.01.2026)

INFORMACJE REGIONALNE

* Kandydatury na miejsce wiceprezesa Europejskiego Banku Centralnego (EBC) Luisa de Guindosa, którego kadencja kończy się w maju, przygotowują państwa członkowskie strefy euro z Europy Wschodniej: Estonia, Łotwa i Chorwacja. Litwa zgłosiła na to stanowisko kandydaturę byłego ministra finansów Rimantasa Sadziusa. (źródło: Bloomberg, 05.01, BNS, 06.01)

* Erste Group spodziewa się, że wzrost PKB w regionie CEE przyspieszy w 2026 r. w stosunku do ub.r. Najwyższy będzie w Polsce, gdzie przekroczy 3 proc. W pozostałych krajach zmieści się w przedziale 2-3 proc., z wyjątkiem Słowacji - tu prognozowany wzrost to 1,3 proc. Najmocniejsze odbicie spodziewane jest na Węgrzech, które - w opinii banku - odnotują blisko 2 proc. wzrostu w 2026 r. po kilku latach spadku PKB lub stagnacji. Jednocześnie analitycy oczekują dalszej dezinflacji. Średnioroczna inflacja wyniesie - według ich prognoz - 2,0-3,5 proc. we wszystkich krajach z wyjątkiem Rumunii, gdzie prognozowany wynik to 6,5 proc. ze względu na utrzymujące się skutki konsolidacji fiskalnej i podwyżek podatków. W ocenie Erste, malejąca inflacja wspiera scenariusz luzowania polityki pieniężnej w regionie, z wyłączeniem Czech, gdzie spodziewane jest utrzymanie stóp procentowych na obecnym poziomie. (źródło: Erste, 07.01)

* Wskaźnik nastrojów w gospodarce (Economic Sentiment Indicator - ESI) dla krajów regionu CEE sugeruje, że wzrost PKB utrzymał się na poziomie ok. 2,5 proc. rod do roku w grudniu, oceniają analitycy Capital Economics. Według nich, wzrost PKB regionu będzie wyższy w 2026 r. Nastroje poprawiły się w sześciu z dziesięciu krajów regionu obserwowanych przez Capital Economics, przy czym jeden z najdynamiczniejszych wzrostów odnotowały Węgry, dodali analitycy. (źródło: Komisja Europejska, Capital Economics, 08.01)

* Największe wzrosty produkcji przemysłowej spośród państw UE odnotowały w listopadzie Bułgaria (+13,8 proc. rod do roku), Rumunia (+4,9 proc. rdr) i Estonia (+3,2 proc.). Spośród państw regionu wzrosty odnotowały także: Chorwacja (+2,9 proc.), Litwa (+0,2 proc.), Łotwa (+1,4 proc.), Słowenia (+1,3 proc.) i Słowacja (+0,8 proc.). W Grecji odnotowano wzrost o 0,9 proc., a Cypr - brak zmian w ujęciu rocznym. Spadki odnotowały: Czechy (-1,3 proc.), Polska (-2,0 proc.) i Węgry (-1,7 proc.). (źródło: Eurostat, 08.01)

* Najniższy poziom sezonowo wyrównanej stopy bezrobocia spośród krajów UE odnotowały w listopadzie Czechy i Polska, gdzie wskaźnik ten wyniósł po 3,2 proc. Wskaźnik ten wyniósł w Bułgarii - 3,5 proc., w Estonii - 6,9 proc., w Grecji - 8,2 proc., w Chorwacji - 4,6 proc. na Cyprze - 4,3 proc., na Litwie - 7,1 proc., na Łotwie - 7,1 proc., w Rumunii - 6,0 proc., na Słowacji - 5,6 proc., w Słowenii - 5,0 proc., na Węgrzech - 4,4 proc. (źródło: Eurostat, 08.01)

* Premierzy Czech i Słowacji, Andrej Babisz i Robert Fico, chcą wznowić współpracę w ramach Grupy Wyszehradzkiej (V4) i zamierzają przekonać do tego premiera Donalda Tuska. Babisz ujawnił w czwartek, że rozmawiał na ten temat z Tuskiem podczas niedawnych spotkań wielostronnych w Brukseli i Paryżu. Zgodnie z wieloletnią tradycją, nowy czeski premier złożył w czwartek pierwszą wizytę dwustronną na Słowacji, z którą Czechy przez dziesięciolecia tworzyły wspólne państwo. (źródło: PAP, 09.01)

WĘGRY

* Premier Wiktor Orban, zapytany, czy planuje przekształcić Węgry w kraj, w którym największą władzą dysponuje prezydent, odpowiedział, że chce zachować obecny system. Media wskazują, że na Węgrzech politykiem o największych prerogatywach jest premier. Orban powiedział, że tak pozostanie po wyborach planowanych na 2026 rok. Premier zaprzeczył, by Węgry planowały wyjść z Unii Europejskiej. (Daily News Hungary, 05.01)

* Eksport spadł o 1,8 proc. (liczony w euro) rok do roku i wyniósł 12,4 mld euro (4.780 mld HUF) w listopadzie 2025 r., zaś import w tym okresie wzrósł o 4,4 proc. do 12,6 mld euro (4.826 mld HUF). Według danych wyrównanych sezonowo, eksport zmniejszył się o 5,9 proc., a import wzrósł o 6,8 proc. Eksport do krajów unijnych spadł o 8,4 proc., a import nie zmienił się w ujęciu rocznym. W przypadku krajów pozaunijnych było to odpowiednio: -6,4 proc. i +12 proc. (źródło: KSH, 07.01)

* Węgry sprzedały euroobligacje o wartości 3 mld euro. Inwestorzy objęli papiery zapadalne w 2033 r. o wartości 2 mld euro (przy rentowności 4,293 proc. i kuponie 4,25 proc.) oraz papiery zapadające w 2038 r. o wartości 1 mld euro (przy rentowności 4,928 proc. i kuponie 4,875 proc.). (źródło: Bloomberg, Reuters, 08.01)

* Deficyt general government Węgier wyniósł 5.738,7 mld HUF na koniec 2025 r. i był zgodny z planem. Deficyt budżetu centralnego wyniósł 5.500,1 mld HUF. (źródło: MTI, 08.01)

* Sprzedaż detaliczna wyrównana sezonowo wzrosła o 2,5 proc. rok do roku i zwiększyła się o 0,1 proc. w ujęciu miesięcznym w listopadzie. W okresie styczeń-listopad odnotowano wzrost o 2,8 proc. rdr. Analitycy Erste Group ocenili, że dane te - wraz z danymi o turystyce za listopad - potwierdzają poprawę w czwartym kwartale, w szczególności w zakresie konsumpcji. Wydatki gospodarstw domowych bazują przede wszystkim na wzroście płacy realnej. (źródło: KSH, Erste, 09.01)

CZECHY

* Realne dochody gospodarstw domowych zwiększyły się o 0,3 proc. rdr w trzecim kwartale 2025 r., przy wzroście konsumpcji na osobę o 2,8 proc. "Trend obniżania się stopy oszczędności do standardowych poziomów sprzed lat kryzysu był więc kontynuowany" – skomentował dyrektor Departamentu Rachunków Narodowych urzędu statystycznego Vladimír Kermiet. (źródło: CZSO 02.01)

* Inflacja konsumencka w grudniu wyniosła - według wstępnych danych (flash) - 2,1 proc. rdr. W ujęciu miesięcznym ceny spadły o 0,3 proc. Oczekiwania analityków ankietowanych przez agencję Bloomberg wynosiły odpowiednio: +2,0 proc. do +2,6 proc. oraz -0,3 proc. do +0,1 proc. Według analityków Erste Group, inflacja na początku roku utrzyma się w okolicach celu banku centralnego, wynoszącego 2 proc. W ich ocenie, ceny żywności będą ją podwyższać, zaś ceny energii i paliw - obniżać; z kolei wycofanie przez nowy rząd opłaty OZE od 1 stycznia 2026 r. oznacza obniżkę inflacji o ok. 0,2 pkt proc. w całym roku. Bazowy scenariusz Erste na 2026 r. zakłada brak zmian stóp procentowych. (źródło: CSU, Erste, 07.01)

* Ministerstwo Finansów szacuje, że emisje brutto obligacji skarbowych nominowanych w koronach wyniosą 400-500 mld CZK w 2026 r., wynika ze strategii zarządzania długiem resortu. Wartość emisji obligacji o zapadalności do 10 lat ma nie przekroczyć 400 mld CZK, zaś papierów o dłuższym terminie zapadalności - 250 mld CZK. (źródło: MF, 06.01)

* Stopa bezrobocia wyrównana sezonowo według BAEL wyniosła w listopadzie 2025 r. 3,3 proc., co oznacza wzrost o 0,5 pkt proc. rok do roku – podał urząd statystyczny CSU. Proporcja osób zatrudnionych w wieku 15-64 lata w stosunku do całej populacji wynosiła 75,3 proc, co oznacza spadek o 0,03 pkt proc. rdr. (źródło: CSU, 08.01)

* Po dwóch latach zysków CNB odnotował stratę w wysokości prawie 73 mld CZK za rok 2025. Wynikało to głównie z aprecjacji korony czeskiej w stosunku do głównych walut rezerwowych, w szczególności USD (o 14,8 proc.). Jednak zwrot z rezerw międzynarodowych był najwyższy w historii i przekroczył ćwierć biliona koron. Bez wpływu kursu walutowego bank centralny osiągnąłby zysk w wysokości około 150 mld CZK. (źródło: CNB, 09.01)

TURCJA

* Inflacja konsumencka wyniosła 30,89 proc. rdr w grudniu 2025 wobec 44,38 proc. rok wcześniej i w porównaniu do 64,77 proc. w grudniu 2023 r. Ostatnia prognoza banku centralnego zakładała 31-33 proc. inflacji. Wzrost w grudniu 2025 r. w trzech głównych grupach wydatków o największej wadze wyniósł: 28,31 proc. w przypadku żywności i napojów bezalkoholowych, 28,44 proc. w przypadku transportu oraz 49,45 proc. w przypadku mieszkalnictwa. Wkład tych głównych grup w roczną zmianę wyniósł odpowiednio: 7,07 pkt proc., 4,36 pkt proc. i 7,52 pkt proc. Rząd oczekuje spadku inflacji poniżej 20 proc. w 2026 r. Cel banku centralnego na ten rok to 16 proc, z dopuszczalnym pasmem od 13 do 19 proc. (źródło: TurkStat, Daily Sabah, 05.01)

* Eksport wzrósł o 4,5 proc. rdr i wyniósł 273,4 mld USD w 2025 r., podczas gdy import wzrósł o 6,3 proc. do 365,5 mld USD – wynika ze wstępnych danych Ministerstwa Handlu. W grudniu 2025 r. największą część eksportu skierowano do Niemiec (1,76 mld USD wobec 26,4 mld USD ogółem), zaś najwięcej importu pochodziło z Chin (4,64 mld USD wobec 35,8 mld USD ogółem). Prezydent Recep Tayyip Erdogan poinformował, że eksport sektora obronnego w 2025 r. miał wartość 9,87 mld USD. (źródło: Bloomberg, 03.01)

* Turcja sprzedała euroobligacje o wartości 3,5 mld USD, przy ponad trzykrotnej nadsubskrypcji. Inwestorzy objęli papiery zapadalne w 2033 r. o wartości 2 mld USD (przy rentowności 6,35 proc. i kuponie 6,3 proc.) oraz papiery zapadające w 2038 r. o wartości 1,5 mld USD (przy rentowności 6,9 proc. i kuponie 6,875 proc.). (źródło: MSiF, 08.01)

GRECJA

* Stopa bezrobocia wyrównana sezonowo według BAEL wyniosła w listopadzie 2025 r. 8,2 proc. wobec 9,7 proc. (po rewizji) w listopadzie 2024 r. i w porównaniu do 8,6 proc. w październiku 2025 r. Liczba pracujących wyniosła 4.406.148 (wzrost o 2,8 proc. r/r i o 0,9 proc. mdm), zaś bezrobotnych sięgnęła 395.436 (spadek o 13,6 proc. rdr i o 3,4 proc. mdm). (źródło: ELSTAT, 02.01)

RUMUNIA

* Wskaźnik S&P Global Romania Manufacturing PMI wzrósł do 48,9 pkt w grudniu 2025 r. z 47,2 pkt w listopadzie, osiągający najwyższy poziom od trzech miesięcy. Spadki w zakresie nowych zamówień i poziomu produkcji były naj niższe również od trzech miesięcy; odnotowano umiarkowane redukcje zatrudnienia i aktywności zakupowej. (źródło: S&P Global, 05.01)

* Reforma administracji publicznej zostanie uchwalona w ciągu dwóch tygodni - zapowiedział premier Ilie Bolojan. Rząd zatwierdzi budżet na 2026 r. w lutym, po rozpoczęciu rozmów w przyszłym tygodniu (od 12 stycznia), dodał w wywiadzie dla Digi24. (źródło: Romania Insider, 08.01)

* Wzrost PKB - według ostatecznych danych - wyniósł w trzecim kwartale 2025 roku 1,7 proc. rok do roku w ujęciu niewyrównanym sezonowo. Wzrost wyrównany sezonowo sięgnął 1,5 proc. rdr., zaś w ujęciu kwartalnym odnotowano spadek o 0,2 proc. Narastająco po trzech kwartałach PKB zwiększył się odpowiednio o 0,9 proc. i o 1,5 proc. (źródło: KSH, 09.01)

* Sprzedaż detaliczna wyrównana sezonowo spadła o 4,0 proc. rok do roku i zwiększyła się o 0,1 proc. w ujęciu miesięcznym w listopadzie. Analitycy Erste wskazali, że dane okazały się nieco słabsze od ich oczekiwań; na cały 2025 r. prognozują wzrost sprzedaży detalicznej o 0,8 proc. wobec wzrostu o 8,6 proc. w 2024 r. (źródło: KSH, Erste, 09.01)

SŁOWENIA

* Słowenia uplasowała na rynkach międzynarodowych 10-letnie obligacje benchmarkowe nominowane w euro. Oferta miała następujące parametry transakcyjne: obligacje RegS o wartości 1,75 mld euro z kuponem w wysokości 3,275 proc. Według planów finansowych rządu, Słowenia może zadłużyć się w 2026 r. w łącznej kwocie 5,251 mld euro na cele budżetowe, przy czym głównym instrumentem będą obligacje skarbowe. (źródło: MinFin 05.01)

* Deficyt budżetowy w 2025 roku był niższy od planowanego, pomimo dodatkowych wydatków, np. premie świąteczne - poinformował minister finansów Klemen Bostjancic. Deficyt wyniósł 2,4 proc. PKB zamiast planowanych 2,6 proc. PKB, dodał minister. Podkreślił, że jest to wzrost w stosunku do deficytu za 2024 r., kiedy wyniósł 1,2 proc. w relacji do PKB. (źródło: STA, 06.01)

* Inflacja konsumencka wyniosła w grudniu 2025 r. 4,1 proc., zaś w ujęciu miesięcznym odnotowano spadek o 0,4 proc. Według opublikowanych przez Eurostat danych o inflacji HICP (flash), wskaźnik ten wyniósł odpowiednio: +2,6 proc. (wobec 2,4 proc w listopadzie) i +0,1 proc. (źródło: Statistics Estonia, Eurostat, 07.01)

* Prezydent Natasa Pirc Musar zaproponowała na stanowisko prezesa banku centralnego obecnie pełniącego obowiązki prezesa Primoza Dolenca. Nie cieszy się on wystarczającym poparciem koalicji rządzącej, ale prezydent ma nadzieję, że jego doświadczenie jako p.o. prezesa pozwoli uzyskać odpowiednią liczbę głosów. Dolenc jest p.o. prezesa od stycznia 2025 r., kiedy zakończyła się kadencja Bostjana Vasle'a. (źródło: STA, 07.01)

* Rada Fiskalna oceniła, że deficyt budżetowy w 2025 r. był zbyt wysoki (1,7 mld euro), choć niższy od poziomu planowanego przez rząd (1,86 mld euro). Zwróciła uwagę, że na wysokość deficytu największy wpływ miały decyzje rządu raczej niż czynniki zewnętrzne, co stanowi ryzyko dla stabilności finansów publicznych. Rada wskazała, że wydatki budżetu rosły znacznie szybciej niż PKB kraju. Dochody budżetu w 2025 r. wzrosły o 3,7 proc. rok do roku do 15,1 mld euro, zaś wydatki - o 9,5 proc. do 16,8 mld euro. (źródło: STA, 08.01)

ESTONIA

* W listopadzie 2025 r. obroty przedsiębiorstw handlu detalicznego wyniosły 907 mln euro, co oznacza brak zmian w ujęciu rocznym. Johanna Linda Pihlak, analityk w Statistics Estonia, skomentowała, że w porównaniu z listopadem 2024 r. obroty spadły o 5 proc. w sklepach spożywczych i o 1 proc. w sklepach sprzedających towary przemysłowe. „Obroty przedsiębiorstw zajmujących się sprzedażą detaliczną paliw samochodowych nadal rosły i wzrosły o 13 proc. w ujęciu rok do roku” - dodała Pihlak. (źródło: Statistics Estonia, 02.01)

* Inflacja konsumencka wyniosła 4,8 proc. w ujęciu średniorocznym w 2025 r. Menedżer ds. statystyk cen konsumenckich w urzędzie Lauri Veski wskazał, że największy wpływ na inflację miały wzrosty cen żywności i napojów bezalkoholowych - wyniosły one 6,9 proc. (źródło Statistics Estonia, 08.01)

ŁOTWA

* Rzeczywista stopa bezrobocia spadnie do 6,2-6,6 proc. w 2026 r. z 6,9 proc. w 2025 r., prognozują ekonomiści bankowi ankietowani przez agencję LETA. Starsza ekonomistka w Swedbanku Agnese Buceniece powiedziała, że oczekiwania w ankietach wśród przedsiębiorców wskazują, iż zwiększenie zatrudnienia planowane jest w sektorze budowlanym, zaś w sektorze produkcyjnym panuje "pewien optymizm" w tym względzie. Z kolei planów takich nie mają firmy z sektora usług i handlu. (źródło: LETA, 05.01.2026)

* Dochody podatkowe budżetu państwa wyniosły 13,91 mld euro w okresie styczeń-listopad 2025 r., tj. były o 1 proc. niższe od planowanych. Jednocześnie dochody podatkowe w tym okresie wzrosły o 5,6 proc. rok do roku. (źródło: LETA, 06.01.2026)

CHORWACJA

* Inflacja konsumencka w grudniu wyniosła - według wstępnych danych (flash) - 3,8 proc. rdr (wobec 4,3 proc, w listopadzie). W ujęciu miesięcznym ceny spadły o 0,3 proc. Według analityków Erste Group, średnioroczna inflacja w 2026 r. będzie przesuwać się "bliżej 3 proc.". (źródło: Eurostat, Erste, 07.01.2026)

MACEDONIA PÓŁNOCNA

* Preferencyjna stawka VAT w wysokości 5 proc. dla nowo wybudowanych mieszkań będzie nadal obowiązywać po 1 stycznia, zgodnie z poprawkami i zmianami do ustawy o podatku od towarów i usług przyjętymi przez parlament. Zgodnie z poprawkami do ustawy termin stosowania preferencyjnej stawki VAT zostanie przedłużony z 1 stycznia 2026 r. do 31 grudnia 2028 r. (źródło: MF, 08.01)

KALENDARIUM PUBLIKACJI MAKRO

Poniżej kalendarium publikacji danych makroekonomicznych wraz z prognozami Trading Economics

Tomasz Oljasz (PAP Biznes)

tom/ pr/