Polska nieco bardziej odporna na "chiński szok" na tle regionu CEE - PKO BP (opinia)

"Na tle regionu CEE, Polska wydaje się być nieco bardziej odporna na 'chiński szok' na poziomie całej gospodarki – głównie ze względu na wysoki poziom dywersyfikacji gospodarki oraz unikalne względem Chin specjalizacje eksportowe" - napisano w raporcie PKO BP.

Ekonomiści wskazują, że merytorycznych argumentów potwierdzających powyższą tezę mogą dostarczać dwa rodzaje indeksów – ujawnionej przewagi komparatywnej (RCA, revealed comparative advantage) oraz wskaźnika podobieństwa eksportu (indeks Fingera-Kreinina).

"Dane wskazują, że Chiny stopniowo zwiększały liczbę kategorii (trzycyfrowe kody SITC), w których miały przewagę komparatywną – od ok. 95 w połowie lat 90-tych do ok. 110 w ostatnich latach. W przypadku Polski także obserwujemy zdecydowane i stabilne poszerzanie zakresu specjalizacji eksportowej – z nieco poniżej 100 w połowie lat 90-tych do 132 w 2024" - napisano w raporcie.

"Polska stała się tym samym jednym z państw UE o najszerszym zakresie przewag komparatywnych, co oznacza dużą dywersyfikację i - w konsekwencji - odporność. Wzrost ten był szczególnie widoczny od ok. 2021, co wpisuje się w obserwowany w okresie pandemicznym boom przemysłowy w Polsce. W przeciwieństwie do Polski, u naszych głównych partnerów handlowych liczba kategorii z przewagami komparatywnymi pozostawała stabilna lub lekko malała" - dodano.

Autorzy raportu zaznaczają, że Polska pozostaje w dużej mierze odporna na chińską ekspansję – ponad połowa polskich przewag komparatywnych występuje w sektorach, w których Polska nie konkuruje bezpośrednio z Chinami (w ujęciu liczbowym 69, procentowym 52 proc).

"Oznacza to relatywnie komplementarną, a nie substytucyjną względem Chin strukturę specjalizacji. Pozytywnie wyróżniamy się w tym obszarze na tle regionu – w ujęciu absolutnym mamy prawie dwukrotnie więcej sektorów z unikalnymi przewagami komparatywnymi niż inne gospodarki w regionie (Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia). W wymienionych państwach obserwujemy też systematyczny spadek liczby unikalnych przewag. Analogiczny proces dotyczy również Niemiec" - napisano.

"W szczególności Polska ma więcej sektorów z przewagą komparatywną zarówno w ujęciu absolutnym jak i tych unikalnych. Obecnie większość sektorów, w których Niemcy mają przewagę eksportową coraz bardziej pokrywa się z sektorami, w których specjalizują się Chiny – głównie w obszarze motoryzacji, maszyn, części do maszyn" - dodano.

Ekonomiści PKO BP wskazują, że nieco odmiennych wniosków dostarczają analizy na podstawie indeksu FingeraKreinina, które wskazują na systematycznie rosnące podobieństwo struktury importu do strefy euro z wszystkich gospodarek CEE względem struktury importu z Chin.

"Na tle regionu według tej metryki prezentujemy się jako gospodarka mocno wrażliwa na Chiny – ustępujemy tylko Czechom, przy podobnym poziomie podobieństwa co Węgry. To wskazuje na teoretycznie zwiększającą się konkurencję (substytucyjność) między importem z Polski oraz Chin" - napisano.

"Jednocześnie w przypadku Polski relatywna sytuacja nie wygląda najgorzej – na Węgrzech miara podobieństwa rosła w ostatnich latach zdecydowanie szybciej niż w Polsce. Najbardziej odporna według tej metryki wydaje się być Rumunia" - dodano.

Ekonomiści wskazują jednak, że ekspansja chińskiego eksportu na rynki w Europie, w tym w Polsce, jest faktem, z którym już teraz muszą mierzyć się krajowi producenci.

"Rosnąca konkurencja chińska nie jest jednak równomiernie rozłożona - w części istotnych dla Polski branż Chiny nie są konkurentem, a w innych stają się coraz większym. Branżami z najsilniej rosnącym natężeniem konkurencji są transport elektromobilny, branże związane z transformacją energetyczną oraz produkcja wybranych dóbr konsumpcyjnych" - napisano.

"Chiny stopniowo zwiększają swoją pozycję w specyficznych obszarach produkcji różnego rodzaju maszyn, części do nich oraz w półproduktach przemysłowych i chemicznych" - dodano.

Autorzy raportu wskazują, że polskie przedsiębiorstwa muszą jednak szybko przystosować się do trudniejszych warunków konkurowania.

"W tym celu, według nas, pomocna byłaby realizacja rekomendacji z raportu: wzrostu wielkości krajowych firm, większego znaczenia firm o prywatnym kapitale krajowym, wzrostu inwestycji firm w automatyzację i transformację energetyczną i zwiększaniu ich nakładów na R&D celem tworzenia krajowych technologii i patentów" - zaznaczono w publikacji. (PAP Biznes)

pat/ asa/