TYGODNIOWY PRZEGLĄD Z REGIONU: Biznes i Rynki, 2-8 marca

TEMAT TYGODNIA: RYNKI REAGUJĄ NA KONFLIKT NA BLISKIM WSCHODZIE

28 lutego Stany Zjednoczone i Izrael przypuściły zmasowane ataki na Iran, zabijając m.in. przywódcę tego kraju Alego Chameneia. Teheran natychmiast odpowiedział ostrzałem rakietowym i atakami dronami na cele w Izraelu i kilku państwach Zatoki Perskiej. Władze USA i Izraela informowały, że kampania przeciwko Iranowi może potrwać kilka tygodni.

Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej ostrzegł, że statki nie mogą przepływać przez Cieśninę Ormuz, łączącą Zatokę Perską z Zatoką Omańską. Północna część cieśniny znajduje się pod jurysdykcją Iranu. Przez cieśninę tę przepływa około jednej trzeciej światowego skroplonego gazu ziemnego (LNG) i jedna szósta ropy naftowej. Co najmniej 150 tankowców, w tym przewożących ropę naftową i LNG, zostało unieruchomionych w Zatoce Perskiej.

Obrona powietrzna NATO przechwyciła rakietę balistyczną wystrzeloną z Iranu w kierunku Turcji. Rakieta ta nie miała trafić na terytorium Turcji, lecz w bazę wojskową na Cyprze.

Po wstrzymaniu żeglugi przez Cieśninę Ormuz i zamknięciu kluczowego terminalu LNG w Katarze ceny energii na świecie odnotowały ogromne wzrosty. W piątek ceny ropy Brent przekroczyły poziom 90 dol. za baryłkę. Od początku wojny z Iranem ceny wzrosły niemal o 40 proc. Cytowany przez "Wall Street Journal" 6 marca analityk Spartan Capital oceniał, że cena może "przyspieszyć w kierunku 100 USD za baryłkę, ponieważ zamknięcie Cieśniny Ormuz pozostanie wyzwaniem w średnim terminie".

W holenderskim Title Transfer Facility (TTF), głównym wirtualnym centrum obrotu gazem ziemnym w Europie, kwietniowe kontrakty terminowe wzrosły do 65,5 euro za megawatogodzinę, co stanowi wzrost o ponad 100 proc. od początku konfliktu.

Jak zauważają analitycy Biura Maklerskiego BNP Paribas Bank Polska, choć skala podwyżek cen surowców jest znacząca, to (póki co) koszt zakupu zarówno ropy naftowej, jak i gazu odbiega od historycznych maksimów i jest zbliżony do poziomów z początku 2025 roku. Przypomnieli, że w następstwie wybuchu wojny w Ukrainie i wstrzymania dostaw gazu ziemnego z Rosji do Europy w 2022 roku za gaz ziemny na Starym Kontynencie w pewnym momencie trzeba było płacić ponad 300 EUR/MWh.

"O ile kwotowania surowców energetycznych na rynku spot mocno szarpnęły w górę, w przypadku kontraktów futures reakcja na wydarzenia na Bliskim Wschodzie jest znacząco mniejsza. Wydaje się więc, że rynek (jak na razie) spodziewa się, że z biegiem czasu sytuacja się uspokoi, a wydobycie i handel surowcami powróci do normy" - napisali analitycy w miesięczniku rynkowym.

Spadki odnotowywano także na giełdach. Dotyczyły one większości branż, z wyjątkiem spółek naftowych, mogących liczyć na wyższe marże, a także należących do sektora obronnego lub go obsługujących. Wszystkie główne giełdy w regionie odnotowały kilkuprocentowe spadki w minionym tygodniu. Spadki odnotowała też część spółek z sektora, szczególnie w Grecji i Turcji. Największe wzrosty w ujęciu tygodniowym odnotowały m.in.: rumuńska spółka z sektora lotniczego i obronnego Aerostar Bacău (+8,51 proc.), węgierski producent podzespołów dla sektora motoryzacyjnego i obronnego Rába Automotive Holding (+6,18 proc.) oraz tureckie spółki Altınay Defence Technologies (+3,28 proc.) i SDT Space and Defence (+3,28 proc.). (źródło: PAP, PAP Biznes, WSJ, Turkiye Today, BBC, eKathimerini, BTA, Anadolu, In Cyprus, 2-6.03)

INFORMACJE REGIONALNE

* Premier Węgier Viktor Orban oświadczył, że zdjęcia satelitarne i informacje operacyjne potwierdzają, iż rurociąg Przyjaźń transportujący na Węgry i Słowację rosyjską ropę przez Ukrainę jest sprawny. Rurociąg Przyjaźń został uszkodzony pod koniec stycznia w wyniku rosyjskiego ataku. Kijów zapewnia, że jest remontowany, jednak Budapeszt z Bratysławą utrzymują, że ukraińskie władze celowo wstrzymują przywrócenie transportu rosyjskiej ropy. Prezydent Ukrainy zapowiedział, że rurociąg Przyjaźń będzie sprawny technicznie za około półtora miesiąca. (źródło: PAP, 02-5.03)

* Śnieżka złożyła wnioski o rejestrację spółek zależnych w Czechach i na Słowacji. Podmioty te będą odpowiadać za sprzedaż i dystrybucję produktów na rynkach czeskim i słowackim pod marką Poli-Farbe. (źródło: PAP Biznes, 02.03)

* Czechoslovak Group (CSG) nabędzie 49 proc. udziałów w 4iG Space & Defence Technologies, stając się w ten sposób pośrednio właścicielem 37 proc. udziałów Rába Automotive Holding Plc. Wstępne inwestycje obejmują m.in. podpisane kontrakty na produkcję i dostawy tysięcy pojazdów wojskowych, jak również potencjalny udział w programie HIMARS na Węgrzech. (źródło: CSG, 02.03)

* Prywatna słoweńska grupa Iskra otrzymała zgodę od chorwackich władz na zakup większościowego pakietu stoczni w Rijece. Spółka zapowiedziała ponad 100 mln euro inwestycji w port. (źródło: Poslovni Dnevnik, STA, 03.03).

* MOL i Slovnaft złożyły formalną skargę do Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji Komisji Europejskiej w związku z domniemanym nadużyciem pozycji monopolistycznej przez JANAF, operatora chorwackiego rurociągu naftowego. 27 stycznia dostawy ropy naftowej do Węgier i Słowacji rurociągiem "Przyjaźń" zostały przerwane. Od tego czasu rurociąg pozostaje nieczynny, co znacząco zwiększyło zależność rafinerii w śródlądowych krajach Europy Środkowo-Wschodniej od rurociągu Adria jako jedynej realnej trasy dostaw. (źródło: PAP Biznes, 05.03)

* PPC Group i METLEN, greckie firmy z sektora elektroenergetycznego, podpisały umowę na utworzenie spółki joint venture, w której każda ze stron będzie posiadać 50 proc. udziałów. Celem joint venture jest rozwój, budowa i eksploatacja portfela projektów BESS (systemów magazynowania energii w akumulatorach) o mocy do 1500 MW / 3000 MWh w Rumunii, Bułgarii i Włoszech, z czego 1000 MW ma zostać zrealizowane w ciągu najbliższych 12 miesięcy. (źródło: PPC Group i METLEN, 05.03)

* Francuska firma Eurenco i ZVS Holding (spółka joint venture należąca do rządu Słowacji i MSM Group, firmy z grupy CSG) podpisały porozumienie w sprawie zawiązania spółki joint venture oraz budowy nowego zakładu produkcyjnego, który będzie wytwarzał modularne ładunki miotające (Modular Artillery Charge Systems – MACS) do amunicji artyleryjskiej. (źródło: CSG, 05.03)

WĘGRY

* Gedeon Richter ogłosił przejęcie portfela badań w zakresie zdrowia kobiet amerykańskiej firmy biotechnologicznej Celmatix Inc. Aktywa nabyte od Celmatix obejmują pierwszego w swojej klasie doustnego agonistę receptora hormonu folikulotropowego (FSH), który może zrewolucjonizować leczenie niepłodności, umożliwiając bardziej przyjazną dla pacjentek stymulację jajników. (źródło: Gedeon Richter, 03.03)

* Wizz Air poinformował, że trwający konflikt na Bliskim Wschodzie obniży jego zysk netto za rok obrotowy 2026 o około 50 mln euro, co jest kwotą niższą od wcześniej opublikowanej prognozy przewoźnika. Około jedna trzecia strat wynika z zawieszenia kilku regularnych tras w regionie, a reszta odzwierciedla słabsze warunki makroekonomiczne wywołane konfliktem w Iranie. (źródło: Reuters, 04.03)

* Shopper Park Plus (SPP) z Węgier kupił strategiczny portfel nieruchomości handlowych Auchan w Polsce. Aktywa obejmują około 208 000 m kw. powierzchni najmu brutto, a wartość portfela została wyceniona na ponad 210 mln euro. (źródło: PAP Biznes, 06.03)

CZECHY

* Deweloper gier wideo Bohemia Interactive odnotował wzrost zysku netto o 85 proc rdr do 792 mln CZK (ok. 139 mln zł) w 2025 r. Przychody wzrosły o niemal jedną czwartą do 1,7 mld CZK. Spółka sprzedała w 2025 r. ponad 5 mln kopii swoich gier. Najpopularniejszymi tytułami były: "Arma Reforger" (1,6 mln kopii), a także "DayZ" i "Arma 3". Największym rynkiem dewelopera pozostały USA z 42-proc. udziałem. (źródło: Radio Prague Intl, 05.03)

* CEZ wymieni kluczowe elementy systemu sterowania wszystkich czterech bloków elektrowni jądrowej Dukovany. Przetarg wygrało konsorcjum czeskich firm ZAT i I&C Energo. Dziesięcioletni projekt jest częścią szeroko zakrojonej modernizacji elektrowni. (źródło: CTK, 05.03)

* Orlen Unipetrol rozpocznie planowaną przerwę w pracy swojej rafinerii w Kralupach - podał Orlen Unipetrol w komunikacie prasowym. Postój rozpocznie się 17 marca, a poszczególne technologie produkcyjne będą wyłączane od 11 marca. Ponowne uruchomienie rafinerii planowane jest na początek maja. (źródło: PAP Biznes, 06.03)

TURCJA

* Turcja uruchomi telefonię 5G 1 kwietnia. Rząd chce, żeby nowa technologia objęła cały kraj w ciągu dwóch lat. Aukcja na częstotliwości dla telefonii 5G odbyła się 16 października 2025 r. i przyniosła państwu 3,53 mld USD przychodów. (źródło: Hurriyet Daily News, Bazaar Times, 03.03)

* Koronea Family Office, firma inwestycyjna Rodziny Wypychewicz, przejmuje 51 proc. udziałów w Atlas Trafo, tureckim producencie transformatorów. Wartość transakcji to blisko 250 mln zł. Koronea Family Office to firma inwestycyjna Rodziny Wypychewicz, zarządzająca aktywami o wartości ponad 6 mld zł i rozwijająca długoterminowe inwestycje w sektorach energetycznych, przemysłowych, technologicznych i mediowych. W grudniu 2025 r. Koronea – za pośrednictwem ZPUE GmbH – przejęła niemiecką firmę inżynieryjną BWTS. (źródło: PAP Biznes, 03.03)

* Spółka energetyczna Enerjisa Enerji odnotowała 3,17 mld TRY (ok. 268 mln zł) zysku netto w 2025 r. wobec 6,35 mld TRY straty rok wcześniej, przy przychodach odpowiednio: 233,07 mld TRY wobec 249,46 mld TRY rok wcześniej. W 2025 r. spółka zainwestowała 23,5 mld TRY dla wsparcia transformacji energetycznej Turcji. (źródło: Enerjisa Enerji, Anadolu, 03.03)

* Savur REIT sprzedał 295,4 mln akcji po cenie 3,64 TRY za sztukę, co oznacza, że pozyskał z pierwotnej oferty publicznej 1.075,26 mln TRY (ok. 90,8 mln zł). (źródło: Tera Yatirim, Bloomberg, 03.03)

* Rząd planuje wprowadzić podatek w wysokości 0,3 proc. od transakcji kryptowalutowych i 20 proc. od diamentów. Dochody z kryptowalut podlegałyby opodatkowaniu głównie poprzez pobranie podatku u źródła. Według analityków, ustawa przyniesie dochody podatkowe w wysokości 4,2 mld TRY (ok. 350 mln zł). (źródło: Bazaar Times, Daily Sabah, 04.03)

* Turkish Airlines zwiększyły flotę do 531 samolotów. W 2003 roku liczba samolotów tej linii lotniczej wynosiła 65. Wcześniej zapowiadała, że do 2033 r. chce znaleźć się wśród top5 linii lotniczych na świecie, jeśli jej flota będzie wtedy liczyć 813 jednostek. (źródło: Anadolu, Bazaar Times, 04.03)

* Turcja wprowadziła tymczasowy mechanizm korekty podatku paliwowego, aby złagodzić krajowe ceny na stacjach benzynowych po gwałtownym wzroście cen ropy naftowej w związku z konfliktem w Iranie. Zastosowane rozwiązanie umożliwi obniżki podatków nakładane na paliwa, a jeśli ich ceny spadną, system korekt działa w odwrotnym kierunku. (źródło: Turkiye Today, 05.03)

* Turkish Airlines odnotował 2,2 mld USD zysku netto z działalności podstawowej w 2025 r. EBITDAR (wynik operacyjny powiększony o amortyzację i koszty wynajmu/ dzierżawy) sięgnął 5,7 mld USD, co oznacza marżę EBITDAR w wysokości 23,7 proc. Spółka prognozuje, że marża ta wyniesie w 2026 r. 22-24 proc., zgodnie z jej długoterminowym celem. W 2025 r. firma przewiozła 92 mln pasażerów, a współczynnik wykorzystania miejsc wyniósł 83,2 proc. (źródło: Turkish Airlines, 05.03)

* Rząd przygotowuje kompleksowy projekt ustawy regulującej platformy cyfrowe i ograniczającej dostęp nieletnich do mediów społecznościowych. Celem jest wprowadzenie lokalnych przedstawicielstw dla firm gamingowych i wdrożenie rygorystycznych systemów weryfikacji wieku użytkowników poniżej 15. roku życia. (źródło: Turkiye Today, 06.03)

* Prezes Turkcell zapowiedział zwiększenie planowanej na 3 mld USD inwestycji z Google Cloud w Turcji. Jak informowano podczas ogłoszenia inwestycji w rozwój centrów danych w listopadzie 2025 r., wkład Turcji miał wynosić 1 mld USD, a Google Cloud - 2 mld USD. Partnerstwo ma zostać uruchomione w 2028-2029 r. (źródło: CNBC-e, Bloomberg, 06.03)

GRECJA

* Opap Holding z branży gier liczbowych i zakładów odnotowała spadek zysku netto o 0,5 proc. rdr do 483,4 mln euro w 2025 r. przy wzroście przychodów brutto z gier (GGR) o 4,9 proc. rdr do rekordowych 2.296,2 mln euro. Za wzrost przychodów w największym stopniu odpowiadały zakłady online. Firma posiada wyłączne prawa do większości gier liczbowych i zakładów w Grecji. (źródło: Opap, 02.03)

* Największe banki, takie jak National Bank of Greece, Alpha Bank i Eurobank, odchodzą od oferowania bezpłatnych kont i wprowadzają miesięczne opłaty za prowadzenie konta - obecne m.in. w USA, UK i większości krajów strefy euro - w wysokości 0,6-0,8 euro. Zmiana taryf rozpoczęła się po tym, jak w 2025 r. rząd zlikwidował opłaty za korzystanie z bankomatów obcych banków. Banki starają się zmniejszyć zależność swoich zysków od marży odsetkowej, która charakteryzuje się dużą zmiennością i nieprzewidywalnością i chcą budować stabilne źródła powtarzalnych przychodów. (źródło: Greek Reporter, 03.03)

RUMUNIA

* Minister energii zapewnił, że Rumunia posiada rezerwy paliw wystarczające na 30 dni oraz dysponuje środkami, które pozwolą zapobiec nagłym skokom cen. Wskazał, że na skutek konfliktu na Bliskim Wschodzie możliwe są wzrosty cen paliw o ok. 0,03-0,05 RON/ l i zdementował pogłoski o możliwym wzroście ceny do 10 RON (ok. 8,41 zł) za litr z obecnych ok. 8 RON (ok. 7,73 zł). W kolejnym wywiadzie przyznał jednak, że cena 10 RON za litr jest możliwa, jeśli baryłka ropy będzie kosztować 110-120 USD. (źródło: Reuters, Romania Insider, 02-04.03)

* Brytyjski producent sprzętu obronnego Falcon Defence ogłosił wejście na rynek rumuński poprzez uruchomienie zintegrowanej platformy produkcyjnej materiałów energetycznych i amunicji artyleryjskiej, wspartej kontraktami o wartości 253 mln euro na dostawy w 2026 r. (źródło: Romania Insider, 02.03)

* Austriacka spółka Enery zawarła umowę konsorcjalnego „zielonego” finansowania na kwotę 460 mln euro na projekt fotowoltaiczny o mocy 534 MW i magazynowaniu 1 GWh w Ogrezeni w Rumunii. (źródło: Romania Insider, 04.03)

* Akcje Electro-Alfa International, producenta i dostawcy rozwiązań elektrotechnicznych, zamknęły pierwszy dzień handlu na poziomie 10,5 RON – 18,6 proc. powyżej ceny ustalonej w ofercie publicznej przeprowadzonej w lutym. (źródło: Romania Insider, 04.03)

* Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju podpisał swoją pierwszą umowę w ramach programu InvestEU w Rumunii - na gwarancje do 40 mln euro dla banku internetowego Libra, który dzięki temu będzie mógł udzielić finansowania zielonych projektów na kwotę 50 mln euro. (źródło: EBOR, 04.03)

* Rząd przedłużył obowiązywanie limitu cen gazu dla gospodarstw domowych o rok - do kwietnia 2027 r. Limit wynosi 0,31 RON (ok. 0,26 zł) za 1 kWh. (źródło: Reuters, 05.03)

* Enterprise Investors Fund IX zainwestuje ponad 20 mln euro w rumuńską sieć fitness 18GYM, obejmując znaczący pakiet mniejszościowy udziałów w spółce. 18GYM to ósma bezpośrednia inwestycja Enterprise Investors w Rumunii, gdzie firma jest obecna od 2000 r. Łącznie – wraz z tą transakcją – EI zainwestował w rumuńskie spółki 217 mln euro. (źródło: PAP Biznes, 06.03)

BUŁGARIA

* W tygodniu po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie ceny paliw wzrosły w skali od 2 do 5 proc., co doprowadziło do ograniczeń w zaopatrzeniu w paliwa. Najpopularniejsza benzyna A95 podrożała o 0,04 euro, tj. 3,2 proc. i 6 marca kosztowała 1,29 euro za litr. (źródło: Fuelo, BTA, 06.03)

ESTONIA

* Estoński Bigbank podpisał z Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego umowę dotyczącą sekurytyzacji syntetycznej. Będzie to pierwsza tego rodzaju transakcja dla Bigbanku, a jej celem będzie udostępnienie ponad 250 mln euro nowego finansowania kredytowego dla małych i średnich firm z Estonii, Łotwy i Litwy w ciągu trzech lat. (źródło: EBI, 02.03)

* Chociaż estońscy sprzedawcy paliw nie borykają się obecnie z trudnościami w dostawach, rząd rozważa możliwość sprzedaży paliwa na stacjach benzynowych z rezerw krajowych. Około trzy czwarte paliwa na estońskich stacjach benzynowych pochodzi z Orlenu - w większości z jego litewskiej rafinerii w Możejkach. Pozostała ćwierć paliwa jest importowana z fińskiej firmy Neste, która prowadzi rafinerię w Porvoo. (źródło: ERR News, 05.03)

LITWA

* Ceny paliw na Litwie wzrosły o ok. 0,05 euro za litr po niemal 10-proc. wzroście ceny baryłki ropy Brent. Stacje paliw podnoszą ceny, przewidując dalsze skoki ceny ropy. (źródło: Delfi, 04.03)

CHORWACJA

* Holenderska sieć dyskontów Action otworzy swój pierwszy sklep w Chorwacji 11 marca, co oznacza wejście firmy na 15. rynek europejski. Pierwszy chorwacki sklep zostanie otwarty w Sesvete, dzielnicy we wschodniej części Zagrzebia. (źródło: Croatia Week, 03.03)

* Premier zadeklarował, że rząd jest gotowy do interwencji i wprowadzenia maksymalnych cen paliw, jeśli napięcia na Bliskim Wschodzie wywołają znaczące wzrosty kosztów paliw. Dodał, że możliwe jest też przywrócenie subsydiowania cen gazu i energii elektrycznej. (źródło: Croatia Week, 04.03)

* Grupa technologiczna Rheinmetall podpisała umowę na zakup 51 proc. udziałów w chorwackim dostawcy rozwiązań dla systemów naziemnych bezzałogowych DOK-ING. Vjekoslav Majetić, założyciel i poprzedni jedyny właściciel firmy, zachowa pozostałe udziały (49 proc.). Obie strony zobowiązały się do nieujawniania ceny zakupu. (źródło: Rheinmetall, 04.03)

CYPR

* Władze ostrzegły, że nowe dostawy na wyspę prawdopodobnie podniosą ceny na stacjach benzynowych, ponieważ światowe rynki ropy reagują na eskalację konfliktu amerykańsko-izraelsko-irańskiego. W okresie od 27 lutego do 3 marca ceny paliw rafinowanych w międzynarodowych rafineriach gwałtownie wzrosły. Cena benzyny bezołowiowej wzrosła o 14 proc., oleju napędowego o 35 proc., a oleju opałowego o 32 proc. Oczekuje się, że wzrosty te znajdą odzwierciedlenie na rynku krajowym, gdy na wyspę dotrą droższe dostawy. Import paliw zazwyczaj odbywa się co trzy do czterech dni. Według Phileleftherosa, ceny detaliczne zaczęły już rosnąć w ciągu ostatniego miesiąca, a średnia cena benzyny bezołowiowej wzrosła z 1,314 euro za litr 4 lutego do 1,326 euro do 4 marca. (źródło: Cyprus Mail, 05.03)

MOŁDAWIA

* Szef Narodowej Agencji Regulacji Energetyki (ANRE) ocenia, że w magazynach znajdują się wystarczające zapasy produktów naftowych. Samo magazynowanie zapewnia zapas na 12–13 dni, w zależności od zużycia. Olej napędowy jest dostępny na wszystkich stacjach benzynowych w całym kraju na prawie 10 dni. Łącznie kraj posiada zapasy na 18-20 dni. (źródło: Moldpres, 05.03)

---

ZAMKNIĘCIA NA GIEŁDACH

Poniżej zamknięcia i zmiany indeksów na najważniejszych giełdach wg danych Trading Economics:

(PAP Biznes)

tom/ pel/